η μεγάλη ληστεία των τραίνων

«Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε. είναι σήμερα πλέον μια κερδοφόρα επιχείρηση. Η διατήρηση των μετοχών της στην κυριότητα του δημοσίου θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά οφέλη για τα δημόσια ταμεία. Ταυτόχρονα, η εξαγγελθείσα ιδιωτικοποίηση τραυματίζει οποιοδήποτε μελλοντική προσπάθεια για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό στον κλάδο των μεταφορών και ένταξη της χώρας στα δίκτυα του διεθνούς εμπορίου. Τέλος, προωθείται μια εποχή που η μετακίνηση με το τραίνο αναμένεται διεθνώς να αναγεννηθεί τόσο ως μέσου τουριστικής περιήγησης, όσο ως μέσο μαζικής μεταφοράς για τους πολίτες». Γεώργιος Σταθάκης, 2013

***

Στις 18 Ιανουαρίου υπογράφτηκε η σχετική σύμβαση και η ΤΡΑΙΝΟΣΕ πουλήθηκε στην ιταλική Ferrovie dello Stato Italiane έναντι τιμήματος 45 εκατομμυρίων ευρώ.

Όπως συνήθως, στη φιλολογία που ακολούθησε, κυριάρχησε το ύψος του αντιτίμου: Είναι καλή τιμή τα 45 εκατ. ευρώ για την ΤΡΑΙΝΟΣΕ; Μήπως είναι πολύ φτηνά; Και γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ πριν ελάχιστα χρόνια θεωρούσε λίγα και τα περισσότερα, άλλη μια κολοτούμπα λοιπόν, κλπ.

Αλλά όπως συνήθως, το θέμα είναι αρκετά διαφορετικό και πολύ σοβαρότερο από την τιμή πώλησης, η οποία όταν προβάλλεται ως «το» πρόβλημα απλώς νομιμοποιεί το ξεπούλημα και, για την ακρίβεια, εν προκειμένω (για άλλη μια φορά), νομιμοποιεί μια εν ψυχρώ ληστεία δυσθεώρητου ύψους σε βάρος του λαού, για την οποία ληστεία ευθύνονται η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ που «πέτυχε» το ξεπούλημα, οι προηγούμενες κυβερνήσεις ΝΔ-ΠΑΣΟΚ που πρώτες έβγαλαν την ΤΡΑΙΝΟΣΕ στο σφυρί (βλ. ΤΑΙΠΕΔ), τα ποικιλόμορφα αστικά ΜΜΕ σαν μηχανισμοί συγκάλυψης του αντιλαϊκού εγκλήματος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο νόμος της τής «ελευθερίας του ανταγωνισμού» τον οποίο περιλαμβάνει η συνθήκη του Μάαστριχτ και τον οποίο υλοποιούν όλες οι κυβερνήσεις από την ψήφιση της συνθήκης το 1992 έως και σήμερα.

***

Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ λοιπόν, ξαναλέμε, «πουλήθηκε» για 45 εκατ. ευρώ, «απαλλαγμένη» από χρέη. Αυτά μεταφέρθηκαν στις πλάτες του συνηθισμένου υποζύγιου της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της καπιταλιστικής κρίσης, στις πλάτες των εργαζόμενων.  Σαν μην έφτανε αυτό, ήδη εδώ και ένα χρόνο (πάλι επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ) είχε ολοκληρωθεί η νομοθετική ρύθμιση για την ετήσια κρατική χρηματοδότηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ μέχρι το ποσό των 50 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό για το διάστημα 2015 – 2020, για την «εκτέλεση της υποχρεωτικής δημόσιας υπηρεσίας επιβατικών μεταφορών» (κατά το πρότυπο της επιδότησης των εφοπλιστών για τα δρομολόγια της «άγονης γραμμής»…), ενώ από το 2020 και μετά, η παροχή της υποχρεωτικής υπηρεσίας θα ανατίθεται μέσω «διαγωνιστικής διαδικασίας»…

Έτσι η εταιρεία που «αγόρασε» την ΤΡΑΙΝΟΣΕ, δίνοντας 45 εκατ. έχει εξασφαλισμένες κρατικές επιδοτήσεις (2017-2020)  ποσού 200 εκατ. Οπότε τίθεται και το ερώτημα γιατί να πληρώνει 45 εκατ. για την «αγορά» της αντί να εισπράξει απευθείας 200-45=155 εκατ. ευρώ από το κράτος με το που θα παραλάβει την ΤΡΑΙΝΟΣΕ.

