Μια βραδιά στο Λονδίνο με τον Κρις Γουντχάουζ

Τυχαία χθες έπεσα πάνω σε ένα παλιότερο (προ δεκαετίας) κείμενο του Περικλή Κοροβέση από την “εποχή”, που μου φάνηκε σχετικά επίκαιρο και το παραθέτω αμέσως στη συνέχεια:

«Αρχές της δεκαετίας του ’70 είχε κυκλοφορήσει στα αγγλικά το πρώτο μου βιβλίο “Ανθρωποφύλακες” που τουλάχιστον δεν πέρασε απαρατήρητο και σε κάποιο σημείο απασχόλησε κριτικούς σε μεγάλα έντυπα όπως και κάποια τηλεοπτικά κανάλια τόσο στην Αγγλία όσο και στον υπόλοιπο αγγλοσαξωνικό κόσμο. Είχε προηγηθεί η κατάθεσή μου στο Στρασβούργο, στο Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για τα βασανιστήρια της χούντας που και αυτή είχε πάρει μια σχετική δημοσιότητα. Όλοι της παρέας είμαστε ευχαριστημένοι μια που γνωρίζαμε πως η δημοσιότητα είναι ο μεγαλύτερος και αποτελεσματικότερος εχθρός των βασανιστηρίων, όταν δεν λειτουργούν οι θεσμοί που κατατάσσουν τα βασανιστήρια σε ιδιώνυμα εγκλήματα και κολάζονται ποινικώς αυτεπαγγέλτως. Η οργάνωση του Πατριωτικού Μετώπου του Λονδίνου ανέλαβε να τυπώσει το βιβλίο στα ελληνικά και να κυκλοφορήσει παράνομα. Βγήκαν και τα πρώτα δοκίμια και ήρθαν στο σπίτι μου με το ταχυδρομείο μαζί με μια επιστολή του Μάρκου Δραγούμη (όχι του μουσικολόγου αλλά αυτού που ήταν κάποτε στους “Δρόμους της Ειρήνης”). Ως εκπρόσωπος του Μετώπου μού ζητούσε να λογοκρίνω κάποια αποσπάσματα του βιβλίου, που τα θεωρούσε επιζήμια για το κόμμα (ΚΚΕ εσ. τότε). Και το βιβλίο δεν εξεδόθη.

Το βιβλίο αυτό είχα προσπαθήσει να το κάνω όσο γίνεται απρόσωπο, έτσι που να αναγνωρίζονται όλες οι αντίστοιχες περιπτώσεις και να φανεί καθαρά ο μηχανισμός και η λογική της γραφειοκρατίας των βασανιστών. Αυτό δεν ήταν σύμφωνο με τους κανόνες του Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού, πράγμα που σήμαινε: “Ράβδος στη γωνία, άρα βρέχει”. Τώρα γιατί κάθομαι και τα λέω όλα αυτά ξεκάρφωτα; Είναι για να δώσω το κλίμα της εποχής, για να πω τα υπόλοιπα, μετά από μία κουβέντα που είχα με το Γιάννη Μπανιά. Η Ελένη Βλάχου ζήτησε να με γνωρίσει και είχε ήδη παρουσιάσει το βιβλίο με κολακευτικό τρόπο στο περιοδικό της “Hellenique Review”. Αποδέχομαι την πρόσκληση με τη σκέψη, πως η Βλάχου η “μη δική” μου ήταν πιο κοντά από το “δικό” μου Δραγούμη. Για μένα τότε κάθε φωνή του κατεστημένου εναντίον της χούντας ήταν πολύτιμη, ακόμα και για το δικό μας αγώνα που είχε άλλη προοπτική.

Βρεθήκαμε στο σπίτι της. Προσκεκλημένη ήταν επίσης η Αμαλία Φλέμιγκ που είχα συνεργαστεί μαζί της για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και την εκτιμούσα βαθύτατα πέρα από τα αισθήματα αγάπης που είχα. Μαζί μας ήταν και ο Κρις Γουντχάουζ, που για κάποιο λόγο νόμιζα πως είχε πεθάνει (κατά περίεργο τρόπο, όλα τα ιστορικά πρόσωπα τα θεωρούμε πεθαμένα, όπως και τους συγγραφείς). Από αυτή τη συνάντηση μου έκανε εντύπωση η πολιτική τους διαύγεια και η βαθιά τους απόφαση να εξοντώσουν τη χούντα. Πρώτη και τελευταία φορά στη ζωή μου βρέθηκα με ανθρώπους της εξουσίας. Η αίσθησή μου ήταν πως ενώ πετροβολούσα ένα βουνό εγώ, αυτοί είχαν τα μηχανήματα να το ισοπεδώσουν.

