Ένγκελς: αναπόφευκτο και βούληση

TUengels

«…η σύγχρονη μεγάλη βιομηχανία εχει δημιουργήσει μαζύ με τις τόσες αδικίες, και το προλεταριάτο, μια τάξη που μόνο αυτή, για πρώτη φορά στην ιστορία, μπορεί να βάλει το αίτημα της κατάργησης όχι αυτής ή της άλλης αδικίας, ή αυτής ή εκείνης της ταξικής οργάνωσης, ή αυτού ή εκείνου του ιδιαίτερου ταξικού προνομίου, αλλά το ζήτημα της κατάργησης κάθε τάξης γενικά, και που ΄χει περιέλθει σε μια τέτοια κατάσταση, που είναι αναγκασμένη να πραγματοποιήσει αυτό το αίτημα οπωσδήποτε α ν δ ε ν θ έ λ ε ι να ξεπέσει στην κατάσταση των Κινέζων κούληδων. (…) Επίσης … αυτή η μεγάλη βιομηχανία έχει δημιουργήσει στο πρόσωπο της αστικής τάξης, μια τάξη που κατέχει το μονοπώλιο όλων των μέσων παραγωγής και των μέσων ύπαρξης, αλλά που, σε κάθε περίοδο οικονομικής εμπλοκής και σε κάθε κραχ που την ακολουθεί, αποδείχνει πως έχει γίνει ανίκανη πλέον να κυριαρχεί και να κατευθύνει τις παραγωγικές δυνάμεις, που δεν υπακούουν στη θέλησή και στη δύναμή της˙ μια τάξη που κάτω από την καθοδήγησή της η κοινωνία τρέχει προς την καταστροφή της, όπως μια ατμομηχανή τρέχει προς το γκρεμό όταν ο μηχανοδηγός δεν μπορεί να πειθαρχήσει τα χαλασμένα φρένα της. Με λίγα λόγια: η βεβαιότητα και η σιγουριά των μαζών οφείλεται στο γεγονός, ότι τόσο οι παραγωγικές δυνάμεις που δημιουργήθηκαν από τον σύγχρονο καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, όπως και το σύστημα κατανομής των αγαθών που δημιούργησε ο τρόπος αυτός, έχουν έρθει σε οξύτατη αντίφαση με τον ίδιο αυτό τρόπο παραγωγής, και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό, που κάνει αναπόφευχτη την ανατροπή αυτού του τρόπου παραγωγής και κατανομής, μια ανατροπή που θα έχει σαν αποτέλεσμα να καταργήσει όλες τις διαφορές των τάξεων, α ν δ ε ν θ έ λ ο υ μ ε να εξαφανιστεί όλη η σύγχρονη κοινωνία.»

(Αντι – Ντυρινγκ, εκδ. Αναγνωστίδη, σελ 234, 235 – οι υπογραμμίσεις δικές μου).

Advertisements

3 Σχόλια on “Ένγκελς: αναπόφευκτο και βούληση”

  1. Ο/Η nikosms λέει:

    Ο ντετερμινισμος του επισημου διαλεκτικου υλισμου ειναι λανθασμενος (μπορει να αναλυθει περεαιτερω αλλα προς το παρον το αντιπαρερχομαι, για παραδειγμα η ιδια η εννοια του «διαλεκτικου» στον «υλισμο» το καθιστα μη-ντετερμινιστικο αποτελει δημιουργικη διαδικασια ντε-φακτο μη-ντετερμινιστικη, αλλα εμπασει περιπτωσει). Για παραδειγμα ναι μεν μπορει η συνεχης καταπιεση ενος συστηματος να οδηγησει σε επαναστατικες καταστασεις αλλα τι χαρακτηρα θα εχουν και προς που θα κατευθυνθουν αυτες οι επαναστατικες ενεργειες ΔΕΝ ειναι προδιαγεγραμμενο (ντετερμινιστικα). Βεβαια οι Μαρξ, Ενγκελς γραφουν σε μια εποχη οπου το νετερμινιστικο μοντελο «κυριαρχει» (ενω ειναι λανθασμενο ακομα και τοτε), και ειναι επηρρεασμενοι απο το Χεγκελ (ο οποιος επισης αποδεχεται τυφλα το μοντελο). Και αυτο αποτελει σαφης ενδειξη πως ακομα και αυτοι οι επαναστατικοι διανοουμενοι ηταν επηρρεασμενοι σε τετοιο βαθμο απο το μοντελο που ουτε καν σκεφτηκαν να το αμφισβητησουν ή να το θεσουν σε κριτικη αναλυση (ισως εαν το εκαναν να εφταναν και στην «κβαντικη μηχανικη» ενα αιωνα πιο πριν απο οτι εφτασαν αλλοι).

    • Ο/Η marasagis λέει:

      Γράφει κάπου ο Μαρξ («18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη», αν θυμάμαι καλά):
      «Οι άνθρωποι είναι δημιουργοί της ιστορίας τους, όμως μέσα σε συνθήκες που δεν τις επιλέγουν αλλά τις βρίσκουν δοσμένες».

      Από αυτή την αφετηρία η αιτιότητα έχει το νόημα ότι οι προϋποθέσεις της ιστορικής συνέχειας (της ελευθερίας του ανθρώπου σε τελική ανάλυση) εμπεριέχονται στις ήδη δοσμένες («ανελεύθερα» δοσμένες) συνθήκες, και ότι οι προϋποθέσεις των δεύτερων καθορίζουν και τις αναγκαιότητες που θέτει η ιστορική κίνηση, φέρνουν την ανθρώπινη ελευθερία αντιμέτωπη με συγκεκριμένα και όχι «αυθαίρετα» διλήμματα.
      Πχ η ιστορική κίνηση καθορίστηκε στη φάση της αστικής επανάστασης από το ότι η φεουδαρχική ιδιοκτησία μπορούσε να τεμαχιστεί σε ιδιοκτησία των μικροπαραγωγών, όπως καθορίζεται και σήμερα από το ότι οι καπιταλιστικές βιομηχανικές παραγωγικές δυνάμεις έχουν κοινωνικό χαρακτήρα και δεν μπορούν να μοιραστούν τα γρανάζια τους από ένα στον κάθε άμεσο παραγωγό.

      Όσο για την παράθεση του αποσπάσματος από τον Ένγκελς, αυτή αποσκοπεί να δείξει ότι το «αναπόφευκτο» της αντικατάστασης του καπιταλισμού από το σοσιαλισμό, αφορά απλώς τις ιστορικές προϋποθέσεις. Ότι το καθορίστικό από εκεί και πέρα είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα που συνειδητά θα κατευθυνθεί προς αυτό στόχο. Ότι η ταξική πάλη έχει δυο άκρες: είτε «την κατάργηση όλων των διαφορών των τάξεων, είτε την εξαφάνιση όλης της σύγχρονης κοινωνίας», όπως το διατυπώνει ο Ένγκελς.

      Μια που περιηγείσαι στο μπλογκ, ίσως σου φάνει ενδιαφέρον και σχετικό με το θέμα και αυτό:
      https://die3odos.wordpress.com/2012/11/10/m-bookchin-k-marx-%ce%b7%ce%b8%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%bb%ce%b5%ce%ba%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b1/

      • Ο/Η nikosms λέει:

        Ενταξει, απαντησα-σχολιασα σε εκεινο το αρθρο που παραπεμπεις.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s