Βασίλης Δημάκης, απεργός πείνας και δίψας, διψασμένος για τη ζωή: «Σας υπόσχομαι ότι δεν πρόκειται να με κάνετε ξανά αυτό που ήμουν»

Πριν από κάθε τι άλλο, πριν ακόμα διαβαστεί η συνέχεια αυτών των γραμμών:

Ο Βασίλης Δημάκης έχει το δίκιο με το μέρος του, η ζωή του βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, για τυχόν απώλεια της ζωής του ή βλάβη της υγείας του  η ευθύνη βρίσκεται στα χέρια των κυβερνώντων, μαζί με το δικό του πνεύμα και το πνεύμα των ζωντανών δεν πρόκειται να τους αφήσει ποτέ ήσυχους για όλο το υπόλοιπο της ζωής, τώρα κι όχι όταν θα φτάσει στα σύνορα της ζωής και του θανάτου ή της ανεπανόρθωτης βλάβης να γίνει η επαναμεταγωγή του στις φυλακές Κορυδαλλού, χωρίς καθυστέρηση.

*

Η φυλακή δεν είναι απλώς «μικρογραφία της κοινωνίας».

Για την εξουσία της εκμεταλλεύτριας τάξης η φυλακή είναι κοινωνικό πρότυπο.

Η φυλακή είναι ο τόπος στον οποίο απολήγει η «ομαλή» κοινωνική κίνηση διαμέσου των διαδοχικών παρεμβάσεων των τριών τυπικών εξουσιών. Εφόσον η νομοθετική, η εκτελεστική και η δικαστική εξουσία έχουν διαδοχικά ολοκληρώσει το έργο τους, δεν απομένει παρά ο τόπος όπου εκτίεται η ποινή, και ένας τέτοιος τόπος αποτελεί το κοινωνικό ιδανικό της κυρίαρχης εκμεταλλευτικής τάξης. 

Σε αυτή την ιδανική κοινωνία της εξουσίας, το να σηκώσεις το χέρι σου και να ζητήσεις π.χ. μέτρα  προστασίας από την επιδημία του κορονοϊού, σημαίνει ότι δεν έχεις ακόμα καταστεί υπάκουος υπήκοος, σημαίνει ότι δεν έχεις ακόμα ενδυθεί το αρμόζον για σένα σχήμα των σχέσεων εξουσίας, σημαίνει ότι παραμένεις πραγματικά ή δυνητικά επικίνδυνος για τις σχέσεις αυτές, σημαίνει ότι τις διασαλεύεις. Αυτό που καθιστά τους όρους έκτισης της ποινής κοινωνικά ιδανικούς, είναι ότι αυτή η διασάλευση μπορεί να τιμωρηθεί χωρίς τους περιορισμούς (νομοθετικούς, δικαστικούς κλπ) που, ιστορικά, έχουν τεθεί από την εξουσία στον ίδιο της τον εαυτό. Αυτός που σήκωσε το χέρι του και ζήτησε μέτρα προστασίας από τον κορονοϊό λ.χ. μπορεί – χωρίς «διαδικαστικά» κωλύματα – να εκτοπιστεί. Ως «πολυλογάς». 

Σε έναν τυπικό χώρο «έκτισης ποινής» ο εκτοπισμός μπορεί να ονομάζεται «μεταγωγή» και το αδίκημα της «πολυλογίας» μπορεί να ανακοινώνεται στον τιμωρούμενο υπό μορφή «χαριτολογίας»…

*

«Στις 30/3 αν δεν απατώμαι», αναφέρει στην πολιτική δήλωσή του ο Βασίλης Δημάκης, απευθυνόμενος στην Γενική Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου «Προστασίας του Πολίτη», «ήμουν ένα από τα τρία μέλη που συζητήσαμε εκτενέστατα τα του ιού Covid-19 και τα μέτρα που θα πάρετε όπως μας αναφέρατε. Μάλιστα χαριτολογώντας με αποκαλέσατε «πολυλογά». Τι είναι αυτό που μεσολάβησε και φερθήκατε με αυτό τον υπάνθρωπο τρόπο; Μετά το πέρας κάποιων ημερών και αφού διαπιστώσαμε ότι όλα όσα μας είπατε στη συνάντηση εκείνη ήταν «έπεα πτερόεντα» αποφασίσαμε να σας υπενθυμίσουμε ότι τίποτα από όσα μας είχατε υποσχεθεί δεν έγινε πράξη! Αυτό δηλαδή ήταν η αιτία να με κακοποιήσετε με αυτόν τον τρόπο; Πού είναι η Δημοκρατία που πρεσβεύετε;»

