Ιράκ: Το θρησκευτικό «κέλυφος» της σύγκρουσης και η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ

«Την ανάληψη «στοχευμένων στρατιωτικών δράσεων ακριβείας» κατά των μισθοφόρων του «Ισλαμικού Κράτους σε Ιράκ και Λεβάντε» (IΚΙΛ) «εάν και όταν η κατάσταση στο έδαφος το απαιτήσει», ανακοίνωσε, χτες βράδυ, ο Αμερικανός Πρόεδρος, Μπαράκ Ομπάμα, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι επί του παρόντος «δεν πρόκειται να επιστρέψουν ξανά στο ιρακινό έδαφος χερσαίες στρατιωτικές δυνάμεις».  Ανήγγειλε την άμεση αποστολή στο Ιράκ 300 Αμερικανών στρατιωτικών συμβούλων (πέρα από τους ισάριθμους κομάντος που έχει στείλει από την αρχή της βδομάδας για την περιφρούρηση της αμερικανικής πρεσβείας στη Βαγδάτη), προκειμένου «να βοηθήσουν και να καθοδηγήσουν τους Ιρακινούς στρατιωτικούς αξιωματούχους» στις επιχειρήσεις κατά των μισθοφόρων του ΙΚΙΛ…»

Τα παραπάνω διαβάζουμε στο ρεπορτάζ του σημερινού Ριζοσπάστη, όπου στη συνέχεια αναφέρεται επίσης: «…Ακολουθώντας τη συμβουλή του πρώην διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ στρατηγού Ντέιβιντ Πετρέους, ο Ομπάμα ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να πάρουν θέση στις σεχταριστικές διαφορές σουνιτών και σιιτών στο Ιράκ και να ευνοήσουν τη μία έναντι της άλλης προχωρώντας σε επιδρομές. Επανέλαβε επιπλέον τις πιέσεις στον Ιρακινό πρωθυπουργό, Νούρι αλ Μάλικι, για τη συγκρότηση μίας νέας κυβέρνησης «που θα συμπεριλαμβάνει και τους σιίτες και τους σουνίτες και τους Κούρδους ώστε να στερηθούν οι μισθοφόροι του ΙΚΙΛ οποιαδήποτε επιχειρήματα για να αυξήσουν την επιρροή τους κυρίως στο σουνιτικό πληθυσμό». Τόνισε ότι η κυβέρνησή του έχει εκφράσει αυτό το αίτημα στον Μάλικι «και ιδιωτικά και δημόσια», επιμένοντας ότι «είναι επείγουσα προτεραιότητα» η συγκρότηση μίας ιρακινής κυβέρνησης ενότητας «είτε με επικεφαλής τον Μάλικι είτε με άλλον»…»

Πέρα από το εκ των προτέρων γνωστό ότι είτε η επιλογή της ανοιχτής στρατιωτικής επέμβασης είτε η επιλογή της «μη επέμβασης» υπαγορεύεται από την εξυπηρέτηση των γενικότερων σχεδιασμών τους στην περιοχή, αυτό που φαίνεται, ως εδώ, από τις δηλώσεις Ομπάμα, είναι ότι οι ΗΠΑ  «δε βιάζονται» να επέμβουν… Ότι βρίσκονται σε μια κατάσταση ετοιμότητας για την στιγμή («εάν και όταν») που «η κατάσταση στο έδαφος το απαιτήσει», αφήνοντας σε καθεστώς αοριστίας το περιεχόμενο της «κατάστασης στο έδαφος» που θα συνιστά κατά τις ΗΠΑ (και για τις ΗΠΑ) «απαίτηση».  Και επίσης, ότι και σε εκείνη την υποθετική στιγμή ο προσανατολισμός τους προς το παρόν περιορίζεται σε μια «τεμπέλικη» επέμβαση «στοχευμένων στρατιωτικών δράσεων ακριβείας»: σε κάθε περίπτωση η ενδεχόμενη αντιδρασή τους προϊδεάζεται αρκετά διαφορετική από την πρόσφατη περίπτωση της Λυβής, όπου τα αμερικανικά και «συμμαχικά» βομβαρδιστικά άνοιγαν το δρόμο στην προέλαση των «αντικαθεστωτικών» με στόχο την ανατροπή και δολοφονία του Καντάφι.

