Το λάδι και το γάλα

Πρόκειται για αναδημοσίευση παλιότερων άρθρων, με αφορμή την είδηση για σχεδιαζόμενο λουκέτο σε 2750 ελαιοτριβεία της χώρας προκειμένου, για τις ανάγκες ανάπτυξης του χρηματιστικού κεφαλαίου,  να «αντικατασταθούν» από μερικά ελαιοτριβικά «μεγαθήρια», μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού.

Το πρώτο άρθρο, «το λάδι», γράφτηκε και αναρτήθηκε σε αυτό το ιστολόγιο πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, και το δεύτερο, «το γάλα» δυο περίπου μήνες νωρίτερα από το πρώτο.

Προκαταλαμβάνοντας εισαγωγικά την ανάγνωση των δυο άρθρων, σημειώνω πως το κεντρικό νόημά τους είναι, ότι ενώ από τη μια, η αναγκαιότητα του σοσιαλισμού εμφανίζεται ως (αναγκαία και δυνατή) συνέπεια του βαθμού μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής που είναι σύμφυτη με την καπιταλιστική ανάπτυξη (την ανάπτυξη του κεφαλαίου), από την άλλη: Καθόλου κατ’ ανάγκη δεν συμπίπτει ο βαθμός μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής ο υποταγμένος στην ανάπτυξη του κεφαλαίου, με το βαθμό μεγέθυνσης και συγκέντρωσής της  που ανταποκρίνεται στις ανάγκες ανάπτυξης της κοινωνίας. Ότι, αντίθετα, και χωρίς να απαιτούνται μαθηματικοί τύποι γι’ αυτό το συμπέρασμα,  ο βαθμός μεγέθυνσης και συγκέντρωσης του κεφαλαίου (και μαζί και της παραγωγής) ως συνέπεια της δικής του ανάπτυξης μπορεί να έρχεται, και εν προκειμένω έρχεται, σε αντίθεση, σε σύγκρουση με το βαθμό μεγέθυνσης και συγκέντρωσης τον αναγκαίο από την άποψη της ειδικά κοινωνικής ανάπτυξης. Και ότι επομένως, την ίδια στιγμή που ο σοσιαλισμός «εμφανίζεται ως (αναγκαία και δυνατή) συνέπεια του βαθμού μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής που είναι σύμφυτη με την καπιταλιστική ανάπτυξη», εμφανίζεται ταυτόχρονα και ως ανάγκη αποτροπής και αναστροφής αυτού του βαθμού μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής στο μέτρο που αυτός ο βαθμός υπερβαίνει τον αναγκαίο στη βάση των αναγκών της κοινωνικής ανάπτυξης και όχι της ανάπτυξης του κεφαλαίου.

Ακολουθούν τα δυο άρθρα.

—————————————————————-

Το λάδι

Εδώ και εδώ γράφει για το σχέδιο που υπέβαλε ο Στουρνάρας στο Γιούρογκρουπ, λίγο πριν τη λήξη της υπουργικής του θητείας και τη μεταπήδησή του στην ΤτΕ.

Σύμφωνα με αυτό το σχέδιο τα 1500 λιοτρίβια που λειτουργούν σήμερα στην επικράτεια θα πρέπει μέχρι το 2024 να αντικατασταθούν από δυο ελαιοτριβεία που θα καλύπτουν τις συνολικές «ανάγκες» της χώρας. Όπως επίσης προβλέπεται και η λειτουργία, για όλη τη χώρα,  τριών συσκευαστήριων φρούτων και λαχανικών.

Προβαλλόμενος λόγος, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, είναι να «πετύχουμε «οικονομίες κλίμακος» και έτσι να μπορέσουμε να ανταγωνιστούμε με χαμηλές τιμές την Ισπανία».

Οι όροι του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, λοιπόν, εμφανίζονται ως αξεχώριστοι από τους όρους της μονοπωλιακής συγκέντρωσης της παραγωγής. Κι η ίδια η μονοπωλιακή συγκέντρωση της παραγωγής εμφανίζεται ως όρος «εκ των ουκ άνευ»  της οικονομικής ανάπτυξης υπό αυτούς τους όρους ανταγωνισμού, δηλαδή σαν αναγκαίος όρος της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Προτού, όμως, κλείσουμε το θέμα «ανακαλύπτοντας» την αναγκαιότητα του σοσιαλισμού ως συνέπεια της συγκέντρωσης του κεφαλαίου, της μονοπώλησης της παραγωγής και της «ανάπτυξης» που συμβαδίζει με αυτή τη συγκέντρωση και αυτή τη μονοπώληση, θα πρέπει να επισημάνουμε τη διάσταση ανάμεσα σε αυτή την «ανάπτυξη» που οι όροι της υποτάσσονται στις ανάγκες του κεφαλαίου και την «ανάπτυξη» που τους όρους της καθορίζουν οι κοινωνικές ανάγκες.

Φαινομενικά βέβαια αυτή η «παρένθεση» ανάμεσα στο γεγονός και την «αποκάλυψη» θέτει προσκόμματα στη δεύτερη, θίγει την μεταξύ τους θεωρητική «αρμονία», τον «αυτοματισμό» της σχέσης ανάμεσα σε πρόβλημα και συμπέρασμα. «Άρα»;

Πριν όμως φτάσουμε στο «άρα», το θέμα είναι ότι έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που η καπιταλιστική ανάπτυξη, έστω στρεβλά, έστω στην πλάτη του προλεταριάτου, έστω σε βάρος της εργατικής τάξης, συνέπιπτε στα γενικά ποσοτικά της μεγέθη με τις κοινωνικές οικονομικές ανάγκες, έχει δηλαδή περάσει αρκετός καιρός από τον καπιταλισμό στο στάδιο του τού «ελεύθερου συναγωνισμού».

