ακόμα ένα υπολειπόμενο: «όλη η εξουσία στα σοβιέτ»

Γιατί τον Ιούλιο του 1917 ο Λένιν «απέσυρε» το σύνθημα «όλη η εξουσία στα σοβιέτ»;

Σύμφωνα με κάποιες απαντήσεις και ερμηνείες η επιλογή εμφανίζεται σαν αποτέλεσμα «τακτικισμού», λόγου χάρη επειδή στα σοβιέτ την πλειοψηφία είχαν εσέροι και μενσεβίκοι. Όμως αυτό συνέβαινε και πριν, όσο δηλαδή ακόμα το σύνθημα ήταν στο άμεσο προσκήνιο, όσο ακόμα δεν είχε περάσει στο πίσω μέρος της «σκηνής».

Η απάντηση βρίσκεται στο ότι μέχρι τον Ιούλιο η αστική αντεπανάσταση δεν είχε ακόμα οργανωθεί, ακόμα «η εξουσία ήταν ασταθής. Τη μοιράζονταν η Προσωρινή κυβέρνηση και τα Σοβιέτ πάνω στη βάση μιας εθελοντικής συμφωνίας μεταξύ τους. Τα Σοβιέτ αποτελούσαν αντιπροσωπείες της μάζας των ελεύθερων, δηλαδή απαλλαγμένων από κάθε εξωτερικό καταναγκασμό, και ένοπλων εργατών και στρατιωτών. Τα όπλα βρίσκονταν στα χέρια του λαού, εξωτερική βία πάνω στο λαό δεν υπήρχε (…) καμιά σοβαρή δύναμη δεν θα μπορούσε τότε (από τις 27 του Φλεβάρη ως τις 4 του Ιούλη) να αντισταθεί και να εμποδίσει το πέρασμα της εξουσίας στα Σοβιέτ». 

Αντίθετα, μετά τις 4 Ιουλίου, «η ασταθής κατάσταση της εξουσίας έπαψε να υπάρχει, η εξουσία στο αποφασιστικό μέρος της πέρασε στα χέρια της αντεπανάστασης», στα χέρια της αντεπαναστατικής αστικής τάξης που «χέρι-χέρι με τους μοναρχικούς και τις μαύρες εκατονταρχίες, πήρε μαζί της, αφού εν μέρει τους τρομοκράτησε, τους μικροαστούς εσέρους και μενσεβίκους και παρέδωσε την πραγματική κρατική εξουσία στα χέρια των Καβενιάκ, στα χέρια μιας στρατιωτικής σπείρας που τουφεκίζει στο μέτωπο όσους δεν υπακούουν σ’ αυτή και εξοντώνει τους μπολσεβίκους στην Πετρούπολη».

Συνοπτικά σε αυτή τη μεταβολή της κατάστασης βρίσκεται η απάντηση στο ερώτημα. Και, βέβαια, δεν θα χρειαζόταν να γίνει θέμα για τον λόγο ότι από κάποιες ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων ο Λένιν, έστω και άδικα, «χρεώθηκε» έναν «τακτικισμό» ισοδύναμο με τους «ελιγμούς» μιας παράταξης που αποσκοπεί μόνο και μόνο να πάρει το προεδρείο μιας συνέλευσης.