Σε αυτή την «ψύχραιμη» αντιμετώπιση περιλαμβάνεται, βέβαια, η αποστολή τριών λόχων πρακτόρων («300 στρατιωτικών συμβούλων») για την επιτόπια διαχείριση των ποικίλων αντιθέσεων προς όφελος των ΗΠΑ, όπως περιλαμβάνονται και «ιερές παραινέσεις» προς την ιρακινή ηγεσία να επιδείξει ενωτικό πνευμα:  «οι ΗΠΑ δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να πάρουν θέση στις σεχταριστικές διαφορές σουνιτών και σιιτών» και ο ιρακινός πρωθυπουργός Μαλίκι καλέιται να συγκροτήσει νέα κυβέρνηση «που θα συμπεριλαμβάνει και τους σιίτες και τους σουνίτες και τους Κούρδους». Ωραία ιδέα, μόνο που ηχεί «κάπως» στο στόμα του προέδρου της χώρας που με τις αλλεπάλληλες πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές επεμβάσεις της έχει καταστρέψει μεγάλο μέρος των βάσεων πάνω στις οποίες θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια τέτοια ενότητα. Διαχρονικά, άλλωστε, η ίδια η ανάμιξή της αποτελεί το κύριο εμπόδιο σε μια τέτοια ενότητα: Μια τέτοια ενότητα είναι αδύνατο να οικοδομηθεί με προαπαιτούμενο την εξυπηρέτηση των αμερικανικών και γενικότερα των ιμπεριαλιστικών συμφεροντων. Κι αν πρόκειται για οικοδόμηση μιας τέτοιας ενότητας κι όχι για απλή συνένωση «στοιχείων» που θα παρέχει την τυπική μορφή της «αντιπροσώπευσης» όλων των πλευρών, τότε αυτή είναι δυνατή μόνο στη βάση των συμφερόντων του ιρακινού λαού, των εργαζομένων όλων των εθνοτήτων και θρησκευμάτων που τον συγκροτούν ανεξάρτητα από εθνότητα και θρήσκευμα: κι αυτή η βάση αντικειμενικά αποτελεί βάση αντίθεσης προς τα συμφέροντα και τους σχεδιασμούς των ΗΠΑ και του ιμπεριαλισμού γενικά, στους οποίους σχεδιασμούς φυσικά και εντάσσεται η αξιοποίηση των εθνοτικών και θρησκευτικών διαφορών ακόμα και αυτή τη στιγμή.

Και ενώ ο αμερικανός πρόεδρος εκφράζει  την τήρηση στάσης αναμονής των ΗΠΑ εωσότου «η κατάσταση στο έδαφος το απαιτήσει» και εωσότου εθνότητες και θρησκευτικά δόγματα «τα βρούνε» μεταξύ τους, ο αμερικανός ΥΠΕΞ Τζον Κέρι εμφανίζεται πιο εκδηλωτικός, πιο αποφασιστικός και, έμμεσα, λιγότερο «ενωτικός»:

«…Μερικές ώρες πριν από τις δηλώσεις Ομπάμα στο Λευκό Οίκο», διαβάζουμε στο ίδιο ρεπορτάζ, «ο υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, σημείωσε μιλώντας στο NBC πως «τίποτε δεν βρίσκεται έξω από το τραπέζι» και ότι «όλες οι επιλογές» εξακολουθούν να βρίσκονται στη διάθεση του Προέδρου των ΗΠΑ. Σημείωσε ότι οι ΗΠΑ «ανησυχούν» για την «τύχη του Ιράκ και του ιρακινού λαού, που απειλείται από τους τζιχαντιστές σουνίτες, κι όχι από τον σιίτη πρωθυπουργό του, Μάλικι». Ο ίδιος, απαντώντας εμμέσως πλην σαφώς στις αντιρρήσεις Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας για τη συνεργασία της κυβέρνησης των ΗΠΑ με το Ιράν απέρριψε πως πρόκειται για συνεργασία πάνω στους τρόπους αντιμετώπισης της ιρακινής κρίσης δηλώνοντας: «Ενδιαφερόμαστε να επικοινωνήσουμε με το Ιράν. Να ξέρουν οι Ιρανοί τι σκεφτόμαστε, να ξέρουμε τι σκέφτονται αυτοί και να υπάρχει μια ανταλλαγή πληροφοριών ώστε να μη γίνονται λάθη»…»