Ο βαθμός της μονοπωλιακής συγκέντρωσης του κεφαλαίου δεν είναι ποσοτικό μέγεθος ειδικά κοινωνικό. Δεν είναι ποσοτικό μέγεθος που προσδιορίζει την ανάπτυξη της κοινωνίας, που προέρχεται από την ειδικά δική της ανάπτυξη. Είναι ποσοτικό μέγεθος της ανάπτυξης του κεφαλαίου, η οποία πραγματώνεται χάρη στην ιδιοποίηση, χάρη στη μονοπώληση των όρων ανάπτυξης της κοινωνίας. Ποσοτικό μέγεθος που προέρχεται από την αντίφαση, και που αυξάνει την αντίφαση, ανάμεσα στην κοινωνική φύση των μέσων παραγωγής και την ατομική τους ιδιοποίηση.  Είναι, σαν μέγεθος, συνέπεια αυτής της αντίφασης, που από ποσότητα έχει μετατραπεί σε ποιότητα μετατρέποντας ταυτόχρονα τον καπιταλισμό από καπιταλισμό του «ελεύθερου συναγωνισμού» σε μονοπωλιακό καπιταλισμό, σε ιμπεριαλισμό: τόσο προς τα έξω όσο και προς τα μέσα.

Με άλλα λόγια η ανάπτυξη του κεφαλαίου αφήνει ποσοτικά πίσω της την ανάπτυξη της κοινωνίας. Με άλλα επίσης λόγια οι δυνατότητες και ταυτόχρονα οι ανάγκες του κεφαλαίου που προκύπτουν από την δική του ποσοτική ανάπτυξη, δεν έχουν καμία αναγκαία σχέση με τις δυνατότητες και ανάγκες του δοσμένου επίπεδου κοινωνικής ανάπτυξης.

Με άλλα λόγια επίσης, παίρνοντας σαν πρόσφατο παράδειγμα το γάλα, τα μεγέθη της συγκέντρωσης του κεφαλαίου και οι ανάγκες του ανταγωνισμού μεταξύ τέτοιων μεγεθών μπορεί να επιβάλλουν την κατάργηση του φρέσκου γάλακτος, αλλά αντίθετα σκοπός  της ανάπτυξης της κοινωνίας είναι να μπορεί να έχει ένα ποτήρι φρέσκο γάλα κάθε παιδί και οι όροι της κοινωνικής ανάπτυξης οφείλουν να υποτάσσονται σε αυτό το σκοπό.

Σε ό,τι αφορά το λάδι (ή τα φρούτα και τα λαχανικά) περιοριζόμαστε στο ότι -εκτός από το αυτονόητο (;), την ικανοποίηση σε ποσότητα και ποιότητα των λαϊκών διατροφικών αναγκών- σε μια ισόρροπη κοινωνική ανάπτυξη η παραγωγική δραστηριότητα κλιμακώνεται προοδευτικά, ενώ αντιθετα τα μεγέθη της μονοπωλιακής συσσώρευσης είναι τέτοια που στην «οικονομία κλίμακός» τους καταπίνουν μονομιάς κάθε προοδευτική κλιμάκωση αφήνοντας πίσω τους, αντί για μια κοινωνία που αναπτύσσεται, μια κοινωνία που σαπίζει.

Πρόκειται δηλαδή για μια από τις περιπτώσεις, όπου η αναγκαιότητα του σοσιαλισμού δεν πρέπει να κατανοείται τόσο σαν «αντικειμενική συνέπεια» ενός «αντικειμενικού» βαθμού οικονομικής ανάπτυξης, αλλά κυρίως  ως συνέπεια της αντίθεσης ανάμεσα στους αντικειμενικά αναγκαίους όρους ανάπτυξης του κεφαλαίου και τους αντικειμενικά αναγκαίους όρους της κοινωνικής ανάπτυξης και ως επιλογή απέναντι στο δίλημμα που προκύπτει από αυτή την αντίθεση.

ΥΓ Θα ήταν ακόμα πιο ανάγλυφο το παραπάνω σκεπτικό αν η «οικονομία κλίμακος» και οι ανάγκες του καπιταλιστικού ανταγωνισμού επέβαλαν την λειτουργία όχι δυο μόνο ελαιοτριβείων στην Ελλάδα, αλλά, αντί γι’ αυτά, ενός μόνο ελαιοτριβείου στην Κίνα ή στην Ινδία…

Το ότι στην πραγματικότητα αυτή η υπόθεση επαληθεύεται -αν όχι στο λάδι- στην κλωστοϋφαντουργία και σε άλλους κλάδους της μεταποίησης, κάνει φανερή την απόσταση που χωρίζει τους ορους της καπιταλιστικής ανάπτυξης από τους όρους της κοινωνικής ανάπτυξης, όχι μόνο σε ό,τι αφορά την απόσπαση της υπεραξίας, αλλά και σε ό,τι αφορά τις γενικές κοινωνικές αναπτυξιακές δυνατότητες και προοπτικές.

Από αυτή την άποψη λοιπόν η ανάγκη του σοσιαλισμού προβάλλει όχι μόνο σαν αντικειμενική συνέπεια της μονοπωλιακής συγκέντρωσης της παραγωγής αλλά και σαν συνέπεια της αντίθεσης απέναντι στην «ανάπτυξη» που επιβάλλει η κυριαρχία των μονοπωλίων, η οποία αντιστρατεύεται την ικανοποίηση των αναγκαιων όρων της κοινωνικής ανάπτυξης, καταστρέφοντας επίσης την υλική βάση ακόμα και του δοσμένου επίπεδου ανάπτυξης της κοινωνίας.

—————————————————————-

το γάλα

Σε παλιότερη ανάρτηση (την πρώτη του μπλογκ πριν 1,5-2 χρόνια) με τον τίτλο «υπερεθνικότητα» vs έθνους και διεθνισμού, είχα χρησιμοποιήσει τον «αδόκιμο» όρο «υπερσυγκέντρωση κεφαλαίου», τον οποίο σε υποσημείωση εκείνης της ανάρτησης δικαιολογούσα ως εξής:

«Μπορεί ορισμένους να ξενίζει η χρήση του όρου «υπερσυγκέντρωση», σε σχέση με τον βαθμό συγκέντρωσης του κεφαλαίου.