Για μια «σωφρονιστική» αντίληψη που θα αποσκοπούσε στην αποκατάσταση του κοινωνικού περιεχομένου της προσωπικότητας, η προσωπική έκθεση του «κρατουμένου» σε μορφές συλλογικής εκπροσώπησης και δίκαιας διεκδίκησης, θα έπρεπε να αποτελεί πρωταρχική ένδειξη επιτυχίας του «συστήματος». Δεν μπορεί όμως να αποτελεί τέτοια ένδειξη για ένα σύστημα που την «έκτιση της ποινής», τον «σωφρονισμό», την αντιλαμβάνεται σαν εργαστήριο της τελικής του επικράτησης επί της κοινωνίας.

Όπως αναφέρει ο συνήγορος του Βασίλη Δημάκη: «Το βράδυ της 16 Απριλίου, άντρες των ΕΚΑΜ μπήκαν στο κελί του στις φυλακές Κορυδαλλού, τον απομάκρυναν χωρίς καμία επίσημη εξήγηση (δεν είμαι σίγουρος αν η ορθή λέξη για την άρον άρον μεταφορά ενός ανθρώπου με ένα παπούτσι και μια παντόφλα είναι η μεταγωγή ή η απαγωγή) και κατέληξε στο πειθαρχείο των φυλακών Γρεβενών, όπου αυτή τη στιγμή βρίσκεται απομονωμένος σε καραντίνα. Η μόνη αιτία που μπορεί να υπάρχει γι’ αυτή τη μεταγωγή είναι η συμμετοχή του Δημάκη στις ειρηνικές κινητοποιήσεις των κρατουμένων για την αποσυμφόρηση των φυλακών που ξεκίνησαν στις 14 Απριλίου».

*

Ο ίδιος σκιαγραφεί την προσωπικότητα του Βασίλη Δημάκη ως εξής:

«Ο Βασίλης Δημάκης είναι ένας κρατούμενος που το τελευταίο που επιθυμεί είναι τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του. Βρέθηκε στη φυλακή από την εφηβική του ηλικία για σοβαρά ποινικά αδικήματα, βγήκε και ξαναμπήκε στις φυλακές, υποτροπίασε. Στην τέταρτη δεκαετία της ζωής του, εκεί που όλοι συνήθως αρχίζουμε να αναστοχαζόμαστε για το ποιοι είμαστε και το τι έχουμε κάνει, κοίταξε πίσω του και αντίκρισε συντρίμμια: της ζωής των ανθρώπων που είχε πλήξει και της ζωής της δικής του. Και τότε, μέσα στη φυλακή, έκανε μια επιλογή: άρχισε να διαβάζει.

Η επιλογή αυτή ήταν μια εμπειρία αποκαλυπτική για τον Δημάκη. Δεν ήταν, δυστυχώς, το σωφρονιστικό σύστημα αυτό που του άλλαξε πορεία. Ηταν τα βιβλία. Βρήκε εκεί έναν πλούτο, άγνωστο σ’ εκείνον, που συναντήθηκε με μια βαθιά αυτοκριτική για το χνάρι που είχε αφήσει μέχρι τότε στον κόσμο και μια εσωτερική παρόρμηση να το αλλάξει: «να κάνει κάτι» στη ζωή του.

Από τότε ο κρατούμενος Δημάκης μεταμορφώθηκε: παρακολούθησε το σχολείο, έδωσε εξετάσεις και πέρασε με βαθμό αριστούχου στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης του Eθνικού Kαποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Πολέμησε με το κορμί του, με απεργία πείνας και δίψας το 2018, για να μπορεί να παρακολουθήσει τα μαθήματα της σχολής του. Και το κατάφερε. Από τότε παρακολουθεί ανελλιπώς τα μαθήματά του, είναι πλέον υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών και περήφανο μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας της σχολής του».

*

Ο Βασίλης Δημάκης θα είχε το δίκιο με το μέρος του ακόμα κι αν δεν ήταν υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, ακόμα κι αν δεν ήταν αριστούχος στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης του Eθνικού Kαποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ακόμα κι αν δεν είχε τελειώσει το σχολείο. Θα είχε το δίκιο με το μέρος του, γιατί ο μόνος λόγος που αυτή τη στιγμή τον τιμωρούν, είναι η προσωπική του ανάταση: παράδειγμα απαράδεκτο κοινωνικά για την εξουσία των εκμεταλλευτών, παράδειγμα «σωφρονιστικά» τιμωρούμενο εκεί όπου ο «σωφρονισμός» αποτελεί το πεδίο στο οποίο η εξουσία κάνει τα κοινωνικά της οράματα πράξη. 

