Τα 10 άμεσα μέτρα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου (1847)

«…Όσο πολύ κι αν έχουν αλλάξει οι συνθήκες στα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, οι γενικές αρχές που εκτέθηκαν σ’ αυτό το «Μανιφέστο» διατηρούν σε γενικές γραμμές και σήμερα όλη τους την ορθότητα. Μερικά σημεία θα μπορούσαν εδώ κι εκεί να διορθωθούν. Η πρακτική εφαρμογή αυτών των αρχών, εξηγεί το ίδιο το «Μανιφέστο», θα εξαρτηθεί παντού και πάντα από τις υπάρχουσες συνθήκες και γι’ αυτό δεν αποδίδεται καθόλου ιδιαίτερη σημασία στα επαναστατικά μέτρα, που προτείνονται στο τέλος του ΙΙ μέρους. Αυτό το μέρος θα το παρουσιάζαμε σήμερα από πολλές απόψεις διαφορετικά. Μπρος στην τεράστια ανάπτυξη της μεγάλης βιομηχανίας στα τελευταία 25 χρόνια και στην κομματική οργάνωση της εργατικής τάξης που προοδεύει μαζί της, μπρος στην πρακτική πείρα, πρώτα της επανάστασης του Φλεβάρη, και πολύ περισσότερο ακόμα της Κομμούνας του Παρισιού, όπου για πρώτη φορά το προλεταριάτο κράτησε την πολιτική εξουσία δύο ολόκληρους μήνες, το πρόγραμμα αυτό πάλιωσε σε μερικά σημεία. Η Κομμούνα ιδίως, απέδειξε ότι «δεν μπορεί η εργατική τάξη να πάρει στα χέρια της την έτοιμη κρατική μηχανή και να τη βάλει σε κίνηση για τους δικούς της σκοπούς» …»

(Από τον πρόλογο των Μαρξ – Ένγκελς στη γερμανική έκδοση του 1872 του Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κόμματος, ΣΕ σελ. 8)

*

«…Το προλεταριάτο θα χρησιμοποιήσει την πολιτική του κυριαρχία για ν’ αποσπάσει βαθμιαία από την αστική τάξη όλο το κεφάλαιο, να συγκεντρώσει όλα τα εργαλεία παραγωγής στα χέρια του κράτους, δηλαδή του προλεταριάτου που είναι οργανωμένο σαν κυρίαρχη τάξη, και να αυξήσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τη μάζα των παραγωγικών δυνάμεων.

Αυτό, φυσικά, στην αρχή μπορεί να γίνει μονάχα με δεσποτικές επεμβάσεις στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας και στις αστικές σχέσεις παραγωγής, δηλαδή με μέτρα που οικονομικά φαίνονται ανεπαρκή και αστήρικτα, αλλά που στην πορεία του κινήματος ξεπερνούν τον εαυτό τους και γίνονται αναπόφευκτα το μέσο για να ανατραπεί ολόκληρος ο τρόπος παραγωγής.

Αυτά τα μέτρα, φυσικά, θα είναι διαφορετικά ανάλογα με τις διάφορες χώρες.

Ωστόσο, για τις πιο προχωρημένες χώρες θα μπορούν να μπουν σε εφαρμογή, σχεδόν παντού, τα παρακάτω μέτρα:

1. Απαλλοτρίωση της γαιοκτησίας και χρησιμοποίηση της γαιοπροσόδου για να αντιμετωπιστούν οι κρατικές δαπάνες.

2. Γερή προοδευτική φορολογία.

3. Κατάργηση του κληρονομικού δικαίου.

4. Κατάσχεση της περιουσίας όλων των φυγάδων και των στασιαστών.

5. Συγκέντρωση της πίστης στα χέρια του κράτους, μέσω μιας εθνικής τράπεζας, που τα κεφάλαιά της θα ανήκουν στο κράτος και που θα έχει το αποκλειστικό μονοπώλιο.

6. Συγκέντρωση στα χέρια του κράτους όλων των μέσων μεταφοράς.

7. Αύξηση του αριθμού των εθνικών εργοστασίων και των εργαλείων παραγωγής. Εκχέρσωση και βελτίωση των γαιών, σύμφωνα μ’ ένα γενικό σχέδιο.

8. Ίση υποχρεωτική δουλειά για όλους. Οργάνωση βιομηχανικών στρατών, ιδιαίτερα για τη γεωργία.

9. Συνδυασμός της γεωργίας και της βιομηχανίας. Μέτρα που τείνουν στο να εξαφανίσουν βαθμιαία τη διαφορά ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο.

10. Δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση για όλα τα παιδιά. Κατάργηση της δουλειάς στο εργοστάσιο με τη σημερινή της μορφή. Συνδυασμός της εκπαίδευσης με την υλική παραγωγή κλπ. κλπ.

Όταν στην πορεία της εξέλιξης θα έχουν εξαφανιστεί οι ταξικές διαφορές, κι όταν θα έχει συγκεντρωθεί όλη η παραγωγή στα χέρια των οργανωμένων ατόμων, τότε η δημόσια εξουσία θα χάσει τον πολιτικό της χαρακτήρα. Η πολιτική εξουσία στην ουσία της είναι οργανωμένη βία μιας τάξης για την καταπίεση μιας άλλης. Όταν το προλεταριάτο στην πάλη του ενάντια στην αστική τάξη συγκροτείται αναγκαστικά σε τάξη, όταν γίνεται με μια επανάσταση κυρίαρχη τάξη και σαν κυρίαρχη τάξη καταργεί βίαια τις παλιές σχέσεις παραγωγής, τότε μαζί μ’ αυτές τις σχέσεις παραγωγής καταργεί τους όρους ύπαρξης της ταξικής αντίθεσης, τις τάξεις γενικά και έτσι και την ίδια τη δικιά του κυριαρχία σαν τάξη.

Στη θέση της παλιάς αστικής κοινωνίας με τις τάξεις και τις ταξικές της αντιθέσεις έρχεται μια ένωση, όπου η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός είναι η προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων…»

(Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος εκδ. ΣΕ, σελ. 50-51)

*

Αφορμή γι’ αυτή την ανάρτηση στάθηκε για μένα η ανάγκη διόρθωσης μιας φραστικής μου παραδρομής σε άλλη πρόσφατη ανάρτηση του μπλογκ με τίτλο «νέο ΕΑΜ;».

Η παραδρομή εκεί, βρίσκεται στη φράση «…Συγκεντρώνει όλες τις τραπεζικές υποθέσεις αποκλειστικά στην κεντρική τράπεζα, που εκδίδει το εθνικό νόμισμα της χώρας», στην οποία άλλωστε και «ηχεί» ως αντίφαση η «αποκλειστικότητα», από τη μια, και ο χαρακτηρισμός της ως «κεντρικής», από την άλλη. Πάντως όταν έγραφα τη φράση αυτή το νόημα που είχα στο μυαλό μου, και στο οποίο συνίσταται το ζήτημα, είναι το νόημα του «μέτρου 5» από τα παραπάνω που απαριθμούνται στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο  σαν δυνατά να μπουν σε εφαρμογή άμεσα στις πιο προχωρημένες χώρες τον καιρό που γράφτηκε, και το οποίο δε νομίζω ότι έχει «παλιώσει» από τότε – μάλλον η σημασία του έχει βαθύνει και το περιεχόμενο του έχει διευρυνθεί σε τομείς πέρα κι από την απλή «πίστη»:  Συγκέντρωση της πίστης στα χέρια του κράτους, μέσω μιας εθνικής τράπεζας, που τα κεφάλαιά της θα ανήκουν στο κράτος και που θα έχει το αποκλειστικό μονοπώλιο. Έτσι σωστότερη διατύπωση είναι όχι «…Συγκεντρώνει όλες τις τραπεζικές υποθέσεις αποκλειστικά στην κεντρική», αλλά «στην κρατική τράπεζα, που εκδίδει το εθνικό νόμισμα της χώρας».

Φυσικά δεν θα προχωρούσα σε αυτήν εδώ την ανάρτηση μόνο και μόνο για να διορθώσω ένα δικό μου λάθος, αν το θέμα της δεν παρουσίαζε συνολικότερο ενδιαφέρον, αν δεν αποτελούσε έτσι κι αλλιώς «τροφή» για σκέψη, τόσο για την επικαιρότητά του όσο και για το «πάλιωμά» του, όσο επίσης και για το περιεχόμενο το οποίο πρέπει να προσδίδουμε στο «πάλιωμα» αυτό από την άποψη των όσων αναφέρει ο πρόλογος του 1872 αλλά και από την άποψη του επιπέδου της καπιταλιστικής ανάπτυξης σήμερα, μετά από 166 χρόνια, καθώς και από την άποψη της συσσωρευμένης συνολικής ιστορικής πείρας του κομμουνιστικού κινήματος από τότε ως σήμερα.

Advertisements


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s