Όμως από τη στιγμή κι έπειτα, όπου η ανάπτυξη του κεφαλαίου, και συνακόλουθα ο βαθμός της συγκέντρωσής του, άρχισε να αποτελεί μέγεθος ολωσδιόλου ξεχωριστό από τα μεγέθη που αφορούν την ανάπτυξη της κοινωνίας, από τη στιγμή που επίσης η ανάπτυξη του κεφαλαίου άρχισε να αποτελεί όρο που αντιστρατεύεται την ανάπτυξη της κοινωνίας και τους όρους αυτής της ανάπτυξης, από τη στιγμή που τα ποσοτικά μεγέθη της αντίθεσης ανάμεσα στην κοινωνική φύση των παραγωγικών δυνάμεων και τον ατομικό χαρακτήρα της ιδιοποίησής τους μεταβλήθηκαν σε μια «νέα ποιότητα», από τη στιγμή δηλαδή που ο «παλιός» καπιταλισμός του ελεύθερου συναγωνισμού έδωσε οριστικά τη θέση του στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, στο στάδιο του μονοπωλιακού καπιταλισμού, από τότε κι έπειτα μπορεί κατά τη γνώμη μου να γίνεται λόγος για καπιταλισμό που αναπτύσσεται με όρους υπερσυγκέντρωσης του κεφαλαίου».

Το πρόβλημα που με απασχολεί δεν είναι βέβαια καθόλου το να γίνει αποδεκτός ο όρος «υπερσυγκέντρωση». Το ζήτημα δεν είναι αυτό, αλλά η εκτίμηση της συγκέντρωσης του κεφαλαίου στο στάδιο του μονοπωλιακού καπιταλισμού, που -ας μην το ξεχνάμε- όσο κι αν εμφανίζεται σαν φορέας της «τελευταίας λέξης» της τεχνικής προόδου, είναι στην πραγματικότητα φορέας της ιστορικής αντίδρασης σε όλη τη γραμμή, και η ίδια του η ανάπτυξη μπορεί να νοηθεί μόνο σαν ανάπτυξη της ιστορικής αντίδρασης: όσο περισσότερο αναπτύσσεται και «προοδεύει» ο μονοπωλιακός καπιταλισμός, τόσο περισσότερο ιστορικά αντιδραστικός γίνεται. Και τόσο περισσότερο οι ανάγκες της ανάπτυξής του έρχονται σε σύγκρουση με τις κοινωνικές ανάγκες και τους όρους ικανοποίησής τους.

Εδώ θα προσπαθήσω να δείξω ότι από την παραπάνω διαπίστωση δεν εξαιρείται η «καθαρά» οικονομική πλευρά, η πλευρά που συνήθως νοείται σαν μια απλώς «αντικειμενική», και απλώς ποσοτική εξέλιξη, η οποία καταδείχνει την ανάγκη της αντικατάστασης του καπιταλισμού από το σοσιαλισμό. Το τελευταίο είναι βέβαια σωστό. Όμως αν δεν κατανοηθεί ότι, πια, και αυτή η «αντικειμενική» οικονομική εξέλιξη, τα ίδια τα «ποσοτικά» της μεγέθη είναι συναρτημένα όχι με την οικονομική εξέλιξη γενικά αλλά με την εξέλιξη του καπιταλισμού που από καιρό αντιστρατεύεται την εξέλιξη της κοινωνίας, τότε είναι δυνατόν να βγούνε λαθεμένα συμπεράσματα  για μια σειρά θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα της ταξικής πάλης.

Για να γίνω σαφέστερος, το ζήτημα που τίθεται με αφορμή την πρόσφατη νομοθεσία για το γάλα, δεν είναι μόνο ότι ως «εξέλιξη» μεν προχωράει όμως μέσω της καταστροφής των μικρών αγροτών. Το ζήτημα που τίθεται είναι  επίσης, ότι οι όροι της μονοπωλιακής συγκέντρωσης κεφαλαίου δεν συμπίπτουν με τους όρους συγκέντρωσης της παραγωγής που θα υπαγόρευαν οι κοινωνικές ανάγκες σε μια κοινωνικά σχεδιασμένη οικονομία.

*

Για το γεγονός ότι η κατάργηση της ετικέτας «φρέσκο γάλα» (μια που το φρέσκο γάλα έχει καταργηθεί αρκετό καιρό πριν την ετικέτα του) υπαγορεύτηκε από τις ανάγκες του μονοπωλιακού ανταγωνισμού που είναι καταδικασμένος  να ανεβαίνει τις αναβαθμίδες του (καταδικάζοντας και την κοινωνία να ανεβαίνει το γολγοθά της) μέσω μιας όλο και πιο μεγάλης συγκέντρωσης κεφαλαίου στα χέρια των μονοπωλιακών ομίλων, δεν είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν αποδείξεις.

Στη σχετική έκθεση του «Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης» (από την περίφημη «εργαλειοθήκη» του οποίου  προήλθε η κατάργηση του «φρέσκου γάλακτος») αναφέρεται ότι:

Το γεγονός ότι στην Ελλάδα το «φρέσκο» παστεριωμένο γάλα κυκλοφορεί με διάρκεια ζωής 5 ημερών, αποτελεί «μια αυστηρή απόκλιση από τις συνήθεις πρακτικές της ΕΕ, που προκύπτουν από τη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η απόκλιση αυτή ενδεχομένως να βλάπτει τον ανταγωνισμό στη σχετική αγορά σε σημαντικό βαθμό».

