Ξανά για την «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» (ερωτήματα)

Η ΑΛΛΗ ΕΥΡΩΠΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Ο Τσίπρας σκύβει το κεφάλι και προωθεί ένα σχέδιο 12 δισ. περικοπών και φόρων, όπως και οι προηγούμενες κυβερνήσεις, συνεχίζοντας στην ίδια γραμμή των αντιλαϊκών πολιτικών. ΤΕΡΜΑ ΣΤΙΣ ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ. Μόνο ο σοσιαλισμός και η ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ μπορούν να εγγυηθούν ένα διαφορετικό μέλλον και το τέλος της εκμετάλλευσης για τους λαούς. Μέτωπο Κομμουνιστικής Νεολαίας (Ιταλία)

Η ΑΛΛΗ ΕΥΡΩΠΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ. Ο Τσίπρας σκύβει το κεφάλι και προωθεί ένα σχέδιο 12 δισ. περικοπών και φόρων, όπως και οι προηγούμενες κυβερνήσεις, συνεχίζοντας στην ίδια γραμμή των αντιλαϊκών πολιτικών. ΤΕΡΜΑ ΣΤΙΣ ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ. Μόνο ο σοσιαλισμός και η ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ μπορούν να εγγυηθούν ένα διαφορετικό μέλλον και το τέλος της εκμετάλλευσης για τους λαούς. Μέτωπο Κομμουνιστικής Νεολαίας (Ιταλία)

Δεν τίθεται θέμα διαφωνίας με τα συμπεράσματά του, δίνεται όμως η αφορμή για τα παρακάτω από την ανάγνωση του άρθρου με τον τίτλο «Για τη διαπάλη στο εξωτερικό γύρω από τις εξελίξεις στην Ελλάδα», που δημοσιεύτηκε στον Κυριακάτικο Ριζοσπάστη (19-7-2015, σελ. 13). Η αφορμή βρίσκεται στη φράση: «…Μέσα σ’ αυτές τις ενώσεις, όπως και συνολικά στο καπιταλιστικό σύστημα, είναι διαμορφωμένες σχέσεις ανισότιμης αλληλεξάρτησης κι όχι σχέσεις αποικίας – μητρόπολης…» Και οδηγεί η φράση αυτή στα εξής ερωτήματα: α) Τι μας μαθαίνει για το πραγματικό περιεχόμενο των καπιταλιστικών σχέσεων ανάμεσα στα κράτη, η θεωρητική τους προσέγγιση από τη σκοπιά της «ανισότιμης αλληλεξάρτησης»; και β) καλύπτει όλο το φάσμα αυτών των πραγματικών σχέσεων η αντιδιαστολή της «ανισότιμης αλληλεξάρτησης» προς τη σχέση αποικίας – μητρόπολης;

Είναι εντελώς κατανοητή η ιδεολογική πάλη ενάντια στις απόψεις που εμφανίζουν την Ελλάδα σαν «αποικία». Η Ελλάδα, πράγματι, δεν είναι «αποικία», αλλά το κρατικό χρέος (καθώς και άλλες πλευρές των διεθνών σχέσεων στα πλαίσια του ιμπεριαλισμού), όσο κι αν δεν σηματοδοτεί αποικιοκρατικές σχέσεις, δεν παύει να αποτελεί μορφή εγκλωβισμού στα δεσμά της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης. Είναι, λοιπόν, ανύπαρκτα αυτά τα δεσμά; είναι ανύπαρκτες οι σχέσεις εξάρτησης ανάμεσα σε δυο (και περισσότερες) χώρες οι οποίες και οι δυο, όλες, βρίσκονται πια για τα καλά, αλλά όμως εντελώς ανισόμετρα, στο στάδιο του μονοπωλιακού τους καπιταλισμού; Μπορεί να αποδειχθεί αυτό; Κι αν όχι, τότε ποιές οι οικονομικές, πολιτικές κλπ συνέπειες; Κι επίσης, μπορεί άραγε να γίνει κατανοητό, το ότι στη βάση της (συνεπαγόμενης από την παραπάνω φράση- αφορμή) θεωρητικής – δογματικής εξίσωσης «εξάρτηση = σχέση αποικίας – μητρόπολης»  η αναγνώριση της εξάρτησης ως πραγματικότητας οδηγεί αυτόματα σε λαθεμένα συμπεράσματα για τα οποία δεν θα ευθυνόταν η «εξάρτηση» αλλά η παραπάνω «εξίσωση»;

Αλλά και μήπως η «σχέση αποικίας μητρόπολης» δεν θα μπορούσε να περιγραφεί «αλάνθαστα» σαν σχέση «ανισότιμης αλληλεξάρτησης» σύμφωνα με τους όρους αυτού του θεωρητικού νεολογισμού που «ντρέπεται» για τη φύση, δηλαδή αποφεύγει να περιγράψει τη φύση των ιμπεριαλιστικών σχέσεων ως σχέσεων (εκτός των άλλων χαρακτηριστικών του ιμπεριαλισμού, τους ανταγωνισμούς κλπ) μεταξύ μιας ομάδας ισχυρών και εξαιρετικά αναπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών στο «άρμα» των οποίων είναι προσδεμένες, εξαρτημένες, ένα πλήθος άλλων χωρών.. ως ένα «πλέγμα» (μια «αλυσίδα», μια «πυραμίδα», αδιάφορο!) τέτοιων σχέσεων αναπαραγόμενων και μεταβαλλόμενων σε όλη την έκταση του «πλέγματος», της «αλυσίδας», της «πυραμίδας»; Και «ντρέπεται»  από θεωρητικό φόβο (!) για τις δήθεν «αυτόματες» συνέπειες αυτής της παραδοχής, από φόβο για τις θεωρητικές, πολιτικές κλπ συνέπειες της «εξάρτησης», λες κι η οπισθοχώρηση προς τη θεωρητική αφαίρεση «εξασφαλίζει», τάχα, από τέτοιες συνέπειες…