Αξίζει, όμως, να γίνει θέμα εφόσον η απάντηση του ερωτήματος έχει άμεση σχέση με ζητήματα ιδιαίτερης σοβαρότητας και πλατιού ενδιαφέροντος, ακόμα κι αν βέβαια δεν τα  εξαντλεί… Άμεση σχέση με ζητήματα όπως ο «ειρηνικός» και ο «μη ειρηνικός» δρόμος της επανάστασης, ο «αριθμός των κομμάτων στο σοσιαλισμό» (και κατ’ επέκταση η πολιτική μορφή της επαναστατικής εξουσίας). Άμεση σχέση επίσης με καθοριστικά ζητήματα χάραξης τακτικής, στα οποία δεν χωρούν προκαταβολικές «φόρμουλες» εφόσον οι κρίσιμοι αποφασιστικοί παράγοντες δυνατόν να μεταβάλλονται απότομα από τη μια ώρα στην άλλη (από τις 4 στις 5 Ιουλίου). Άμεση σχέση δηλαδή με ζητήματα στα οποία δε χωρά απάντηση «αφηρημένη», ξεκομμένη από συγκεκριμένους συσχετισμούς και διαδικασίες που καθορίζουν με τρόπο «αναγκαστικό» τη μια ή άλλη «επιλογή», τη μια ή άλλη εξέλιξη των πραγμάτων:

Μέχρι τις 4 Ιουλίου, λοιπόν, «τα όπλα βρίσκονταν στα χέρια του λαού, εξωτερική βία πάνω στο λαό δεν υπήρχε – να πού βρισκόταν η ουσία της υπόθεσης. Αυτό άνοιγε και εξασφάλιζε τον ειρηνικό δρόμο εξέλιξης όλης της επανάστασης προς τα μπρος. Το σύνθημα «Να περάσει όλη η εξουσία στα Σοβιέτ» ήταν σύνθημα του πρώτου βήματος, του άμεσα πραγματοποιήσιμου βήματος στον ειρηνικό αυτό δρόμο εξέλιξης. Αυτό ήταν σύνθημα ειρηνικής εξέλιξης της επανάστασης, που από τις 27 του Φλεβάρη ως τις 4 του Ιούλη ήταν πραγματοποιήσιμη και φυσικά η πιο επιθυμητή, σήμερα όμως είναι εντελώς αδύνατη. (…) Ειρηνικής όχι μόνο με την έννοια ότι κανείς, καμιά τάξη, καμιά σοβαρή δύναμη δεν θα μπορούσε τότε (από τις 27 του Φλεβάρη ως τις 4 του Ιούλη) να αντισταθεί και να εμποδίσει το πέρασμα της εξουσίας στα Σοβιέτ…» Αλλά και με την έννοια, ότι «η ειρηνική εξέλιξη θα ήταν τότε δυνατή, ακόμη και από την άποψη ότι η πάλη των τάξεων και των κομμάτων μέσα στα Σοβιέτ θα μπορούσε τότε να συνδυάζεται με τον πιο ειρηνικό και ανώδυνο τρόπο, με τον όρο ότι όλη η κρατική εξουσία θα είχε περάσει έγκαιρα σ’ αυτά. (…) Τα Σοβιέτ από την ταξική τους σύνθεση ήταν όργανα του κινήματος των εργατών και των αγροτών, έτοιμη μορφή της δικτατορίας τους. Αν είχαν όλη την εξουσία, η κύρια αδυναμία των μικροαστικών στρωμάτων, το κύριο αμάρτημά τους, η ευπιστία προς τους καπιταλιστές, θα ξεπερνιόταν στην πράξη, θα υποβαλλόταν σε κριτική με την πείρα που θα αποκόμιζαν από τα ίδια τους τα μέτρα. Η διαδοχή των τάξεων και των κομμάτων που βρίσκονται στην εξουσία θα μπορούσε να γίνει μέσα στα Σοβιέτ ειρηνικά πάνω στη βάση της αποκλειστικής και απόλυτης εξουσίας των Σοβιέτ. Η σύνδεση όλων των σοβιετικών κομμάτων με τις μάζες θα μπορούσε να παραμείνει γερή και σταθερή. Δεν πρέπει ούτε στιγμή να μας διαφεύγει το γεγονός ότι μονάχα αυτή η στενότατη και ελεύθερα αναπτυσσόμενη σε πλάτος και σε βάθος σύνδεση των σοβιετικών κομμάτων με τις μάζες θα μπορούσε να βοηθήσει να ξεπεραστούν ειρηνικά οι αυταπάτες της μικροαστικής πολιτικής του συμβιβασμού με την αστική τάξη. Το πέρασμα της εξουσίας στα Σοβιέτ αυτό καθαυτό δεν θα άλλαζε και ούτε θα μπορούσε να αλλάξει το συσχετισμό των τάξεων, δεν θα άλλαζε τίποτε από το μικροαστισμό της αγροτιάς. Θα έκανε όμως έγκαιρα ένα μεγάλο βήμα προς την κατεύθυνση της απόσπασης των αγροτών από την αστική τάξη, της προσέγγισης και σε συνέχεια της συνένωσής τους με τους εργάτες…»