«Η κατάργηση του ορίου των πέντε ημερών θα δώσει επαρκή χρόνο στη βιομηχανία για την εισαγωγή γάλακτος από άλλες, φθηνότερες χώρες της ΕΕ, μειώνοντας έτσι το κόστος των πρώτων υλών»

«Η εντατικοποίηση του ανταγωνισμού θα καταστήσει πολύ δύσκολο για τα τοπικά μικρά αγροκτήματα να λειτουργήσουν σύμφωνα με το ισχύον επιχειρηματικό τους μοντέλο και θα περίμενε κανείς ότι ορισμένα από αυτά θα αγοραστούν από τις μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις»

Από τα παραπάνω, εκτός από το ότι η κατάργηση έστω και του κατ’ όνομα φρέσκου γάλακτος υπαγορεύεται από τις ανάγκες του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, εκτός και από την κυνική ομολογία των επιπτώσεων στους μικρομεσαίους κτηνοτρόφους αυτού του ανταγωνισμού και των μέτρων που παίρνονται για την εξυπηρέτησή του, γίνεται φανερό και το ότι το ίδιο αυτό μέτρο που νομοθετήθηκε αποτελεί προσαρμογή στις «συνήθεις πρακτικές» της Ευρωπαϊκής Ένωσης που «προκύπτουν από τη σχετική της νομοθεσία», καθώς άλλωστε με την ιδρυτική της πράξη του Μάαστριχτ η ΕΕ έχει προσδώσει στον καπιταλιστικό ανταγωνισμό (δηλαδή την κυριαρχία των μονοπωλίων) νομικό κύρος με ισχύ για όλα τα κράτη – μέλη της.

Ήρθε λοιπόν η στιγμή που και το «φρέσκο γάλα» αναγνωρίστηκε σαν περιορισμός ή σαν καταστρατήγηση της «αρχής της οικονομίας της ανοικτής αγοράς με ελεύθερο ανταγωνισμό, που ευνοεί την αποτελεσματική κατανομή των πόρων [!!!]«  την οποία προβλέπει το άρθρο 102Α της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Και σίγουρα δεν είναι δική μας δουλειά να παραστήσουμε τον «κριτή» για το αν την «ανοικτή αγορά με ελεύθερο ανταγωνισμό» την παραβιάζει πράγματι το «φρέσκο γάλα» ή αντίθετα η κατάργησή του, για τον αν «αθέμιτος» ανταγωνισμός σε βάρος των μονοπωλίων είναι η ημερομηνία λήξης των 5 ημερών ή αν, αντίθετα, «αθέμιτος» ανταγωνισμός είναι η χρησιμοποίηση από τα μονοπώλια της νομοθετικής ισχύος που αποκτούν χάρη στην ψήφο των μικρομεσαίων κτηνοτρόφων με σκοπό την εξαφάνισή τους. Ούτε, επίσης, να παραστήσουμε τον κρίτη για το αν η «αποτελεσματική κατανομή των πόρων ευνοείται» περισσότερο με το γάλα των 5 ή με το γάλα των 10 ημερών. Ούτε για το αν η ημερομηνία λήξης των 5 ημερών αποτελεί ή όχι «μέσο αυθαίρετων διακρίσεων» ή «συγκεκαλυμμενο περιορισμό της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων και των πληρωμών» (πράγμα που «απαγορεύει» το άρθρο 73Δ παρ. 3 της Συνθήκης του Μάαστριχτ):  Πόσο μάλλον που το γάλα μετατρέπεται σε «ελεύθερα κινούμενο» κεφάλαιο όταν βρίσκεται στα χέρια των καπιταλιστών και των μονοπωλίων, ενώ στα χέρια του αυτοαπασχολούμενου κτηνοτρόφου το γάλα δεν είναι καν κεφάλαιο…

*

Όλα αυτά όμως είναι η μισή αλήθεια, όσο δεν τίθεται και δεν απαντιέται το ζήτημα γύρω από τη σχέση του βαθμού συγκέντρωσης της παραγωγής όπως αυτή πραγματοποιείται από την άποψη των αναγκών του κεφαλαίου («μεταφραζόμενη» από την άποψη αυτή σε συγκέντρωση κεφαλαίου), από τη μια, και του βαθμού συγκέντρωσης της παραγωγής από την άποψη των αναγκών της κοινωνίας, από την άλλη.

Από την άποψη του κεφαλαίου (και ιδίως του μονοπωλιακού που αποτελεί πια την κυρίαρχη μορφή του) η συγκέντρωση της παραγωγής στα χέρια του πραγματοποιείται με γνώμωνα τις ανάγκες του ανταγωνισμού μεταξύ των μονοπωλίων, τις συνακόλουθες ανάγκες μεγιστοποίησης της κερδοφορίας και του ποσοστού κέρδους, και επίσης πραγματοποιείται πάνω στη βάση μιας ήδη πραγματοποιημένης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου (σαν αποτέλεσμα του πληθωρισμού κερδών, που προγήθηκε κατά τη φάση της «ανάπτυξης»), το οποίο γυρεύει νέα πεδία επένδυσης και κερδοφορίας. Ιδίως όμως σε ό,τι αφορά τους κλάδους παραγωγής μέσων συντήρησης, πρέπει επίσης εμφατικά να υπογραμμιστεί ότι η μείωση του συνολικού κόστους παραγωγής τους, η μείωση δηλαδή της ανταλλακτικής αξίας τους, αποτελεί πρωταρχικό όρο αύξησης του ποσοστού της υπεραξίας, καθώς φτηνότερα μέσα συντήρησης φτηναίνουν την εργατική δύναμη μειώνοντας έτσι το μερίδιο που αποσπά αυτή από την συνολική αξία του κοινωνικού προϊόντος και αυξάνοντας την μάζα της υπεραξίας που σφετερίζεται το κεφάλαιο.

Όμως αυτά (ο ανταγωνισμός, η κερδοφορία, η συσσώρευση,  η υπεραξία κλπ), το τελευταίο πράγμα με το οποίο έχουν σχέση, είναι το γάλα, και πόσο μάλλον το φρέσκο. Και σε ό,τι αφορά το γάλα καθαυτό, η μοναδική του σχέση με αυτές τις «οικονομικές» ανάγκες και κριτήρια, περιορίζεται στο μέγιστο χρονικό διάστημα που μπορεί να καταναλώνεται χωρίς να παύει και τυπικά να είναι πια «γάλα», ως όριο πέρα από το οποίο δεν μπορούν άλλο να παραμεριστούν τα εμπόδια που βάζουν οι έσχατες φυσικές του ιδιότητες  στην «ανοικτή αγορά με ελεύθερο ανταγωνισμό», στην «αποτελεσματική κατανομή των πόρων», στην «ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων και των πληρωμών».