Ρητορικό το ερώτημα. Δεν είναι όμως ρητορεία το ότι τις μέχρι χθες κρατικές επιδοτήσεις προς την κρατική ΤΡΑΙΝΟΣΕ  η Ευρωπαϊκή Ένωση τις θεωρούσε «παράνομες ενισχύσεις» οι οποίες παραβίαζαν την απολυταρχία του «ελεύθερου ανταγωνισμού», ενώ οι κρατικές επιδοτήσεις προς ένα καπιταλιστικό μονοπώλιο θεωρούνται από την ίδια όχι απλώς «νομότυπες» αλλά και.. εκ των ουκ άνευ για την «ανάπτυξη» αυτού του όλο και πιο κρατικοδίαιτου μονοπωλιακού καπιταλισμού, που σαν όλο και πιο κρατικοδίαιτος γίνεται την ίδια στιγμή όλο και πιο αντεργατικός, πιο αντιλαϊκός, πιο αντικοινωνικός. Ας θεωρητικολογήσουμε λίγο: Όσο, από τη μια, πιο κοινωνικός γίνεται ο χαρακτήρας της σύγχρονης παραγωγής και όσο, από την άλλη, πιο ατομική γίνεται η ιδιοποίησή της, άλλο τόσο είναι επόμενο ο καπιταλισμός να αποκτά όλο και πιο αντικοινωνικά χαρακτηριστικά.

Κατά τα άλλα ας σημειώσουμε το γεγονός ότι στο όνομα αυτών των «παράνομων» κρατικών ενισχύσεων προς την κρατική ΤΡΑΙΝΟΣΕ, στο όνομα δηλαδή της «παραβίασης της ελευθερίας του ανταγωνισμού» η Ευρωπαϊκή Ένωση απειλούσε την ΤΡΑΙΝΟΣΕ με λουκέτο, αν δεν… ξεπουλιόταν, και ας σημειώσουμε επίσης το γεγονός ότι την απειλή αυτή την επικαλούνται ως «αγωνία» τους οι ίδιοι οι κυβερνητικοί απολογητές της ΕΕ και του Μάαστριχτ για να δικαιολογήσουν το αντιλαϊκό έγκλημα που διέπραξαν ξεπουλώντας την ΤΡΑΙΝΟΣΕ (όπως λίγο νωρίτερα και μερικές δεκάδες αεροδρόμια, το «φιλέτο» του Ελληνικού, όπως βάζουν μπροστά για να συνεχίσουν το ξεπούλημα των λιμανιών, της «ΔΕΔΔΗΕ» κλπ). Ας σημειώσουμε τέλος, κλείνοντας, το κεφάλαιο των «παράνομων ενισχύσεων», ότι με το ίδιο αιτιολογικό «παραβίασης του ελεύθερου ανταγωνισμού» η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε σαν ποινή το λουκέτο στο «εμπορικό τμήμα» των – κρατικών τότε – Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, που παραμένει κλειστό αν και μέσα στις δυνατότητές του είναι και η κατασκευή σιδηροδρομικών βαγονιών, για να επιστρέψουμε με αυτόν τον τρόπο στο κύριο θέμα.

Στο οποίο κύριο θέμα, μετά από όλα αυτά, δεν έχουμε καν μπει.

***

Διότι το κύριο θέμα βρίσκεται στο γεγονός ότι, προκειμένου να «καταφέρνει ο ΟΣΕ να είναι περιζήτητη νύφη για ορισμένους ξένους επενδυτές» και προκειμένου «η σιδηροδρομική σύνδεση Αθήνας – Θεσσαλονίκης να φιγουράρει ανάμεσα στις πιο δελεαστικές ευρωπαϊκές γραμμές», από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέχρι και σήμερα έχει πραγματοποιηθεί και συνεχίζει να πραγματοποιείται ένα τεράστιο έργο εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού δικτύου της χώρας, το οποίο έργο ο λαός το έχει πληρώσει και συνεχίζει να το πληρώνει με πολλά δισεκατομμύρια ευρώ, το έχει φορτωθεί και συνεχίζει να  το φορτώνεται στις πλάτες του σαν χρέος πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.  Και η ολοκλήρωση του μεγάλου μέρους αυτού του έργου, χάρη στο οποίο π.χ. το ταξίδι  Αθήνα – Θεσσαλονίκη θα γίνεται σε λιγότερο απο 3,5 ώρες, «συμπίπτει» χρονικά με το ξεπούλημα της ΤΡΑΙΝΟΣΕ… Έτσι, λοιπόν, τον Ιανουάριο του 2010 ο προϋπολογισμός των έργων του σιδηροδρομικού άξονα Πάτρα – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Ειδομενή/Προμαχώνας (ΠΑΘΕΠ) για τα έτη 2000-2015 ανερχόταν στο συνολικό ποσό των 6,2 δισ. ευρώ. Από αυτά,  4,6 δισ. προέρχονται από την ΕΕ (Γ΄ ΚΠΣ & ΕΣΠΑ) και 1,6 δισ. ευρώ προέρχονται από εθνικούς πόρους. Ας προστεθούν τώρα και οι, εθνικοί μόνο, πόροι των δισ. που δαπανήθηκαν κατά την πρώτη τουλάχιστον πενταετία των έργων. Ας προστεθεί και ο προϋπολογισμός των δισ. (με την όποια κατανομή των πόρων σε ευρωενωσιακούς και εθνικούς) για την κατασκευή και επέκταση του «προαστιακού» που επίσης περνά στην εκμετάλλευση του «αγοραστή». Το συμπέρασμα που βγαίνει αβίαστα είναι ότι υπάρχει κάποιος κερατάς, που στενάζει στην καθημερινή του αγγαρεία, που για τα χρέη «του» σέρνεται δεμένος σαν άλλος Έκτορας στο άρμα των «θεσμών», ο οποίος κερατάς από τους πόρους του ιδρώτα του έβγαλε μερικά δισ. για να κατασκευαστούν οι υποδομές οι οποίες τώρα παραχωρούνται στον «αγοραστή» σαν δωρεάν πάγιο κεφάλαιο της καπιταλιστικής του κερδοφορίας.