Μήπως, λοιπόν, δεν θα μπορούσε στο (θετικιστικό) θεωρητικό σχήμα της «ανισότιμης αλληλεξάρτησης» να ενταχθούν κι οι τυπικές, οι κλασικές αποικιοκρατικές ιμπεριαλιστικές σχέσεις του περασμένου αιώνα; Η Ινδία είναι εξαρτημένη πολιτικά κλπ από την Αγγλία, αλλά και η Αγγλία εξαρτάται από την Ινδία ως αγορά των βιομηχανικών της προϊόντων κλπ… Άρα; Ανισότιμη αλληλεξάρτηση! Μέσα σ’ αυτήν, όμως, έχουν ήδη σβηστεί οι σχέσεις εξουσίας, οι σχέσεις της στρατιωτικής, πολιτικής, οικονομικής επιβολής, έχει σβηστεί το πραγματικό περιεχόμενο των αποικιοκρατικών σχέσεων… Και το ίδιο δεν μπορεί παρά να συμβαίνει και στην περίπτωση των σχέσεων του σύγχρονου ιμπεριαλισμού, γιατί αυτό το ίδιο το θεωρητικό σχήμα της «ανισότιμης αλληλεξάρτησης» αποτελεί αφαίρεση από το πραγματικό περιεχόμενο των σχέσεων, αφαίρεση πέρα από το όριο εντός του οποίου θα μπορούσε αυτό το πραγματικό περιεχόμενο να περιγραφεί θεωρητικά, αφαίρεση ως το βαθμό θεωρητικής μετατροπής σχέσεων ανισότητας σε σχέσεις ισότητας: Η Ελλάδα είναι «ανισότιμα αλληλεξαρτημένη» π.χ. με τη Γερμανία… Η Γερμανία επίσης είναι «ανισότιμα αλληλεξαρτημένη» με την Ελλάδα… Η Ελλάδα κι η Γερμανία είναι μεταξύ τους «ανισότιμα αλληλεξαρτημένες»… Τι μάθαμε, όμως, έτσι, για το πραγματικό περιεχόμενο των σχέσεων Ελλάδας – Γερμανίας; Τι  μάθαμε για τις σχέσεις πραγματικής οικονομικής και πολιτικής υποταγής ποιού μονοπωλιακού καπιταλισμού σε ποιόν μονοπωλιακό καπιταλισμό; Τι μάθαμε για την υποταγή της στρατηγικής ποιού μονοπωλιακού καπιταλισμού στην στρατηγική ποιού μονοπωλιακού καπιταλισμού; Τι μάθαμε για τις μορφές, τους όρους, τα μέσα αυτής της υποταγής;

Παραπέρα: Το ότι η αποικιοκρατική εξάρτηση π.χ. της Ινδίας αφορούσε κύρια μια ινδική αστική τάξη που είχε το συμφέρον και ιστορικό καθήκον,  και σε συμμαχία με τις υπόλοιπες καταπιεζόμενες τάξεις και στρώματα, της εθνικής απελευθέρωσης της δικής της και της χώρας «της».. το ότι -καθόλου ταυτόσημα- η σύγχρονη οικονομική και πολιτική, ιμπεριαλιστική εξάρτηση της Ελλάδας αφορά τον αναπτυγμένο μονοπωλιακό καπιταλισμό της, ότι αποτελεί για αυτόν -και σήμερα και μάλλον για πολύ καιρό ακόμη- συστατικό όρο της ύπαρξής του και της κυρίαρχης κοινωνικο-οικονομικής τάξης του, ότι απέναντι σε αυτόν τον αναπτυγμένο μονοπωλιακό καπιταλισμό μπαίνει για την εργατική τάξη και τους συμμάχους της το ιστορικό καθήκον της ανατροπής του, σε σύγκρουση με την κυριαρχία του κεφαλαίου, και της αντικατάστασής του από τον σοσιαλισμό.. το ότι για την ινδική – κατά το παράδειγμά μας- αστική τάξη η αποικιοκρατική εξάρτηση της Ινδίας αποτελούσε φραγμό στη δική της ανάπτυξη και στην ανάπτυξη του ινδικού καπιταλισμού, ενώ για την ελληνική αστική τάξη και πρώτιστα την μονοπωλιακή η σύγχρονη ιμπεριαλιστική εξάρτηση της χώρας αποτελεί όρο της δικής της ανάπτυξης και του δικού της οικονομικού – πολιτικού επεκτατισμού.. το ότι το ίδιο «φαινόμενο», η «εξάρτηση», μπορεί να έχει και έχει εντελώς διαφορετικές πραγματικές και θεωρητικές συνέπειες κάτω από εντελώς διαφορετικούς όρους εκδήλωσής του, ότι είναι εντελώς διαφορετικοί οι όροι εκδήλωσής της «εξάρτησης»  στην περίπτωση μιας πολιτικά και οικονομικά ανερχόμενης αστικής τάξης και εντελώς διαφορετικοί εφόσον, πιά, «η τάξη που αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη προς τα μπρος, είναι το προλεταριάτο» και εφόσον, πιά, «το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο έχει δημιουργήσει παντού μια αντιδραστική αστική τάξη» (Λένιν, Για τη μπροσούρα του Γιούνιους).. επιτρέπουν, λοιπόν, αυτά τα τόσο διαφορετικά πράγματα, που μοιράζονται μεταξύ τους σαν «κοινό» την «εξάρτηση», την αφαίρεση του πραγματικού περιεχομένου των πραγματικών σχέσεων, προκειμένου, τάχα, να μην υπάρξει σύγχυση ανάμεσα στα ιστορικά καθήκοντα π.χ. της Ινδίας πριν 100 χρόνια και της σημερινής Ελλάδας

Ήδη στην αρχή αυτού του κειμένου γράφεται ότι δεν τίθεται θέμα διαφωνίας με τα συμπεράσματα του άρθρου του Ριζοσπάστη. Τότε, προς τι όλα αυτά; μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος. Όλα αυτά, λοιπόν, για το λόγο ότι το συγκεκριμένο θεωρητικό σχήμα της «ανισότιμης αλληλεξάρτησης», ως αφαίρεση πέρα από τα όρια της πραγματικής περιγραφής πραγματικών σχέσεων, ως έκφραση κατά τη γνώμη μου θεωρητικού ωφελιμισμού, συγκεντρώνει όλες τις προϋποθέσεις να αποτελέσει το κύτταρο  ανάπτυξης του οπορτουνισμού στη θεωρία, όλες τις προϋποθέσεις ώστε μια δεδομένη στιγμή να πηγάσουν από αυτό ακόμα και τα εντελώς αντίστροφα συμπεράσματα. Μήπως δεν θα αρκούσε η ενδεχόμενη «αποκάλυψη» μιας σειράς συμπτωμάτων εξάρτησης της Ελλάδας από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία κ.ο.κ., για να οδηγηθούμε αυτόματα, πάνω σε αυτήν ακριβώς τη θεωρητική βάση, στο «συμπέρασμα» ότι πρόκειται για «μια ανισότιμη αλληλεξάρτηση» που επιβάλλει αντιμετώπιση αντίστοιχη των σχέσεων αποικίας – μητρόπολης; Και αυτή δεν είναι η μόνη δυνατή ή πιθανή αρνητική θεωρητική συνέπεια.