Το ότι, παρά τις δηλώσεις Κέρι, οι ΗΠΑ δεν ανησυχούν «για την τύχη του Ιράκ και του ιρακινού λαού» αλλά αποκλειστικά  για την επιρροή τους στην περιοχή, είναι απλώς αυτονόητο. Το ότι οι «τζιχαντιστές» είναι «σουνίτες» και ο  πρωθυπουργός είναι «σιίτης» είναι όντως «αλήθεια». Όμως αυτή η αλήθεια δεν είναι από μόνη της επαρκής ούτε για τον καθορισμό των πόλων της σύγκρουσης με θρησκευτικούς όρους, ούτε για τον καθορισμό της απειλής ως προερχόμενης από την μια «θρησκευτική» πλευρά έστω και στην εκδοχή του «τζιχαντισμού». Η συνολική πραγματικότητα και οι συνολικοί συσχετισμοί της εξελισόμενης σύγκρουσης είναι πολύ ευρύτεροι από το στοιχείο της θρησκευτικής διαφοροποίησης που θέλησε να αναδείξει ο αμερικανός ΥΠΕΞ. Το ότι, βέβαια, στην πραγματικότητα το στοιχείο αυτό είναι έντονο, την κάνει πρόσφορη ώστε να αναγορευθούν σε τέτοια, σε πραγματικότητα, οι «επιθυμίες» της διαρκούς (και ανεξάρτητης από το εκάστοτε προεδρικό προφίλ) εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ… Δεν την κάνει όμως επαρκή για να διασκεδάσει την εντύπωση ότι πρόκειται πράγματι (εύκολη δουλειά εν προκειμένω) για αναγόρευση των επιθυμιών σε πραγματικότητα.

(Κατά τα άλλα οι δηλώσεις Κέρι δεν πρέπει να εκπλήσσουν ούτε και ως προς το απολογητικό τους περιεχόμενο προς την, «σύμμαχο» των ΗΠΑ στην περιοχή, Σαουδική Αραβία: Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ αξιοποιούν «περίπλοκους» συσχετισμούς και δεσμούς προκειμένου να διεισδύσουν σε χώρες που οι ίδιες ανακηρύσσουν έως και εχθρικές, και δεν είναι η πρώτη φορά που κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στις σχέσεις τους με το Ιράν).

*

Δεν πρόκειται, στο βάθος ή σε τελική ανάλυση, για έκφραση «πολιτικής διαφωνίας»  ανάμεσα στον αμερικανό πρόεδρο και τον αμερικανό ΥΠΕΞ…

Καταρχήν εδώ και τουλάχιστον δυο δεκαετίες το «δίδυμο» του προέδρου και του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ δίνει σταθερά την εντύπωση ότι αποτελείται από δυο «αντίθετα» πρόσωπα, σε βαθμό που θα νόμιζε κανείς ότι όταν ο πρόεδρος είναι «δημοκρατικός» ο ΥΠΕΞ είναι «ρεπουμπλικάνος» και το αντίθετο. Στη διάρκεια του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, ενώ ο Κλίντον παρουσιαζόταν με το προφίλ του «φιλειρηνικού», του «σαξοφωνίστα», του «αντιρρησία συνείδησης», στη θέση του ΥΠΕΞ ήταν η Μ. Ολμπράιτ σαν πιο κατάλληλη για να φέρει σε πέρας τη σκληρή δουλειά. Ο Μπους, στη συνέχεια, αν και δεν είχε ανάγκη από κάποιον «σκληρό» για να τον βγάζει από τη δύσκολη θέση, στη διάρκεια των δυο θητειών του είχε ΥΠΕΞ τον Κ. Πάουελ και τη Κ. Ράις, «επικοινωνιακά» δηλαδή δυο «μαύρους» που αντιστάθμιζαν την έντονη οσμή της «Κου Κλουξ Κλαν» που ανέδυε η πολιτική φυσιογνωμία του. Και τώρα ο Ομπάμα, που σε «δημοκρατισμό» θα ήθελε να συγκρίνεται με τον Λίνκολν και τον Τζέφερσον, έχει ως ΥΠΕΞ έναν άνθρωπο που η ασφάλειά του υποβάλει σε ηλεκτροσόκ φοιτητές που δεν του κάνουν αρεστές ερωτήσεις