Δεν ισχύει όμως το ίδιο από την άποψη της κοινωνίας, με τις ανάγκες της οποίας η κυριαρχία των μονοπωλίων από καιρό βρίσκεται σε αντίθεση, και για την οποία από καιρό το σύστημα της μονοπωλιακής κυριαρχίας έχει καταστεί πια «ξένο σώμα».

Φυσικά και από την άποψη της κοινωνίας δεν είναι αδιάφορη η εξοικονόμηση πόρων, είτε φυσικών είτε ανθρώπινων, δεν είναι αδιάφορο το να απαιτούνται και να ξοδεύονται για το κοινωνικό προϊόν οι ελάχιστες δυνατές ποσότητες φυσικών πόρων και ανθρώπινης εργασίας. Όμως σε ό,τι αφορά για παράδειγμα το γάλα, η εξοικονόμηση αυτή βρίσκει το εκάστοτε όριό της στην ανάγκη το γάλα να παράγεται με τις υγιεινότερες δυνατές φυσικές και τεχνικές μεθόδους και να καταναλώνεται, με μια λέξη, φρέσκο. Κι αυτή η ανάγκη οφείλει να καθορίζει, από κοινωνική άποψη, το βαθμό συγκέντρωσης της παραγωγής, την κατανομή της, την ισόμετρη ανάπτυξή της υπό όρους που δεν εντείνουν αλλά σταδιακά αναιρούν τη διαφορά ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο.

Πρόκειται όμως για καθορισμό που στην πραγματικότητα απέχει όσο η μέρα και η νύχτα από την «εξέλιξη» που συνιστά η συγκέντρωση του κεφαλαίου στη βάση της συσσώρευσής του, των αναγκών της ανταγωνιστικότητάς του, και της πολιτικής του κυριαρχίας. Για καθορισμό υπό το φως του οποίου αυτή δεν συνιστά καν «εξέλιξη», αλλά μάλλον τερατογένεση. Μια διάσταση που οι συνέπειες της (αλλά και οι συνέπειες της παραγνώρισής της) αφορούν τόσο τους υλικούς – οικονομικούς όρους επαναστατικής μετάβασης από την καπιταλιστική στην κοινωνικοποιημένη παραγωγή αύριο, όσο και τους όρους οικοδόμησης της συμμαχίας της εργατικής τάξης με τα υπόλοιπα εργαζόμενα κοινωνικά στρώματα σήμερα. Διάσταση, επίσης, που θεωρητικά παραπέμπει στο  «ηθικό συμπέρασμα», ότι «η ορθολογικά οργανωμένη αγροτική οικονομία δεν συμβιβάζεται με το κεφαλαιοκρατικό σύστημα (…) και χρειάζεται είτε το χέρι του μικροαγρότη, που εργάζεται ο ίδιος, ή τον έλεγχο των συνεταιρισμένων παραγωγών» (Μάρξ, Το κεφάλαιο, τ.3, σελ. 157): δυο πράγματα που -καθαυτά- δεν έρχονται μεταξύ τους σε αντίθεση.

 

Advertisements

16 Σχόλια on “Το λάδι και το γάλα”

  1. Ο/Η Σεχτάρ ο Τρομερός λέει:

    Εξαιρετικά και τα δύο, Αγη! Δεν θα τα έπαιρνα χαμπάρι άν δεν έβλεπα σήμερα μια σύσταση στο Σφυροδρέπανο.
    Δυό κουβέντες, από προσωπική εμπειρία:
    Για το λάδι. Προέρχομαι από ελαιοπαραγωγική περιοχή, όπου, πριν από μόλις λίγα χρόνια, ήταν αδύνατο να βρείς να αγοράσεις λάδι σε μπακάλικο, για τον λόγο ότι απλά είχαν όλοι και άρα δεν μπορούσε να γίνει λιανική πώληση! Μου σηκώθηκε η τρίχα, όταν άκουσα αυτό για τα ….δύο ελαιοτριβεία!
    Οι άνθρωποι, η μάλλον αυτό το τομάρι και οι παρέα του, πρέπει η νάναι ηλίθιοι η κανονικοί πράχτορες! Αν το ελληνικό λάδι μπεί σε «δύο ελαιοτριβεία» για να …συναγωνιστεί στην φτήνεια, δηλαδή στην κακή ποιότητα, το Ισπανικό, …δεν θα τα καταφέρει! Γιατί εμ θα γίνει κακής ποιότητας, εμ και θάναι πιο ακριβό.
    Το μεγάλο πλεονέκτημα του ελληνικού λαδιού είναι η εξαιρετική ποιότητά του. Πρόσφατα αναγνωρίστηκε ότι έχει φαρμακευτικές ιδιότητες. Στην Αμερική και στην Ευρώπη, επιδέξια γατόνια το πουλάνε σε μπουκαλάκια σαν …ίαμα, σε τιμές από 18 μέχρι και 98(!)$ το λίτρο, με την απλή ένδειξη «εxtra virgin olive oil». Περιττό να θυμίσω ότι σε πολλές περιοχές της Ελλάδας (νοτιοδυτική Πελοπόννησος και Κρήτη) ήδη παράγονται, και μπορούν να παράγονται πολύ περισσότερες πιθανόν και πολλές εκατοντάδες, χιλιάδες τόνοι λαδιού, που να ανταποκρίνονται σε αυτές τις απλησίαστες για άλλους προδιαγραφές.
    Ο διαφορισμός των ποιοτήτων είναι βασικό στοιχείο της πλέριας αξιοποίησης ενός προνομιακού προϊόντος της Πατρίδας μας. Ούτε να ονειρευτούν μπορούν οι Ισπανοί και οι Ιταλοί το λάδι μας.
    Εκεί, που «κολλάει» το ελληνικό λάδι είναι στο marketing. Γι αυτό και το εκμεταλλεύονται, ιδίως οι Ιταλοί, που είναι πιο προχώ σε αυτά. Κάθε Νοέμβριο πλακώνουνε σε Καλαμάτα και Νεάπολη και κλείνουνε μεγάλες ποσότητες σε «χρυσές» γι αυτούς τιμές….
    Πρώτο μέλημα της Λαϊκής Δημοκρατίας θα είναι η κρατικοποίηση του εξωτερικού εμπορίου του λαδιού, για να διώξουμε αυτά τα τσακάλια. Δεύτερο βήμα, η επιστημονική διαχείριση της παραγωγής/επεξεργασίας/συσκευασίας του λαδιού με προτυποποίηση για την προστασία της ποιότητάς του, που αυτό είναι το πραγματικό ανταγωνιστικό του πλεονέκτημα. Που τα τομάρια θέλουν να πνίξουν μέσα στη χαβούζα των ….»δύο ελαιοτριβείων». Τρίτο, η προβολή/διαφήμισή του με ονομασία προέλευσης κλπ. Είναι ο τομέας, που χωλαίνουν κύρια οι μικροί παραγωγοί, γιατί δεν έχουν τα μέσα για τέτοια δουλειά.
    Το πρώτο και το τρίτο βήμα είναι δουλειά του λαϊκού κράτους, και άμεσα.
    Το δεύτερο βήμα θα περάσει σε μια εξελικτική πορεία, με αρχή την κολεκτιβοποίηση των μικροπαραγωγών, με τοπικά λιοτρίβεια, με γνώμονα πάντα την τοπικότητα (προέλευση) και την βελτιστοποίηση της ποιότητας προς το «virgin» και το «extra virgin». Είναι απερίγραπτη μαλακία, να ανακατεύεις π.χ. το λάδι της Κέρκυρας, που μοιάζει περισσότερο με τα ισπανοϊταλικά, με το Καλαματιανό/Κορωνέϊκο/Μανιάτικο η της Νεάπολης! Τα τελευταία, ακόμη και με τις σημερινές καθυστερημένες συνθήκες παραγωγής σε μεγάλο βαθμό είναι ήδη εξαιρετικής ποιότητας «εκ γενετής».
    Για το γάλα.
    Εχω ακούσει κατά καιρούς τις πιο απίθανες βλακείες. Τη μια ότι δεν ..βρέχει(!), την άλλη, ότι δεν έχουμε ….λιβάδεια! Τραβάτε να δείτε στην Τζιά, ένα μικρό νησάκι 1200 κατοίκων, που ούτε …βρέχει, ούτε και …λιβάδεια έχει. Ε, λοιπόν αυτό το μικρό νησάκι, όχι μόνο έχει αυτάρκεια γάλατος/κρέατος, αλλά κάνει και σημαντικές …εξαγωγές κρεατικών! Το μυστικό; Πεζούλες, και ΔΟΥΛΕΙΑ! Και χωρίς ….Αλβανούς! (Το λέω γιατί ο μέσος κακομαθημένος νεοέλληνας θεωρεί, πως η δουλειά είναι για τον Αλβανό…)

  2. Ο/Η nikosms λέει:

    Πολυ ωραια, μια σημειωση μονο. Θα πρεπει να δημιουργησουμε αυταρκεια σε μια σειρα βασικων αγαθων, τετοιων ωστε και αναγκες θα καλυπτουν (με ποιοτητα) και θα υπαρχει βαση για εξαγωγη εαν και εφοσον. Τι χρειαζεται για να γινει αυτο, απο εκει μπορουμε να αρχισουμε. Ενδεχομενως να ειναι και καλυτερα μια απο-αναπτυξη (ισως καλυτερα μειωση καταναλωτισμου) ωστε να ισοσκελιστει το ισοζυγιο εισαγωγων-εξαγωγων αλλα επισης σημαντικο να αποκτηθει και αντι-καταναλωτικη συνειδηση.

    • Ο/Η marasagis λέει:

      μμμ αποανάπτυξη: δε διάκειμαι και πολύ φιλικά απέναντι σ’ αυτό το «νεολογισμό».
      Το θέμα μάλλον είναι: οικονομική παραγωγική δραστηριότητα για ποιόν; Για τις ανάγκες των παραγωγών ή της τάξης των εκμεταλλευτών. Η απάντηση σ’ αυτό καθορίζει και το περιεχόμενο της μιας ή της άλλης «ανάπτυξης». Βέβαια, πια, σαν τα σκυλιά του Παυλόφ, ακούμε «ανάπτυξη» και παθαίνουμε αλλεργία. Αλλά ανάπτυξη είναι και το πέρασμα από το σκάψιμο με τα χέρια στο σκάψιμο με την αξίνα. Οπότε δεν είναι θέμα «ποινικοποίησης» της λέξης.
      Τα αντίστοιχα θα μπορούσαν να ειπωθούν και για τον «καταναλωτισμό»: Εν τέλει ζούμε για να καταναλώνουμε ή καταναλώνουμε για να ζούμε; Με αυτή την έννοια θα μπορούσα να συμφωνήσω μ’ αυτό που λες, αλλά χωρά (ο «αντι-καταναλωτισμός») κι άλλα πράγματα πχ ακόμα και την απολογητική της αποστέρησης και της εξαθλίωσης.

  3. Ο/Η marasagis λέει:

    Το σχόλιο που μιλάει για Αλβανούς παραπάνω διευκρινίζει και το ίδιο ότι αφορά «τον μέσο κακομαθημένο νεοέλληνα που θεωρεί, πως η δουλειά είναι για τον Αλβανό». Δεν καλύπτει αυτό τις ενστάσεις σου;