Advertisements

12 Σχόλια on “Ξανά για την «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» (ερωτήματα)”

  1. Ο/Η trash200 λέει:

    «Μήπως δεν θα αρκούσε η ενδεχόμενη «αποκάλυψη» μιας σειράς συμπτωμάτων εξάρτησης της Ελλάδας από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία κ.ο.κ., για να οδηγηθούμε αυτόματα, πάνω σε αυτήν ακριβώς τη θεωρητική βάση, στο «συμπέρασμα» ότι πρόκειται για «μια ανισότιμη αλληλεξάρτηση» που επιβάλλει αντιμετώπιση αντίστοιχη των σχέσεων αποικίας – μητρόπολης; Και αυτή δεν είναι η μόνη δυνατή ή πιθανή αρνητική θεωρητική συνέπεια.»

    Εάν έχουμε σχέση «αποικίας-μητρόπολης» (που δεν έχουμε βάση του κλασσικού σχήματος εξαγωγή πρώτων υλών-εισαγωγή συναλλάγματος) τότε είναι εκ των ουκ άνευ η συμμαχία με κάποια υποτιθέμενη «εθνική αστική τάξη».
    Νομίζω πως μετά από αυτό δεν υπάρχει επιστροφή.
    Αυτό για το ιδεολογικό κομμάτι.

    Υπάρχει και ένα πιο πρακτικό που αφορά την θέση της ελληνικής αστικής τάξης στην ευρύτερη περιοχή και την κατοχή εκ μέρους της μεγάλου τμήματος των υποδομών (επικοινωνίες) αλλά και του τραπεζικού συστήματος γειτονικών χωρών. Δεν την λες αστική τάξη αποικίας, πολύ περισσότερο δεν υπάρχει καμμία σύγκριση με την Ινδία του περασμένου αιώνα.

    Η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» έρχεται να καλύψει ακριβώς αυτά τα κενά.

    • Ο/Η marasagis λέει:

      Η κατακλείδα του κειμένου με το ερωτηματικό, την οποία παραθέτεις, θέλει να πει ακριβώς ότι η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» δεν είναι στην πραγματικότητα σε θέση να καλύψει αυτά τα κενά.

      Ο συλλογισμός, αν μπορώ να απλοποιήσω τα όσα έγραψα, είναι ο εξής:
      Στο άρθρο του «Ρ» η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» μπαίνει σε αντιδιαστολή προς τη «σχέση αποικίας – μητρόπολης».
      Όμως με την αφαιρετικότητα που την διακρίνει (την «ανισότιμη αλληλεξάρτηση») θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για τη σχέση αποικίας – μητρόπολης, μόνο που τοτε θα σβηνόταν (μέσα στην «ανισότιμη αλληλεξάρτηση») το πραγματικό περιεχόμενο της σχέσης αποικίας – μητρόπολης.
      Το ίδιο όμως συμβαίνει και όταν η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» χρησιμοποιείται για την περιγραφή σχέσεων, σχέσεων εξάρτησης στην πραγματικότητα, μεταξύ χωρών με (ανισόμετρα) αναπτυγμένο μονοπωλιακό καπιταλισμό.

      Λ.χ. στην «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» μεταξύ πχ Ελλάδας και ισχυρών ιμπεριαλιστικών χωρών της ΕΕ, ή μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ, σβήνεται το ότι στην πραγματικότητα είναι η Ελλάδα αυτή που εξαρτάται πχ λόγω χρέους από τη Γερμανία και τη Γαλλία, ή με οικονομικά και στρατιωτικοπολιτικά δεσμά από τις ΗΠΑ.
      Βέβαια από την άλλη, θα ρωτήσει κάποιος, δεν «εξαρτάται» και η Γερμανία από την Ελλάδα για να εξάγει κεφάλαια και εμπορεύματα κλπ ή και οι ΗΠΑ από την Ελλάδα αφού τη θέλουν σαν στρατιωτικό τους προγεφύρωμα και αν τη χάσουν θα τους στοιχίσει;
      Ναι. Αλλά: Παρόμοια «εξάρτηση» είχε πχ και η Αγγλία από τις αποικίες της (πρώτες ύλες, αγορές εμπορευμάτων της κά), όμως κανείς ποτέ δεν διανοήθηκε να μεταφράσει την αποικιακή σχέση σε «σχέση ανισότιμης αλληλεξάρτησης» αντί για σχέση εξάρτησης της αποικίας από την «μητρόπολη».
      Διότι όταν μιλάμε για την εξάρτηση το ζήτημά μας είναι ποιός εξουσιάζει ποιόν. Ποιός δένει ποιόν με οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά δεσμά, κι όχι το αν και αυτός που δένει τον άλλο έχει κι αυτός ανάγκη τον δεσμώτη του. Φυσικά και τον έχει ανάγκη, για να τον απομυζά, γι’ αυτό και τον δένει, όμως το ερώτημα στο οποίο απαντά η εξάρτηση είναι ποιος δένει και ποιος είναι ο δεμένος, ενώ σε αυτό το ερώτημα η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» δεν έχει να πει τίποτα.