Από αυτή την άποψη, και αυτή είναι η κύρια άποψη της υπόθεσης, το «σωφρονιστικό σύστημα» εκδικείται τον Βασιλη Δημάκη, εξαιτίας της «λεπτομέρειας» που επισημαίνει ο συνήγορός του: «Δεν ήταν, δυστυχώς, το σωφρονιστικό σύστημα αυτό που του άλλαξε πορεία»

Μπορεί, λοιπόν, ο Βασίλης Δημάκης να είναι ποινικός κρατούμενος, όμως η «σωφρονιστική», η «πειθαρχική» ποινή που του επιβλήθηκε είναι εξόχως πολιτική.

*

«Υποστηρίζεται πως η ποινή της φυλάκισης κατασκευάζει – γι’ αυτό άλλωστε και επέζησε τόσον καιρό – μια περιχαρακωμένη, χωριστή και ωφέλιμη ανομία. Το κύκλωμα της εγκληματικότητας δεν είναι, λέγεται, το υπο-προϊόν της φυλακής που, τιμωρώντας, δεν κατορθώνει να συνετίσει∙ είναι το άμεσο αποτέλεσμα ενός ποινικού συστήματος που, για να ρυθμίσει τις παράνομες πρακτικές, επενδύει ορισμένες από αυτές σ’ ένα μηχανισμό «τιμωρίας – αναπαραγωγής», του οποίου ένα από τα κύρια στοιχεία αποτελεί η φυλάκιση».

«Μπορούμε να πούμε πως η εγκληματικότητα, δομημένη πάνω σ’ ένα ποινικό σύστημα με κέντρο τη φυλακή, αντιπροσωπεύει μιαν εκτροπή της ανομίας πρόσφορη για τα αθέμιτα κυκλώματα του κέρδους και της εξουσίας της κυρίαρχης τάξης».

Μέσα σε ένα  τέτοιο πραγματικό πλαίσιο είναι έτσι μορφοποιημένο το «σωφρονιστικό σύστημα», ώστε σ’ αυτό το πλαίσιο ακώλυτα να διοχετεύεται  η κάθε «αλλαγή πορείας» των ανθρώπινων «αντικειμένων» του.

Σε αυτό το πλαίσιο στην πραγματικότητα απαντά, απέναντι σε αυτό το πλαίσιο στην πραγματικά ορθώνει το προσωπικό του ανάστημα ο Βασίλης Δημάκης, απευθυνόμενος στην Γενική Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου ΠροΠο:

«Σας υπόσχομαι ότι δεν πρόκειται να με κάνετε ξανά αυτό που ήμουν, αυτό που με τόσο εκπαιδευτικό μόχθο κατάφερα να είμαι και εννοώ ένας άνθρωπος αλληλέγγυος προς κάθε συνάνθρωπό μου που βάλλεται. Προτιμώ να παραδώσω πνεύμα κ.Νικολάου, αλλά να θυμάστε ότι το παραδομένο μου πνεύμα δεν θα σας αφήσει στιγμή για το υπόλοιπο της ζωής σε ησυχία…»

*

Το ότι, «στο κέντρο κάθε πειθαρχικού συστήματος», και εν προκειμένω στο κέντρο του πειθαρχικού συστήματος των φυλακών, «λειτουργεί ένας μικρός ποινικός μηχανισμός»… Ένας μηχανισμός που, «διαθέτει ένα είδος δικαστικού προνομίου, με τους δικούς του νόμους, τα πλημμελήματα της αρμοδιότητάς του, τις ιδιαίτερές του μορφές κύρωσης, τις δικές του διαβαθμίσεις δικαιοδοσίας»… Το ότι, «τα πειθαρχικά συστήματα», εν προκειμένω το σύστημα της φυλακής, «καθιερώνουν ένα ‘ποινικό υποσύστημα’.. δικτυώνουν ένα χώρο που οι νόμοι αφήνουν κενό∙ χαρακτηρίζουν και τιμωρούν ένα σύνολο συμπεριφορών που η σχετική του ασημαντότητα επέτρεπε να διαφεύγουν από τα μεγάλα τιμωρητικά συστήματα»... Το ότι, «αν και, καταρχήν, η ποινή προέρχεται πράγματι από μια δικαστική απόφαση, η ρύθμισή της, η ποιότητά της και η αυστηρότητά της … εξαρτιόνται από έναν αυτόνομο μηχανισμό που ελέγχει τα αποτελέσματα της τιμωρίας στον ίδιο το χώρο όπου πραγματοποιούνται»… Το ότι, «σε σχέση με την κρίση αυτή», την «κρίση της φυλακής», «η εκτίμηση του δικαστηρίου δεν είναι παρά ένας ‘τρόπος προδικασίας'»[*]