    Τα λινκ που παραθέτεις θα τα δω αλλά όταν διαθέτω λίγο περισσότερο χρόνο.
    Περιορίζομαι προς το παρόν, ότι πλάι στο παράδειγμα της αξίνας, ανάπτυξη (και δεν μπορώ να τα χαρακτηρίσω «αποανάπτυξη») είναι μια σειρά αναγκαία πράγματα: Πχ μερικά από αυτά, σκόρπια: ένας σχεδιασμός ώστε να «συνδυαστούν» οι υγειινές μέθοδοι γεωργίας με τη διατροφική επάρκεια. Η κάλυψη των λαϊκών στεγαστικών αναγκών. Ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για ζωντανέψει η ύπαιθρος και να γίνουν βιώσιμες οι πόλεις (βλ. και άρση των διαφορών/αντιθέσεων πόλης – υπαίθρου). Η αλλαγή «εκ θεμελίων» του συστήματος της παιδείας. Να δουλέψουν τα ναυπηγεία για τις ανάγκες της ακτοπλοΐας κλπ, αντί ελέω ΕΕ να σκουριάζουν και να καταστρέφονται. Αντιπλυμμηρικά, αντισεισμικά έργα. Ένας σύστημα υγείας ανταποκρινόμενο στις λαϊκές ανάγκες. Λέω μερικά μόνο, που όμως από μόνα τους – πέρα από το ότι προϋποθέτουν το σοσιαλισμό – προϋποθέτουν επίσης τόσο σημαντική βιομηχανική υποδομή που μόνο με τη λέξη «ανάπτυξη» μπορώ να την ταυτίσω.
    Όμως ανάπτυξη από ποιον και για ποιον και, επομένως, και με ποιο περιεχόμενο.
    Αν υποθέταμε ότι σ’ αυτό το ερώτημα πρακτικά ταυτίζονταν οι λέξεις (ανάπτυξη, αποανάπτυξη κλπ), τότε το θέμα ήταν ενδεχομένως απλώς και μόνο σχολαστικό. Αν όχι, τότε παραμένει θέμα ουσίας.

    • Ο/Η nikosms λέει:

      Ειναι εκ των πραγματων (απο την ιδια την διαδικασια) απο τους ιδιους για τους ιδιους. Αυτο βεβαια δεν απαγορευει ουτε αποκλειει κεντρικο σχεδιασμο, αλλα δεν το καθιστα αναγκαστικη συνθηκη. Μαλιστα πολλα θεματα δεν μπορουν να αντιμετωπιστουν, ή εστω αντιμετωπιστουν βελτιστα κεντρικα (μπορει να παραπεμψουμε σε διαφορα παραδειγματα εδω, εμπασει περιπτωσει). Αυτα με δυο λογια για την απο-αναπτυξη που αναφερω και δεν ταυτιζεται με την τρεχουσα εννοια αναπτυξης καθως λαμβανει ουσιαστικα υποψιν τις επιπτωσεις του περιβαλλοντος κτλ, πραγμα που αλλοι δεν εκαναν.

      Οσον αφορα τους Αλβανους, προκειται για συγκεκαλυμενο ρατσιστικο σχολιο με προφαση τους Ελληνες που απαξιωνουν την χειρωνακτικη εργασια. Αυτο για να ειμαστε ειλικρινεις.

      • Ο/Η marasagis λέει:

        Θα έλεγα ότι ο κεντρικός σχεδιασμός δεν είναι ζήτημα (ή ίσως: δε θα πρεπε να είναι) ενός «κέντρου» που βγάζει νόρμες τις οποίες εκτελεί η κοινωνία, αλλά ζήτημα κλιμάκωσής (του) σε αναλογία με τη διάρθρωση των παραγωγικών μεγεθών και της κλίμακας του κοινωνικού σχηματισμού, της κοινωνικής σφαίρας. (Το «σχήμα» αναφέρεται στο σοσιαλισμό).
        Από αυτή την άποψη θα συνέχιζα, ότι η τοποθέτηση «δεν απαγορευει ουτε αποκλειει κεντρικο σχεδιασμο» χάνει από την οπτική της αυτή την κλιμάκωση, αλλά σταματάω εκεί. Ας το κρατήσουμε σαν μια «καταρχήν ανταλλαγή απόψεων», γιατί ούτως ή άλλως είναι θέμα που δεν εξαντλείται στο πλαίσιο αντιπαράθεσης μερικών σχολίων.

        ΄Οσο για το σχόλιο περί νεοελλήνων, δεν είμαι ο αρμόδιος ερμηνευτής του πνεύματος του σχολιαστή. Απλά γνωρίζοντας τις στερεότυπες εκφράσεις «θα πάρω έναν αλβανό να μου κάνει», «να μου ράνει», «να μου φτιάξει» κλπ (που η αντίστροφη όψη τους – συχνά – είναι ο υφέρπων ρατσισμός μόλις φτάσει η ώρα του μεροκάματου), αντιλαμβάνομαι ότι σε αυτό είναι που στοχεύει.

        Και δεν είναι ζήτημα μιας απλώς «ηθικής» απαξίωσης της χειρωνακτικής εργασίας εκ μέρους του νεοέλληνα. Είναι κάτι πιο βαθύ. Είναι η νοοτροπία του μικροαφεντικού συναρτημένη με το ότι ο καπιταλισμός «… υποσκάφτει την εργατική δύναμη στην τελευταία περιοχή, στην οποία καταφεύγει η φυσική της ενέργεια και όπου αποταμιεύεται σαν εφεδρικό κεφάλαιο για την ανανέωση της ζωτικής δύναμης των εθνών: στο χωριό».
        https://die3odos.wordpress.com/2012/09/30/%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%BE-%CE%B4%CF%85%CE%BF-%CF%86%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%B3%CF%81%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF/
        Και – από αυτό το σημείο κι έπειτα – όχι μόνο στο χωριό θα έλεγα.
        Μια υπόσκαψη που σε εμάς έχει γίνει «βίωμα» ενώ οι Αλβανοί είχαν ως τώρα την τύχη να μην την έχουν βιώσει. Κάτι τέτοιο κρύβεται πίσω από την «απαξίωση» κατά τη γνώμη μου και σ’ αυτό θεωρώ ότι στοχεύει και το συγκεκριμένο σχόλιο. .