Και πέφτει η πρόταση από τον Γουντχάουζ μιας δυναμικής αντίστασης εναντίον της χούντας με πράξεις σαμποτάζ και όσο το δυνατόν αποφυγή ανθρωπίνων θυμάτων, αλλά σχεδόν είναι αδύνατο να αποφευχθούν. Δυστυχώς οι αγώνες γίνονται και με θυσίες. Του εξήγησα πως ούτε εγώ ούτε οι φίλοι μου έχουμε την οποιαδήποτε στρατιωτική εκπαίδευση, και ο Γουντχάουζ γέλασε. Θα έχετε δασκάλους τους καλύτερους σαμποτέρ του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Και εγώ έχω κάποια πείρα, συμπλήρωσε με ένα άψογο αγγλοσαξωνικό φλέγμα ο δυναμιτιστής του Γοργοποτάμου. Το δεύτερό μου επιχείρημα ήταν πολιτικό και του εξήγησα πως η χούντα πρέπει να πέσει με μαζικούς αγώνες και όχι πράξεις πρωτοπορίας. Σχολίασε πως είμαι ρομαντικός και ματαιόπονος. Ο λαός είναι με τη χούντα. Θα έρθει μαζί μας αν καταλάβει πως εμείς είμαστε πιο δυνατοί. Η κουβέντα έληξε εκεί και συνεχίσαμε μ’ άλλο θέμα. Οι δύο κυρίες δεν πήραν μέρος στη συζήτηση.

Στη χούντα οι απόψεις οι δικές του ήταν μειοψηφικές στους χώρους μου. Η έννοια της δυναμικής και ένοπλης αντίστασης ήταν το πρώτο θέμα της ημερήσιας διάταξης. Περπατώντας κάποια χιλιόμετρα για να πάω σπίτι, και με τη βοήθεια ενός ατέλειωτου παγόνερου σιγανού και επίμονου, ξελαμπικάρισα τελείως. Σκεφτόμουν πως ο Γουντχάουζ και οι όποιες υπηρεσίες υπήρχαν από πίσω, θέλανε εμάς να παίξουμε τη ζωή μας κορώνα γράμματα για να φέρουμε τον Καραμανλή. Πράγμα που έγινε βέβαια και χωρίς εμάς. Τα σκέφθηκα όλα αυτά μ’ αφορμή τη χούντα των καναλιών. Αν κάποιοι από μας δεν είχαμε κάποια τούβλα μαρξισμού-λενινισμού (τότε, μπορεί και σήμερα) στον εγκέφαλο, θα είμαστε όλοι δυναμιτιστές. Ήταν εύκολο, γοητευτικό και ριψοκίνδυνο. Δηλαδή ό,τι χρειάζεται για κάποιο νέο που βαριέται τα πολλά μπλα μπλα των αναζητήσεων. Αλλά οι πολιτικοί αγώνες είναι άλλο πράγμα. Εντούτοις κατανοώ αυτό το φαινόμενο και πια δεν μιλάω για λάθη, αλλά για ιστορικά φαινόμενα.»

*

Παραθέτω παρακάτω λίγα βιογραφικά στοιχεία του Κρις Γουντχάουζ  από την αγγλική έκδοση της wikipedia  (σε δική μου πρόχειρη και ίσως όχι καλή μετάφραση) προκεμένου να δοθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα του περιστατικού που περιγράφει ο Π.Κ. Πολλοί βέβαια έχουν ακούσει ή διαβάσει από διάφορες πηγές για τη δράση του Γουντχάουζ στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της κατοχής, όμως οι περισσότεροι αγνοοούν άλλες ενδιαφέρουσες πτυχές της ζωής και της δράσης του. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για στοιχεία χρήσιμα ώστε (χωρίς διάθεση προσβολής των όποιων «φιλελληνικών» ή «φιλελεύθερων» κινήτρων του…) να μπορεί κανείς να εκτιμήσει τη θέση του ίδιου στην πλευρά του ανθρώπου που έκανε μια πρόταση σαν κι αυτή και τη θέση οποιουδήποτε στην πλευρά του ανθρώπου που ενθουσιασμένος θα τη δεχόταν, που στη συνέχεια θα αποκτούσε επαφή με τους «συνδέσμους» που διατηρούσε ο Γουντχάουζ στην Ελλάδα, που θα βρισκόταν ενταγμένος σ’ ένα πλέγμα σχέσεων και εξαρτήσεων του οποίου οι αφετηρίες αλλά και οι «όροι αναπαραγωγής» θα ελέγχονταν από κέντρα «άλλου» τρόπου σκέψης και μήκους κύματος, που θα εκχωρούσε τη δραστηριότητά του και τους στόχους της σε σχεδιασμούς υπαγορευμένους από κριτήρια μιας «άλλης» στρατηγικής κλπ κλπ.   Από εκεί και πέρα ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματά του (ή τα συμπερασματικά του ερωτήματα) για τους τρόπους και τους στόχους δράσης των σχετικών υπηρεσιών, είτε γενικά μιλώντας είτε ειδικά:

Ο Κρίστοφερ Μόνταγκιου «Μόντυ» Γουντχάουζ, 5ος Βαρώνος του Τέρινγκτον DSO [Τάξη Διακεκριμένων Υπηρεσιών], OBE [Τάξη Βρετανικής Αυτοκρατορίας] (11 Μαΐου 1917 – 13 Φεβρουαρίου 2001) ήταν Συντηρητικός πολιτικός και μέλος του Κοινοβουλίου σαν αντιπρόσωπος της Οξφόρδης από το 1959 ως το 1966 και ξανά από το 1970 ως το 1974. Επίσης ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Νάφηλντ Κόλετζ, Οξφόρδη από το 1956 ως το 1964. Ο Γουντχάουζ ήταν ειδικός στις ελληνικές υποθέσεις…

…Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του εντάχθηκε στο Βασιλικό πυροβολικό το 1939 και υπηρέτησε κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκόσμιου Πόλεμου, οπότε έγινε αξιωματικός το 1940 και προήχθη σε συνταγματάρχη το 1943. Βραβεύθηκε με DSO [Τάξη Διακεκριμένων Υπηρεσιών] και διορίστηκε Αξιωματικός της Τάξης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας το 1944. Τον περισσότερο καιρό του πολέμου υπηρέτησε στην Ελλάδα όπου η αγάπη του για αυτή τη χώρα έγινε ισχυρή, όπως φαίνεται στα γραπτά του. Το 1941 ήταν ένας από τους αξιωματικούς της SOE [Εκτέλεση Ειδικών Επιχειρήσεων] που στάλθηκαν στην Κρήτη για να οργανώσουν την αντίσταση πίσω από τις εχθρικές γραμμές.

Το Σεπτέμβριο του 1942 έπεσε με αλεξίπτωτο στην ηπειρωτική Ελλάδα σαν υπαρχηγός της Δύναμης Harling, με επικεφαλής τον Έντι Μάγερς, της οποίας έργο ήταν να ανατινάξει τη γέφυρα του Γοργοπόταμου. Μετά την επιτυχία αυτής της επιχείρησης οι Μάγερς και Γουντχάουζ διατάχθηκαν από τη SOE Καΐρου να μείνουν στην ηπειρωτική Ελλάδα και να σχηματίσουν την Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή. Αρχικά η παρουσία τους αποσκοπούσε μόνο στην Επιχείρηση Harling [την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου]. Ο Γουντχάουζ ένας από τους ελάχιστους Βρετανούς αξιωματικούς στην αποστολή που μιλούσε ελληνικά, στάλθηκε αρκετές φορές μόνος για να αποκτήσει επαφή με πολιτικά στοιχεία στην Αθήνα. Με το επιβλητικό του παρουσιαστικό, ψηλός με πυρόξανθα γένια, αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο, αλλά ο Γουντχάουζ πέτυχε πολυάριθμες μετακινήσεις στα αθηναϊκά περίχωρα συχνά ακόμα και φορώντας τη στολή του Βρετανικού Στρατού. Μετά την απομάκρυνση του Μάγερς κατόπιν αιτήματος του Φόρειν Όφις τον Ιούλιο του 1943, ο Γουντχάουζ έγινε επικεφαλής της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής.

Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο ο Γ. υπηρέτησε σαν Δεύτερος Γραμματέας στη Βρετανική Πρεσβεία στην Αθήνα μέχρι το 1946, οπότε επέστρεψε στη Βρετανία και υπηρέτησε σε ποικίλες βιομηχανικές και ακαδημαϊκές θέσεις. Από το 1951 ως το 1952, εργάστηκε στη Βρετανική Πρεσβεία στην Τεχεράνη, Ιράν. Το 1952 και 1953 ο Γ. αναμίχθηκε στην μεθόδευση από βρετανικής πλευράς του οργανωμένου από ΗΠΑ/Ηνωμένο Βασίλειο Ιρανικού πραξικοπήματος το 1953.

Επιχείρηση Μπότα

Στη διάρκεια των πρώτων φάσεων του ΒΠΠ, 1941, οι Σύμμαχοι (Σοβιετικοί και Βρετανοί) από κοινού εισέβαλαν στο Ιράν για να διασφαλίσουν τις πετρελαιοπηγές και τις γραμμές εφοδιασμού και να αποτρέψουν υποστήριξη των Γερμανών. Στα 1950 η Βρετανία ανησύχησε από πιθανό χάος και εισβολή της ΕΣΣΔ. Από το 1951 ο Γουντχάουζ ήταν πράκτορας της ΜΙ6 [Secret Intelligence Service (SIS),  γνωστής και ως MI6 (Military Intelligence, Section 6)] –επιχειρώντας υπό την κάλυψη μιας θέσης του Φόρειν Όφις- στην Τεχεράνη. Το 1952 ο Συνταγματάρχης Γουντχάουζ διατάχθηκε να εξοπλίσει μέλη των φυλών στο βόρειο Ιράν για να αντισταθούν στην όποια Σοβιετική επίθεση. Ο Γουντχάουζ έφερε όπλα στο Ιράν –με πτήσεις της RAF από την Ιρακινή Χαμπανίγια- για ένα κίνημα «αντίστασης» που δεν υπήρχε ακόμη.

Αργότερα το 1953 μια μυστική αποστολή για την απομάκρυνση του Μοχάμεντ Μοσαντέκ από την εξουσία διενεργήθηκε από τη Βρετανική κυβέρνηση Τσόρτσιλ και την κυβέρνηση Αϊζενχάουερ των ΗΠΑ. Ο Μοσαντέκ είχε γίνει δημοκρατικά εκλεγμένος ηγέτης του Ιράν και είχε εθνικοποιήσει Βρετανικής κατοχής πετρέλαια ύστερα από την άρνηση της Βρετανίας να διαπραγματευτεί το πιο πολύτιμο εξωτερικό περιουσιακό της στοιχείο.

Ο Robin Zaehner είχε αναπτύξει επαφές στο Ιράν και όταν οι Βρετανοί απελάθηκαν, ο Γουντχάουζ πήγε τις επαφές του στον σταθμάρχη της CIA. Έτσι μια συνομωσία ανατροπής του Μοσαντέκ σκηνοθετήθηκε σε από κοινού αποστολή μεταξύ της CIA και της ΜΙ6. Η CIA την ονόμασε Επιχείρηση TPAjax ειρωνικά αναφερόμενη ως επιχείρηση Ajax, με τα αρχικά ΤΡ για το στηριζόμενο από τα Σοβιέτ κομμουνιστικό κόμμα Τουντέχ (Tudeh Party of Iran). Οι βρετανικές δραστηριότητες κωδικοποιήθηκαν με την ονομασία Επιχείρηση Μπότα. Ο Γουντχάουζ πρότεινε την Επιχείρηση Μπότα στην κυβέρνηση Αϊζενχάουερ. Θα χρησιμοποιούσε «απογοητευμένα» Ιρανικά στοιχεία του στρατού, τον κλήρο και τα πολιτικά κόμματα για να εκδιώξουν τον Μοσαντέκ. Μαζί με τη CIA υποκίνησε και ενορχήστρωσε τις διαδηλώσεις των «παζαριών» της Τεχεράνης κατά του Μοσαντέκ. Διαδηλώσεις που οδήγησαν στο θάνατο εκατοντάδων ίσως και χιλιάδων Ιρανών. Ο Γουντχάουζ, μέσω της αδερφής του Σάχη, ενθάρρυνε τον ηγεμόνα να μην εγκαταλείψει το θρόνο…

…Στη συνέχεια ακολούθησε κοινοβουλευτική, ακαδημαϊκή και συγγραφική σταδιοδρομία.

συνεχίζεται

Advertisements


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s