…Όλα τα παραπάνω, και πέρα από οποιαδήποτε τυπική «νομιμότητα», καθιστούν ουσιαστικό σφετερισμό την μεταβίβαση της αρμοδιότητας του «σωφρονιστικού συστήματος» από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στο Υπουργείο «Προστασίας του Πολίτη», η οποία μεταβίβαση αποτέλεσε και μια από τις πρώτες πράξεις  – αν όχι την πρώτη -της κυβέρνησης Μητσοτάκη, κατά την αλλαγή της σκυτάλης των «νέων ποινικών κωδίκων  του ΣΥΡΙΖΑ» στους «νέους ποινικούς κώδικες της ΝΔ».

Βέβαια, δεδομένων των πραγματικών ορίων και πρακτικών μορφών άσκησης της αρμοδιότητας τόσο του μεν υπουργείου όσο και του δε, η επισήμανση θα μπορούσε φαινομενικά να θεωρηθεί ως σχολαστικότητα άνευ ουσίας. Δεν παύει όμως η τυχόν «ανούσια σχολαστικότητα» να παραμένει φαινομενική, ενώ ο σφετερισμός διατηρεί όλο το ουσιαστικό του περιεχόμενο, ως θεσμοθετημένη αφετηριακή αντίληψη, ως θεσμοθετημένη απόσπαση από την δικαιοσύνη του τόπου στον οποίο κατ’ εξοχήν υλοποιούνται οι κρίσεις της, δηλαδή του τόπου «έκτισης των ποινών». 

Πρόκειται για τη θεσμοποιημένη απόσπαση του σωφρονιστικού «ποινικού υποσυστήματος», από το γενικό ποινικό σύστημα το φυσικά υπαγόμενο στη δικαστική εξουσία, πρόκειται για την θεσμοποιημένη απόσπαση της «κρίσης της φυλακής» από τον – σε σχέση με αυτήν – «τρόπο προδικασίας» που αποτελεί η δικαστική κρίση.

Πρόκειται για θεσμοποιημένη μετατόπιση του «σωφρονιστικού συστήματος», από την αφετηρία και τους στόχους απονομής της δικαιοσύνης, στην αφετηρία και τους στόχους της αστυνομικής δίωξης.

*

Μόνο που για την εξουσία η φυλακή αποτελεί κοινωνικό πρότυπο, η «έκτιση της ποινής» αποτελεί κοινωνικό ιδανικό, κι αυτή αφετηριακή μετατόπιση του συστήματος διαχείρισης του τόπου έκτισης των ποινών αποτελεί αφετηριακή μετατόπιση στη διαχείριση όλου του κοινωνικού τόπου.

Αυτός ο κοινωνικός τόπος στο πρόσωπο του Βασίλη Δημάκη αναγνωρίζει το δικό του πρόσωπο, στη δίωξή του αναγνωρίζει τη στοχοποίηση και τη δίωξη κάθε κοινωνικής ανάτασης απ’ το καθεστώς καθήλωσης των εργαζομένων του λαού και της νεολαίας, που βρίσκεται στις προτεραιότητες της κυβερνητικής πολιτικής.

Από αυτόν τον κοινωνικό τόπο προέρχονται και όσα ήδη βρίσκονται στην αρχή αυτού εδώ του κειμένου:

Ο Βασίλης Δημάκης έχει το δίκιο με το μέρος του, η ζωή του βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, για τυχόν απώλεια της ζωής του ή βλάβη της υγείας του  η ευθύνη βρίσκεται στα χέρια των κυβερνώντων, μαζί με το δικό του πνεύμα και το πνεύμα των ζωντανών δεν πρόκειται να τους αφήσει ποτέ ήσυχους για όλο το υπόλοιπο της ζωής, τώρα κι όχι όταν θα φτάσει στα σύνορα της ζωής και του θανάτου ή της ανεπανόρθωτης βλάβης να γίνει η επαναμεταγωγή του στις φυλακές Κορυδαλλού, χωρίς καθυστέρηση.

====================

[*] Τα παραθέματα με τα πλάγια στοιχεία από: Μισέλ Φουκώ, Επιτήρηση και Τιμωρία. η Γέννηση της Φυλακής, εκδ. Ράππα.

 



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s