      • Ο/Η nikosms λέει:

        Επι τη ευκαιρια του σχολιου για απο-αναπτυξη, ενα μινι-φιλμ οσον αφορα τεχνολογια, αυτοματοποιηση, καρτες πολιτη, διαχειριση πολιτων κα

        Smart Card (2005) – Greek subtitles – YouTube

      • Ο/Η marasagis λέει:

        Είναι βέβαια άλλη η θεματολογία της ταινίας.
        Συγκέντρωση κεφαλαίου —> ανάπτυξη —> τεχνολογία —–> αυτοματοποίηση —–> κάρτες —-> έλεγχος προσωπικής ζωής…
        Από ένα θέμα μπορεί να πάει κανείς σε οποιοδήποτε, «διαθεματικά», αλλά δεν είναι μες στις προθέσεις μου σαν διαχειριστή ν’ ακολουθήσω.

      • Ο/Η marasagis λέει:

        Και για να μην είμαι ίσως άδικος, κι «ακατάδεχτος», είναι σίγουρο ότι συγκέντρωση του κεφαλαίου (όλο και πιο ατομική ιδιοποίηση παραγωγικών δυνάμεων με όλο και πιο κοινωνικό χαρακτήρα) σημαίνει συγκέντρωση οικονομικής εξουσίας, και αυτή με τη σειρά της σημαίνει συγκέντρωση πολιτικής εξουσίας (όλο και μεγαλύτερη ατομική της ιδιοποίηση τη στιγμή που οι πολιτικές σχέσεις αποκτούν μαζί με τις οικονομικές όλο και πιο κοινωνικό χαρακτήρα). Και η τεχνολογία (ψηφιακά μέσα, βιοτεχνολογία, γενετική μηχανική) έχει φτάσει σ’ ένα σημείο που μπορεί να συνιστά ποιοτικό άλμα – οικονομικά και πολιτικά – είτε προς την κατεύθυνση της όλο και πιο ατομικής ιδιοποίησης είτε προς την κατεύθυνση του όλο και πιο κοινωνικού χαρακτήρα. Και όσο κι αν η όποια «ηθική» επίκληση μπορεί να καθυστερήσει πλευρές αυτού του άλματος προς την πρώτη, την «καθεστηκυία» κατεύθυνση, είναι προφανές ότι το ζήτημα συνολικά κρίνεται στο πεδίο της πολιτικής εξουσίας και της κοινωνικής τάξης που την κατέχει.

      • Ο/Η nikosms λέει:

        Ακουσε, εμεις «κατεχουμε την εξουσια» και δεν το εχουμε καταλαβει. Το να το καταλαβει καποιος αποτελει το «ημισι του παντος» και ο «φαταλισμος» οχι μονο δεν βοηθα, αλλα ισως παει στην αλλη κατευθυνση. Καμια αφαιρετικη αρχη ή αληθεια (abstract principle), –που δεν υφισταται αλλωστε– δεν μπορει να κρατησει το status quo απο το να πεσει ή οτιδηποτε αλλο. Συνειδητα (ή εστω με ασυνειδητη αποδοχη) το κραταμε ή το ριχνουμε εμεις οι ιδιοι. Οπως ειπα σε αλλο σχολιο, συνειδητα στηριζουμε και συντηρουμε ειτε τον σοσιαλισμο ειτε τον καπιταλισμο ειτε κατι αλλο (παραλλαγη ας πουμε), αλλως καμια αρχη και νομος δεν προκειται να το κρατησει ορθιο (αυτο και αν ειναι «υλιστικη προσσεγγιση», ενω η «ιδεαλιστικη» ειναι οτι αυτο δεν παιζει ρολο παρα μονο απο «αφαιρετικες αρχες» στηριζονται και πανε τα πραγματα απο μονα τους). Δεν θελω να το συνεχισω παραπερα εφοσον βεβαια δεν ειναι και η θεση του μπλογκ και του συγγραφεα και δεν ειναι και η προθεση μου να «τρολαρω», ουτε και να κανω «εξυπνακιστικα σχολια» ετσι για να εχουμε να λεμε.

      • Ο/Η marasagis λέει:

        Δεν θεωρώ ότι τρολάρεις ούτε ότι κάνεις εξυπνακίστικα σχόλια, ούτε έχω πρόβλημα «να το συνεχίσεις παραπέρα».
        Απλά χωρίζει άβυσσος την δυνατότητα από την πραγματικότητα, και το ότι η άβυσσος αυτή είναι στενή όσο και μια αόρατη τρίχα, δεν απαλοίφει τη μεταξύ τους διαφορά.
        Το να καταλάβει κάποιος είναι το ήμισυ του παντός, το παν όμως θέλει και το άλλο του μισό για να είναι «παν».

      • Ο/Η Σεχτάρ ο Τρομερός λέει:

        Ευχαριστώ τον διαχειριστή, για την ενημέρωση, γιατί, λόγω της μεγάλης χρονικής απόστασης του ενδιαφέροντος σχολιασμού, δεν θάπαιρνα χαμπέρι.
        Σε ό,τι με αφορά, η ερμηνεία της χρήσης από εμένα του εθνωνύμιου «Αλβανός», όπως έγινε από τον διαχειριστή με καλύπτει πλήρως και τον ευχαριστώ, που με απάλλαξε από τον σχετικό κόπο. Ηταν νομίζω και αυτονόητη.
        Δεν κακίζω και την παρεξήγηση από τον nikοsrms – αντίθετα την κατανοώ. Θεωρώ, πως ζούμε σε μια ημιφασιστική κοινωνία (το 8% της Χ.Α. είναι μάλλον παραπλανητικό…), οπότε καλύτερα να υπάρχουν αυτά τα αντανακλαστικά, έστω κι αν μπορεί να πάρουν στο λαιμό τους και …αθώους!

      • Ο/Η nikosms λέει:

        Σε τελικη αναλυση ειμαστε αυτα που κανουμε (ή που δεν κανουμε, εφοσον αποτελουν πραξη πχ «κανω τα στραβα ματια»).

      • Ο/Η nikosms λέει:

        Μια ελληνικη ταινια που κινειται στο ιδιο (μικρο) μηκος κυματος με το αλλο λινκ που παραθεσα, και επεσε στην αντιληψη μου προσφατα, και σχετιζεται και με αλλες συζητησεις που καναμε εδω.

        Ελευθερη Βουληση – Free Will, Αντωνης Σωτηροπουλος, 2014, YouTube


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s