Η λύση του γρίφου βρίσκεται μάλλον στο γεγονός ότι για το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, ο προεδρος πια αποτελεί μια προσωπικότητα πολιτικά καταναλώσιμη με 8ετή ημερομηνία λήξης. Κι όταν οι ανάγκες της πολιτικής κατανάλωσης έρχονται σε ορισμένη αντιθεση με τις ουσιαστικές, μόνιμες και διαρκείς ανάγκες της εξουσίας των μονοπωλίων, για την οποία σε μια ιμπεριαλιστική χώρα «πρώτου βαθμού» η εξωτερική πολιτική έρχεται πρώτη σε σημασία, τότε η εντύπωση ανάμεσα στο προεδρικό «προφίλ» και την ουσία της πολιτικής που εκφράζει ο ΥΠΕΞ προβάλλει με ιδιαίτερη ένταση… Σε διαφορετική περίπτωση αρκεί ένας ΥΠΕΞ που με το δικό του «προφίλ» απλώς θα συγκαλύπτει την ουσία… Για την υλοποίηση και την διασφάλιση της οποίας, άλλωστε, δεν είναι πάντοτε αναγκαίο και το φως της δημοσιότητας.

Advertisements

One Comment on “Ιράκ: Το θρησκευτικό «κέλυφος» της σύγκρουσης και η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ”

  1. Ο/Η marasagis λέει:

    Συνοπτικά:
    Κέρι: Πρόκειται για μια σεχταριστική διαμάχη. Φταίνε οι σουνίτες τζιχαντιστές κι όχι ο σιίιτης πρωθυπουργός.
    Μερικές ώρες αργότερα ο Ομπάμα: Σιγά μην ασχοληθούμε με τα σεχταριστικά σας. Βρείτε τα μεταξύ σας.

    Έξι μέρες μετά: Τα «σεχταριστικά» προκαλούν στρατιωτική κινητικότητα στην ευρύτερη περιοχή:
    «Περισσότερο ορατή, από ποτέ, έγινε χτες σε γειτονικές με το Ιράκ χώρες η διάχυση των συγκρούσεων που διαδραματίζονται από τις αρχές Ιούνη, απειλώντας εντονότερα με αποσταθεροποίηση την ευρύτερη περιοχή. Μόνον μέσα στο τελευταίο 24ωρο είχαμε βομβαρδισμούς ιρακινών περιοχών, με επίκεντρο την πόλη Κάιμ, που βρίσκονται στη μεθόριο με τη Συρία από αεροσκάφη της συριακής πολεμικής αεροπορίας, πτήσεις ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Ιράκ και φονική επίθεση κατά τριών μελών ιρανικής μεθοριακής περιπόλου από αγνώστους στα δυτικά σύνορα του Ιράν με το Ιράκ (επαρχία Κερμανσάχ). Επιπλέον, χτες παρατηρήθηκε δραματική αύξηση των πτήσεων πολεμικών αεροσκαφών από Τουρκία, Ιορδανία, Κουβέιτ και Σαουδική Αραβία κοντά στη μεθόριο με το Ιράκ…»
    http://www.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=8007162

    Επτά μέρες μετά: Μισό δισ. δολάρια για τους «αντικαθεστωτικούς» στη Συρία ζητά από το Κογκρέσο ο Ομπάμα.
    http://www.902.gr/eidisi/diethni/46455/ipa-miso-dis-dolaria-gia-toys-antikathestotikoys-sti-syria-zita-apo-kogkreso-o
    Πλην όμως όχι πλέον για τους «σεχταριστές». Αυτοί μετακόμιαν προς Ιράκ και δε θέλουμε ούτε να τους βλέπουμε:
    «…Προσπαθώντας μάλιστα να προλάβει τις αντιδράσεις από την ένοπλη, οικονομική και άλλη υποστήριξη που είχε δώσει τα τελευταία δύο χρόνια σε ισλαμικές ακραίες ομάδες ενόπλων που μάχονται τον Σύρο πρόεδρο Άσαντ, και που σήμερα εξαπολύουν επίθεση στο Ιράκ επιχειρώντας να καταλάβουν τη Βαγδάτη, ο Λευκός Οίκος εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία ισχυρίζεται ότι προτού τους δοθεί «βοήθεια» οι ένοπλοι «θα ελεγχθούν εξονυχιστικά» ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα πέσει μέρος του εξοπλισμού «στα χέρια εχθρών» της Ουάσινγκτον…».


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s