*

«…Το κράτος είναι πριν απ’ όλα σώματα ένοπλων ανθρώπων με υλικά εξαρτήματα, όπως λ.χ. οι φυλακές – έγραφε ο Φρίντριχ Ενγκελς».

Μέχρι τις 4 Ιουλίου η «πραγματική κρατική εξουσία» ήταν ασταθής, μέχρι τότε μπορούσε «έγκαιρα» να έχει περάσει στα σοβιέτ και με αυτό τον τρόπο τα μικροαστικά στρώματα και κόμματα να αποσπαστούν από την αστική τάξη, να προσεγγίσουν τους εργάτες, να συνενωθούν με αυτούς και το κόμμα τους, να συνδυάζεται η   πάλη των τάξεων και των κομμάτων μέσα στα Σοβιέτ με τον πιο ειρηνικό και ανώδυνο τρόπο, με τον όρο ότι όλη η κρατική εξουσία θα είχε περάσει έγκαιρα σ’ αυτά, να γίνει  μέσα στα Σοβιέτ ειρηνικά πάνω στη βάση της αποκλειστικής και απόλυτης εξουσίας τους η διαδοχή των τάξεων και των κομμάτων που βρίσκονται στην εξουσία.

Μετά τις 4 Ιουλίου η «πραγματική κρατική εξουσία» είχε περάσει στα χέρια της αστικής αντεπανάστασης που μαζί με τους μοναρχικούς προσεταιρίστηκε (και εν μέρει τρομοκράτησε) τα μικροαστικά κόμματα των εσέρων και μενσεβίκων… Πια «τίποτε, καμιά δύναμη, εκτός από το επαναστατικό προλεταριάτο, δεν μπορεί να ανατρέψει την αστική αντεπανάσταση. Το επαναστατικό ακριβώς προλεταριάτο, ύστερα από την πείρα του Ιούλη 1917, πρέπει να πάρει το ίδιο την κρατική εξουσία στα χέρια του – χωρίς αυτό η επανάσταση δεν μπορεί να νικήσει».

*

Η ανθρωπότητα έθετε απέναντί της ένα ζήτημα ώριμο για τη λύση του…

(τα αποσπάσματα με πλάγια στοιχεία εντος εισαγωγικών είναι από το άρθρο του Λένιν «Σχετικά με τα συνθήματα» – Ιούλιος 1917)

Advertisements

One Comment on “ακόμα ένα υπολειπόμενο: «όλη η εξουσία στα σοβιέτ»”

  1. Ο/Η nikosms λέει:

    Συνεχιζοντας απο αλλο σχολιο μου (καθως περιηγουμαι στο μπλογκ) σχετικα με το Λενιν και το δρομο προς το σοσιαλισμο (βλεπε επισης «Κρατος και Επανασταση», «Ιδρυση 3ης Διεθνους»). Και αφου ο σκοπος ειναι η εστω εκ των υστερων αναψηλαφιση της ιστοριας και του δρομου, θα ηταν καλο να δουμε και τι ελεγαν και εγραφαν και οι «αλλοι» οι «αντιπαλοι» (πχ μενσεβικοι κα). Τοτε μπορουμε καλυτερα να αξιλογησουμε και να δουμε εαν και που εγιναν λαθη ή τακτικισμοι και απο ποιους.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s