      Χρησιμοποιείται λοιπόν η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση», με σκοπό -από όσο καταλαβαίνω- να αποκλείσει οπορτουνιστικές απόψεις περί συμμαχίας της εργατικής τάξης με το κεφάλαιο ή τμήματα του κεφαλαίου εναντίον της «εξάρτησης», μόνο και μόνο επειδή στο παρελθόν στη βάση της «εξάρτησης» αναπτύχθηκε η πολιτική της συμμαχίας με κάποια «εθνική αστική τάξη», όμως παρακάμπτοντας το πραγματικό περιεχόμενο των σύγχρονων σχέσεων δεν μπορεί να αποφευχθεί και το πρόβλημα. Το οποίο στο κάτω-κάτω, αν μείνουμε στην «ανισότιμη αλληλεξάρτηση», συνίσταται απλώς στο ερώτημα αυτής της «ανισοτιμίας»: Υπέρ ποιού και εναντίον ποιού υφίσταται αυτή η «ανισοτιμία»; Ποιά είναι η κυρίαρχη πλευρά της και ποια η κυριαρχούμενη; Από τη στιγμή που αυτό το ερώτημα απαντηθεί, τότε ξαναγυρνάμε απλώς στην «εξάρτηση», και τότε: είτε μένουμε στις «κατεψυγμένες» επεξεργασίες (εξάρτηση => σχέση ταυτόσημη ή ανάλογη της μητρόπολης – αποικίας => συμμαχία με την εθνική αστική τάξη κλπ) είτε προχωράμε σε αντικειμενική ανάλυση της αντικειμενικής πραγματικότητας, κατονομάζοντας τα πράγματα με το όνομά τους, μελετάμε τι θα πεί «εξάρτηση» σε συνθήκες αμοιβαία αναπτυγμένου μονοπωλιακού καπιταλισμού, διαχωρίζουμε αυτήν την «εξάρτηση» από την αποικιοκρατική «εξάρτηση», καθώς επίσης και τα συμπεράσματα που απορρέουν από την μια και την άλλη, και κατανοούμε το ότι η «εξάρτηση» μιας χώρας με μονοπωλιακό καπιταλισμό από άλλες ισχυρότερες οδηγεί σε εντελώς διαφορετική στρατηγική και διαφορετικούς στόχους από την «εξάρτηση» μιας αποικίας από μια αποικιακή δύναμη.

      (ΥΓ Τι θα μας έλεγε η «ανισότιμη αλληλεξάρτηση» για την ίδια τη σχέση κεφαλαίου – εργασίας; Η μισθωτή εργασία είναι εξαρτημένη από το κεφάλαιο αλλά και το κεφάλαιο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη μισθωτή εργασία, άρα «ανισότιμη αλληλεξάρτηση». Κι όμως, είναι η μισθωτή εργασία αυτή που εξαρτάται από το κεφάλαιο, διότι το κεφάλαιο κατέχει τα μέσα παραγωγής και συντήρησης και έτσι θα συνεχίσει να είναι όσο εξακολουθεί να υπάρχει κεφάλαιο και μισθωτή εργασία, όσο η δεύτερη δεν καταργεί το πρώτο και μαζί την εξάρτησή της από αυτό καθώς και τον εαυτό της ως «μισθωτή»).

      • Ο/Η trash200 λέει:

        Έχω την εντύπωση πως δεν το πιάνεις σωστά, πως αγνοείς δηλαδή κάποιες παράμετρους που είναι κλασσικές στις αποικιακές σχέσεις αλλά δεν εμφανίζονται εδώ.
        Κάποια τα έπιασα ήδη, γιατί δηλαδή η Ελλάδα επ’ουδενί μπορεί να θεωρηθεί «αποικία».
        Σε αυτό νομίζω πως θα συμφωνήσουμε κιόλας, οπότε δεν επεκτείνομαι.

        Από την άλλη μεριά, δεν έχω δει το ΚΚΕ να μην προσδιορίζει το ποιός έχει το πάνω χέρι σε αυτό το ανισότιμο πλέγμα αλληλεξάρτησης. Δεν θυμάμαι ας πούμε να έβαλε ποτέ την Ελλάδα στο επίπεδο των ΕΠΑ π.χ.

      • Ο/Η marasagis λέει:

        Στο ότι η Ελλάδα επ’ ουδενί μπορεί να θεωρηθεί «αποικία’, δεν «θα» συμφωνήσουμε, έχουμε ήδη συμφωνήσει, νομίζω φαίνεται αυτό από την ίδια την ανάρτηση.
        Επίσης, πράγματι το ΚΚΕ δεν έβαλε ποτέ την Ελλάδα στο επίπεδο των ΗΠΑ π.χ. και θα ήταν βέβαια παράλογο να το κάνει, δεν είναι εκεί το πρόβλημά μου. Είναι στο ότι η Ελλάδα και οι ΗΠΑ δεν έχουν μεταξύ τους σχέση ανισότιμης αλληλεξάρτησης, μια τέτοια έκφραση κατά τη γνώμη μου αφορά ένα εννοιολογικό πεδίο ξένο προς την ανάλυση των ιμπεριαλιστικών σχέσεων κυριαρχίας, αποτελεί αφαίρεση από αυτό το εννοιολογικό πεδίο, αποτελεί γενίκευση που έστω και στη βάση της «ανισοτιμίας» εξισώνει τον κυρίαρχο και τον κυριαρχούμενο ως «αλληλεξαρτώμενους».
        Είναι βέβαια γνωστό (κι από τη «θεωρία του χάους») ότι σε αυτό το σύμπαν τα πάντα «αλληλεξαρτώνται», όμως αν θέλουμε να δώσουμε μια συγκεκριμένη απάντηση σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα, τότε πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι είναι η καπιταλιστική Ελλάδα αυτή που εξαρτά την στρατηγική της από τη στρατηγική των ΗΠΑ, και όχι το αντίθετο, ότι είναι ο Τσίπρας που πρέπει να απολογείται στα αμερικανικά ιδρύματα και όχι ο Ομπάμα στα ελληνικά, είναι ο Τσίπρας αυτός που πρέπει να πάρει το χρίσμα των ΗΠΑ για να κυβερνήσει και όχι ο Ομπάμα το χρίσμα της Ελλάδας κλπ κλπ.

        Με 2 λόγια το πρόβλημά μου με την συγκεκριμένη φράση από το άρθρο του «Ρ» είναι ότι η σωστή αντιδιαστολή δεν βρίσκεται στο θεωρητικό «δίπολο»: ανισότιμη αλληλεξάρτηση / σχέση αποικίας – μητρόπολης αλλά στο θεωρητικό «δίπολο»: εξάρτηση στις συνθήκες της αποικιοκρατίας / εξάρτηση στις συνθήκες του μονοπωλιακού καπιταλισμού.

  2. Ο/Η trash200 λέει:

    Μα είναι ακριβώς η έννοια της «ανισοτιμίας» αυτή που δεν αφήνει να εξισωθούν ο ελληνικός με τον αμερικάνικο π.χ. καπιταλισμό.
    Στο δια ταύτα τώρα, νομίζω πως η όποια δυσκολία βρίσκεται ακριβώς στην ενδιάμεση θέση του ελληνικού καπιταλισμού. Εξαρτημένος ο ίδιος μεν, με αρμοδιότητες υπεργολάβου των μεγάλων ιμπεριαλιστών (αλλά και δικές του επεκτατικές βλέψεις) δε.
    Βέβαια ζούμε σε μια περίοδο εξαιρετικής ρευστότητας, που ίσως σε λίγο να πρέπει να επανεξεταστεί και αυτό.

    • Ο/Η marasagis λέει:

      Υποθέτω ότι στο πόρισμα συμφωνούμε.
      Η διαφορά μου βρίσκεται μάλλον στο θεωρητικό «εργαλείο». Γιατί η ανισοτιμία είναι έννοια κατά βάση ποσοτική και γιατί μια ποσοτική σύγκριση πρέπει να αφορά την ίδια ποιότητα (εδώ και η «εξίσωση» που έκανα λόγο). Εφόσον λοιπόν η συγκεκριμένη ποιότητα που εξετάζουμε αφορά στην οικονομική, πολιτική, στρατιωτική κλπ κυριαρχία, επικυριαρχία ή επιβολή κλπ, που νομίζω ότι σε αυτό ακριβώς απαντά το ερώτημα της εξάρτησης, τότε δεν μπορούμε βέβαια να κάνουμε λόγο για κάποια αμοιβαία σχέση κυριαρχίας, επικυριαρχίας ή επιβολής που όμως είναι ανισότιμη. Η μια πλευρά κρατάει το ρόλο της δύναμης που επιβάλλεται και η άλλη το ρόλο της δύναμης που κυριαρχείται (αν δεν πρόκειται για «ίσες» είτε και «άνισες» σε δύναμη ανταγωνίστριες δυνάμεις), χωρίς να μπαίνει κανένα «αλληλο» στη μέση, ούτε και ανισότιμο.

      Επομένως το λιγότερο που θα έπρεπε, θα ήταν τουλάχιστον να εξηγηθεί πειστικά σε τι ακριβώς συνίσταται η «αλληλεξάρτηση» (ποια ή ποιες συγκεκριμένες ποιοτικές καταστάσεις περιγράφει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση) και σε τι ακριβώς η «ανισοτιμία»: Όχι ως γενικότητες και αφαιρέσεις αλλά ως συγκεκριμένες αναλύσεις συγκεκριμένων καταστάσεων που μπορεί και να διαφέρουν από χώρα σε χώρα κι από ομάδα χωρών σε ομάδα χωρών.
      Όπως, επίσης, να αναλυθεί και να επιβεβαιωθεί το διαφορετικό περιεχόμενο που αποκτούν τα ίδια φαινόμενα (λχ εξάρτηση) στη βάση διαφορετικών ιστορικών συνθηκών εμφάνισής τους (λχ αποικιοκρατικές σχέσεις – σχέσεις χωρών του μονοπωλιακού καπιταλισμού). Δεν είναι πρωτοφανές αυτό: Παράδειγμα, άλλο περιεχόμενο έχει ο ιμπεριαλισμός της εποχής του μονοπωλιακού, χρηματιστικού κεφαλαίου κι άλλο περιεχόμενο ο δουλοκτητικός ιμπεριαλισμός πχ του Αλέξανδρου ή της Ρώμης ή των Περσών κλπ.

      Ξέρω βέβαια ότι σε κάθε συζήτηση το πιο δύσκολο πράγμα δεν είναι να εκφράσει κανείς τις σκέψεις του, αλλά το να πείσει είτε να πειστεί. Παρ’ όλα αυτά πιστεύω ότι επίσης κάθε (ειλικρινής ας πω) συζήτηση βοηθάει ώστε, τουλάχιστον, να ξεκαθαρίζεται το αντικείμενο της όποιας διαφοράς απόψεων κλπ απογυμνωμένο από παρεξηγήσεις και παρερμηνείες… (ΥΓ και με αυτό βέβαια δεν «κηρύσσω» το τέλος της κουβέντας!)

  3. Ο/Η Cos λέει:

    Μερικές σκέψεις σχετικά με το θέμα:
    Α) Νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία αν μιλάμε για «ιμπεριαλιστική πυραμίδα» ή για «ιμπεριαλιστική αλυσίδα». Στην πυραμίδα, αν σπάσει ένα μικρό τούβλο, δεν δημιουργούνται ιδιαίτερα προβλήματα και δεν κινδυνεύει η αντοχή της, πολύ περισσότερο η ύπαρξη της. Στην αλυσίδα τα πράγματα είναι διαφορετικά, αν σπάσει ακόμα και ο πιο αδύναμος κρίκος, η αλυσίδα παύει να υφίσταται σαν τέτοια.
    Β) Μέσα στα παραπάνω πλαίσια αντιλαμβάνομαι και το ζήτημα της «αλληλεξάρτησης». Ναι μεν οι ΗΠΑ, η Γερμανία κλπ. είναι κυρίαρχες στις σχέσεις τους με χώρες σαν την Ελλάδα (για αυτό και το «ανισότιμη αλληλεξάρτηση»), αλλά η αλληλεξάρτηση είναι τόσο μεγάλη που η κατάρρευση του συστήματος στην Ελλάδα ή αλλού, μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση ολόκληρου του συστήματος παγκόσμια.
    Θεωρώ ότι τα παραπάνω είναι και η βασική διαφορά του σύγχρονου, πλήρως παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, σε σχέση με το παρελθόν, την εποχή δηλαδή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας.
    Για να φέρω ένα παράδειγμα: αν η Ελλάδα το 2010 έκανε στάση πληρωμών και άφηνε τις τράπεζες της να χρεοκοπήσουν , οι παρενέργειες θα ήταν τόσο μεγάλες, που η ιμπεριαλιστική αλυσίδα θα κατέρρεε. Το βάρος για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα θα ήταν τεράστιο και το φαινόμενο του ντόμινο θα προξενούσε ανεπανόρθωτη ζημιά σε όλους. Δεν έγινε, γιατί αν γινόταν τότε θα έχαναν τα λεφτά τους και οι Έλληνες καπιταλιστές, αφού πλέον τα έχουν επενδυμένα σε ολόκληρο τον κόσμο και τα συμφέροντα τους ξεπερνούν κατά πολύ τα εθνικά σύνορα.
    Άλλο παράδειγμα: αμερικάνικες, γερμανικές, ιταλικές, αγγλικές, γαλλικές κλπ. εταιρείες, έχουν πλέον το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους σε άλλες, λιγότερο ισχυρές, καπιταλιστικές χώρες. Ταυτόχρονα τα κεφάλαια τους είναι και αμερικάνικα και γαλλικά και γερμανικά και αγγλικά και ιταλικά κλπ., μέσω του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αν διακοπτόταν η παραγωγή αυτών των εταιρειών σε κάποιο αδύναμο κρίκο, αυτό θα είχε ανεξέλεγκτες επιπτώσεις σε όλο το σύστημα. Εκτός από την σύμφυση του βιομηχανικού και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, έχουμε και την «διεθνοποίηση» της παραγωγής των πρώην εθνικών βιομηχανιών.
    Γιατί ας πούμε η Ιταλία δεν φεύγει από την ευρωζώνη, από την στιγμή που όλοι οι οικονομολόγοι έχουν αναλύσει ότι αυτό θα ήταν προς το συμφέρον της, λόγω της αυτάρκειας της σε πολύ μεγάλο βαθμό; Δεν φεύγει γιατί αυτό θα δημιουργούσε τεράστια προβλήματα στην υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ και επομένως και στο μεγάλο ιταλικό κεφάλαιο που πλέον έχει συμφέροντα όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά (πρωτίστως) σε όλο τον κόσμο.
    Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αντιλαμβάνομαι την «ανισότιμη αλληλεξάρτηση». Οι σχέσεις είναι μεν ανισότιμες, αλλά ο όρος «αλληλεξάρτηση» δηλώνει ότι οι εξελίξεις που μπορεί να συμβούν στον αδύναμο των σχέσεων αυτών, επηρεάζουν καθοριστικά και τον κυρίαρχο των σχέσεων, μέχρι του σημείου της κατάρρευσης.

    • Ο/Η marasagis λέει:

      Κατά τη γνώμη μου είναι σε τελική ανάλυση αδιάφορο αν θα χρησιμοποιήσουμε σαν παρομοίωση την αλυσίδα, την πυραμίδα ή το πλέγμα.
      Λες ότι αν κοπεί ένας κρίκος της αλυσίδας αυτή παύει να υφίσταται. Όμως εξαρτάται και από το ποιος κρίκος είναι αυτός, πόσο μεγάλος είναι και σε ποιό σημείο της «αλυσίδας» βρίσκεται, από το πόσοι άλλοι και ποιοί κρίκοι είναι ενωμένοι με αυτόν, από το αν η αλυσίδα έχει ή όχι την ικανότητα να τον αναπληρώσει με κάποια αναδιάρθρωσή της κλπ.
      Έπειτα την πυραμίδα την φαντάζεσαι φτιαγμένη από τούβλα. Μπορεί να είναι όμως κι αυτή από κρίκους και πάλι τότε αν πιάσουμε έναν κρίκο και τον τραβήξουμε μπορεί και να διαλυθεί ολόκληρη η «πυραμίδα».
      Έπειτα, η πυραμίδα εκφράζει μια ιεραρχία όπου στην κορφή βρίσκονται πχ τα 1-2 ισχυρότερα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Για την έκφραση αυτής της ιεραρχίας είναι χρήσιμο σχήμα. Όμως αν αποχωριστεί αυτή η κορφή από την υπόλοιπη «πυραμίδα», τότε βάσει του γεωμετρικού σχήματος η ζημιά δεν είναι και τόσο μεγάλη: η πυραμίδα συνεχίζει να υπάρχει κι απλώς παύει να είναι τόσο μυτερή η κορφή της. Στην πραγματικότητα όμως το να βρεθούν εκτός ιμπεριαλιστικού συστήματος τα μεγαλύτερα ιμπεριαλιστικά κέντρα (η κορφή της «πυραμίδας») δεν θα άφηνε απλώς ακέφαλο το όλο οικοδόμημα αλλά θα συνέτεινε στην πλήρη του εξαφάνιση. Πράγμα που δεν μπορεί να απεικονιστεί στο σχήμα της πυραμίδας ούτε και σε κανένα αφηρημένο σχήμα (αλυσίδα, πλέγμα κλπ).
      Κάτι ακόμα που δείχνει την την εντελώς σχετική χρησιμότητα τέτοιων σχημάτων, είναι και το ότι -από όσο καταλαβαίνω- θεωρείς την πυραμίδα περιγραφική του «χθεσινού» ιμπεριαλισμού και την αλυσίδα περιγραφική του «σημερινού». Όμως, ο Λένιν πριν 100 χρόνια είχε χρησιμοποιήσει την μεταφορική εικόνα της «αλυσίδας» για την περιγραφή του ιμπεριαλισμού, ενώ η «πυραμίδα» είναι η παρομοίωση που χρησιμοποιεί στις σημερινές του αναλύσεις το ΚΚΕ (τη στιγμή, που για άγνωστο επίσης λόγο, το ΝΑΡ χρησιμοποιεί σαν «θεμέλιο» των αναλύσεών του το «πλέγμα»).
      Αυτά σε ό,τι αφορά όλες αυτές τις παρομοιώσεις που κατά τη γνώμη μου η χρησιμότητά τους είναι εντελώς μερική και καθόλου απόλυτη, ιδίως όταν μέσω της αφαίρεσης, της γεωμετρικής συμμετρίας τους, της ισότητας των στοιχείων τους (τούβλων, κρίκων κλπ), της τακτοποιημένης τους διάταξης στο μυαλό μας κλπ, τείνουν να βάλουν σε νοητική «τάξη» την αναρχία της ιμπεριαλιστικής πραγματικότητας.

    • Ο/Η marasagis λέει:

      Τώρα, για τις υπόλοιπες σκέψεις (τα παραδείγματα) που διατυπώνεις, προσωπικά δεν θεωρώ τον εαυτό μου ικανό ή έστω έτοιμο να έχω λεπτομερή άποψη.
      Ίσως κατά ένα μέρος να είναι κι όπως τα λές. Απλά σημειώνω, για το παράδειγμα της Ιταλίας, ότι πρώτον δεν έχω εμπιστοσύνη στην επιστημονική «ουδετερότητα» των οικονομολόγων όπως και κανενός επιστημονικού κλάδου. Δεύτερον, που είναι και προέκταση του πρώτου, είναι εντελώς διαφορετική η οικονομική ανάλυση με βάση «το συμφέρον της χώρας» (εν προκειμένω της Ιταλίας) από την οικονομική ανάλυση με βάση το συμφέρον της άρχουσας αστικής – μονοπωλιακής τάξης της. Και, τρίτο, όπως λες κι εσύ, το μεγάλο ιταλικο κεφάλαιο (όπως και κάθε μεγάλο «εθνικό» κεφάλαιο – κι εδώ μπαίνει κι ένα ζήτημα ότι η διεθνοποίηση της δράσης του δεν καταργεί την εθνική βάση του χ ή ψ κεφαλαίου) πλέον έχει συμφέροντα όχι μόνο στην Ιταλία αλλά πρωτίστως (…) σε όλο τον κόσμο, κι αυτό καθορίζει τις επιλογές του: Αυτό πώς και δεν πέφτει στην αντίληψη «όλων των οικονομολόγων» που «ξεχνάνε» ότι η χώρα δεν είναι απλώς «μια χώρα» αλλά μια καπιταλιστική οικονομία που κινείται με κριτήρια διαφορετικά από αυτά μια αφηρημένης «χώρας»;
      Επίσης, μιλώντας για την Ιταλία όπως και για την Ισπανία και γενικά το «νότο», μην ξεχνάμε ότι σε σχέση με την Ελλάδα πρόκειται για χώρες με αρκετή διαφορά επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης σε σχέση με την Ελλάδα. Οι επιλογές τους, ίσως, «παίζουν» κατά ένα μέρος σε κοινό τόπο ανταγωνισμών και συμβιβασμών με τη Γερμανία και τη Γαλλία, μια που κατά ένα μέρος η κρίση -ίσως- οφείλεται στο μπλοκάρισμα της αυτοκινητοβιομηχανίας, της οποίας η ως πριν ανάπτυξη ήταν επίσης συνδεμένη με το δανεισμό και τις τράπεζες, οπότε και οι επιλογές τους δεν μπορεί να είναι ακριβώς οι ίδιες με αυτές του ελληνικού κεφαλαίου. Αυτό επ’ ευκαιρία της όλης κουβέντας.

      Το κεντρικό ζήτημα, όμως, της ανάρτησης δεν είναι ο ισχυρισμός ότι δεν υπάρχει γενικά αλληλεξάρτηση. Αν δούμε τα πράγματα στο γενικό σύνολό τους αυτό που θα δούμε σαν γενικότητα είναι ένα αλληλεξαρτώμενο σύνολο με ανισότιμες σχέσεις. Πράγμα που υπήρχε με την μια ή άλλη μορψφή και χθες και προχθες. Αν όμως πλησιάσουμε τις συγκεκριμένς σχέσεις των συγκεκριμένων χωρών, αυτό που κατά βάση θα δούμε είναι είτε ανταγωνισμός μεταξύ «ισότιμων» μερών είτε εξάρτηση του μεν από τον δε, καθορισμός των επιλογών του μεν από τους γενικούς όρους που επιβαλλουν οι επιλογές του δε, και μόνο πάνω σε αυτή τη συγκεκριμένη βάση οικοδομείται το αλληλεξαρτώμενο στη γενικότητά του σύνολο.

      Αυτά, αρκετά βιαστικά, διότι λόγω της έλλειψης του υπολογιστή μου αναγκάζομαι να γράφω σε κενά μεταξύ άλλων υποχρεώσεων ή και ταυτόχρονα με αυτές…

  4. Ο/Η Cos λέει:

    Δεν θα ασχοληθώ περαιτέρω με το θέμα της αλυσίδας, της πυραμίδας κλπ. γιατί, όπως σωστά αναφέρεις, έχουν σχέση και με την «τακτοποιημένη τους διάταξη στο μυαλό μας κλπ, τείνουν να βάλουν σε νοητική «τάξη» την αναρχία της ιμπεριαλιστικής πραγματικότητας». Τα σχήματα αυτά τα χρησιμοποίησα για πρακτικούς λόγους και με βάση κάποιες εκ των προτέρων παραδοχές.

    Ως προς τα υπόλοιπα: νομίζω ότι αυτό που περιγράφουμε ως «ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς», πρέπει σήμερα να το δούμε από άλλη σκοπιά και να το αναλύσουμε διαφορετικά. Έχω την εντύπωση ότι πλέον οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί έχουν εξασθενήσει ή έχουν κρυφτεί κάτω από χαλί, σαν αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης των συμφερόντων του κεφαλαίου. Οι πολιτικές αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο, δεν μπορούν παρά να έχουν σαν κύριο μέλημα (όχι βέβαια μοναδικό) τα συμφέροντα της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων αφού μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να προστατευθούν τα συμφέροντα των υπερεθνικών μονοπωλιακών ομίλων. Η κάθε αστική κυβέρνηση δεν μπορεί να σχεδιάζει και να παίρνει αποφάσεις με βάση κάποια συμφέροντα της δικής της μονοπωλιακής αστικής τάξης, γιατί τα συμφέροντα αυτά δεν είναι πλέον «εθνικά» αλλά παγκόσμια. Αυτό δηλαδή που νομίζω ότι συμβαίνει, είναι πολιτικές αποφάσεις των εθνικών αστικών κυβερνήσεων πάνω σε ένα κοινό πλαίσιο που θα εναρμονίζεται με την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των παγκόσμιων μονοπωλίων σε όλες τις χώρες. Στο παράδειγμα της Ιταλίας αυτό ήθελα να δείξω, ότι δηλαδή μπορεί το συμφέρον της Ιταλίας σαν (καπιταλιστικής) χώρας να είναι εκτός ευρωζώνης, αλλά αυτό δεν είναι το συμφέρον του παγκοσμιοποιημένου ιταλικού κεφαλαίου.
    Οι εθνικοί ανταγωνισμοί σε αυτή την φάση του καπιταλισμού έχουν εξασθενήσει και δεν ξέρω αν θα εμφανιστούν με ένταση ξανά. Φυσικά εστίες αντιπαράθεσης υπάρχουν, αλλά νομίζω ότι κινούνται στα ευρύτερα πλαίσια Δύσης (που εμφανίζεται σαν ενιαίο σύνολο) – Ρωσίας – Κίνας και με τέτοιο τρόπο που δεν θέτουν σε κίνδυνο τα συμφέροντα των υπερεθνικών μονοπωλίων.
    Δεν τίθεται λοιπόν το θέμα της αλληλεξάρτησης από την άποψη του αν υπάρχει ή όχι, αλλά αν είναι σε τόσο μεγάλο βαθμό που να υποχωρεί κάθε άλλο πλαίσιο ανταγωνισμών.

    Υ.Γ. Καταλαβαίνω το πρόβλημα με τον υπολογιστή, συγνώμη αν σου δημιουργώ ζήτημα με την επιμονή μου.

    • Ο/Η marasagis λέει:

      Δεν υπάρχει πρόβλημα, απλά είναι κι αυτό με τον υπολογιστή μια προσωρινή «συνθήκη», ας πούμε.

      Ως προς το ουσιαστικό θέμα, δεν θα ήθελα να κάνω τον «προφήτη» ούτε υποστηρίζοντας ότι όντως έχουν εξασθενήσει οι εθνικοί ανταγωνισμοί κλπ, ούτε και το αντίθετο.
      Επειδή όμως είμαι μάλλον «κλασικής» παιδείας και νομίζω ότι για να φτάσουμε σε συμπεράσματα αναίρεσης της κλασικής θεωρίας, χρειάζονται μια σειρά γεγονότα που θα αποδείχνουν τρανταχτά το ξεπέρασμά της, κι επειδή αυτά τα γεγονότα τουλάχιστον προς το παρόν δεν υφίστανται (και δεν θεωρω ως τέτοιο «γεγονός» τον σύγχρονο ευρωατλαντισμό, πάνω στον οποίο -νομίζω- στηρίζεται η άποψη που διατυπώνεις), γι’ αυτό και θα αντιτάξω σ’ αυτή την άποψη 2-3 αντίθετα επιχειρήματα:

      Πρώτον, συχνά τα φαινόμενα απατούν. Κι ένα τέτοιο φαινόμενο είναι ο αρκετά μακρόχρονος αμερικανοευρωπαϊκός ιμπεριαλιστικός συνεταιρισμός (ΕΕ-ΝΑΤΟ-ΗΠΑ) που δίνει την εντύπωση μιας μακρόχρονης ειρήνευσης στο εσωτερικό του καθώς και την εντύπωση της ικανότητας να λύνει υπό τύπο συνεταιρισμού τις διαφορές του με «τρίτες» χώρες. Όμως, το μακρόχρονο αυτής της κατάστασης χωρίζεται σε δυο περιόδους: η πρώτη από τη δεκαετία 50 ως το 90 αφορούσε την μεταξύ τους «ειρηνική» συμμαχία ενάντια στην ΕΣΣΔ και τον σοσιαλισμό στην ανατολική Ευρώπη, σε συνθήκες μεταπολεμικής ανόρθωσης κλπ και έως το σημείο που η οικονομική επέκταση του κεφαλαίου στο εσωτερικό και το εξωτερικό άρχισε να γίνεται αναγκαία γι’ αυτό. Η δεύτερη περίοδος μετά το 90 και την πτώση του ευρωπαϊκού σοσιαλισμού, είναι πάλι περίοδος επέκτασης στο εσωτερικό (με την έννοια της επίθεσης στην εργατική τάξη και τα μεσαία στρώματα) και το εξωτερικό από τη στιγμή που ξαφνικά «απελευθερώθηκε» για τα μονοπώλια ο, ως τότε «κλειστός» για την επέκτασή τους, μισός περίπου κόσμος. Αυτός ο κύκλος οικονομικής επέκτασης, διανομής της γης κλπ δεν έχει ακόμα φτάσει στην οριστική του ολοκλήρωση, που μόνο μετά από αυτήν την ολοκλήρωση μπορούμε να έχουμε και ολοκληρωμένη εικόνα περί του τι εστί σύγχρονος ιμπεριαλιστικός ανταγωνισμός.

      Δεύτερο, η άποψη που υποστηρίζεις βασίζεται, νομίζω, κατά βάθος ή και φανερά στην παραδοχή ότι ιμπεριαλισμός = «δύση», ενώ Ρωσία, Κίνα κλπ είναι κάτι διαφορετικό. Όμως ανεξάρτητα απο το παρελθόν τους και τον μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό κρατικού παρεμβατισμού στην οικονομία κλπ, ανεξάρτητα κι από το βαθμό της μικρότερης ή ακόμα θα σου έλεγα και μηδενικής αυτή τη στιγμή πολιτικοστρατιωτικής τους επιθετικότητας, τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα είναι χώρες με υπεραναπτυγμένο μονοπωλιακό καπιταλισμό και η διεθνής τους λειτουργία είναι λειτουργία εκπροσώπησης των μονοπωλιακών συμφερόντων που συγκεντρώνουν. Αν δεν το βλέπει κανείς έτσι τότε δεν θα αναγνωρίζει λχ και την κρίση στην Ουκρανία σαν ενδοϊμπεριαλιστική σύγκρουση (ανεξάρτητα από την όποια εκτίμηση για το δίκιο ή το άδικο της κάθε πλευράς στη βάση του αστικού δικαίου) με ευρύτερες μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες.

      Τρίτο, δεν εξαντλούνται οι εκφράσεις των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών μόνο στις σχέσεις ευρωατλαντισμού – Ρωσίας κλπ. Κατά τη γνώμη μου έκφραση ανταγωνισμών στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού συνεταιρισμού είναι και μια σειρά περιφερειακές επεμβάσεις και συγκρούσεις που ξεδιπλώνονται κατά τις τελευταίες δεκαετίες, σε βαθμό να κάνουν αστούς δημοσιολόγους να μιλάνε για 3ο παγκόσμιο πόλεμο που πραγματοποιείται σε δόσεις. Το κακό είναι, ότι δεν πρόκειται για «3ο παγκόσμιο πόλεμο» αλλά «απλώς» για το ξεδίπλωμα των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών (πίσω από τις συγκαλύψεις των συνεταιρισμών τους) έως το μελλοντικό σημείο που πια δεν θα υπάρχει τίποτα άλλο για «ξεδίπλωμα» και θα πρέπει να μιλήσουν μεταξύ τους τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη, ό,τι κι αν σημαίνουν τα σύκα κι η σκάφη στη δική τους -άγνωστη στα δισεκατομμύρια των λαών της γης- γλώσσα.

  5. Ο/Η Cos λέει:

    Δεν θα διαφωνήσω με τις παρατηρήσεις σου, είναι απολύτως βάσιμες. Άλλωστε οι δικές μου βασίζονται σε εκτιμήσεις και όχι σε αποδείξεις.
    Η σημερινή πραγματικότητα είναι νομίζω ιδιαίτερα σύνθετη και καμία προσπάθεια ερμηνείας της δεν μπορεί να είναι απόλυτη, ούτε να οδηγεί σε υπεραπλουστεύσεις.
    Ευχαριστώ πάντως για την συζήτηση.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s