***

Στην περίπτωση του ξεπουλήματος της ΤΡΑΙΝΟΣΕ ακολουθήθηκε κάθε διαστροφικό-καπιταλιστικό-οικονομικό πρότυπο που είχε ακολουθηθεί και σε ανάλογες προηγούμενες περιπτώσεις:

Το πρότυπο της ΑΓΕΤ-ΗΡΑΚΛΗΣ όπου τα χρέη  της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας» φορτώθηκαν στις πλάτες του λαού, όπως στις πλάτες του λαού φορτώθηκε και η «εξυγείανση» της κρατικής πια ΑΓΕΤ εωσότου έγινε κερδοφόρα, για να ξεπουληθεί τότε στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Πρώτα σε ένα ιταλικό μονοπώλιο την περίοδο που «συνέπιπτε» με την έναρξη των μεγάλων κρατικών έργων της δεκαετίας του 1990 (μετρό, οδικοί άξονες) και σε συνέχεια σε ένα γαλλικό μονοπώλιο την περίοδο που «συνέπιπτε» με την έναρξη των ολυμπιακών έργων, έως τη σημερινή καπιταλιστική κρίση όπου η ιδιοκτήτρια εταιρεία κλείνει μονάδες  της ΑΓΕΤ γιατί πια «δεν την συμφέρουν».

Το πρότυπο του ΟΤΕ, που πρώτα – σαν εταιρεία «μιας μετοχής και αυτής κρατικής» – εκσυγχρόνισε το δίκτυο όλης της χώρας αντικαθιστώντας τα χάλκινα σύρματα με οπτικές ίνες, για να «περάσει» κατόπιν στα χέρια της γερμανικής Ντόιτσε Τέλεκομ.

Το πρότυπο της «αυτοχρηματοδότησης» των οδικών αξόνων, που συνίσταται στο ότι το κράτος πληρώνει την κατασκευή τους και οι μονοπωλιακοί κατασκευαστικοί όμιλοι εισπράττουν τα διόδια, με τη διαφορά στην περίπτωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ ότι τα εισητήρια δεν θα τα κόβει ο κατασκευαστικός όμιλος αλλά ο επιχειρηματικός όμιλος που την «αγόρασε».

Το πρότυπο της Αγροτικής Τράπεζας που τεμαχίστηκε σε «κακή», την οποία φορτώθηκε ο λαός, και σε «καλή» η οποία μεταβιβάστηκε στον όμιλο Σαλά. Το πρότυπο επίσης της ΔΕΗ, η οποία για τις ανάγκες του ξεπουλήματός της και της «ελευθερίας του ανταγωνισμού» τεμαχίστηκε σε φέτες. Άλλη «φέτα» για την παραγωγή του ρεύματος, άλλη για τη διανομή του κ.ο.κ., σε «μεγάλη ΔΕΗ», σε «μικρή ΔΕΗ», σε διάφορες επιχειρήσεις με μυστικιστικά αρκτικόλεξα (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ κλπ) που κανείς «απλός άνθρωπος» δεν ξέρει τι σημαίνουν τα αρχικά τους και τι κάνουν αυτές οι επιχειρήσεις, τέλειος κοινωνικός αναλφαβητισμός δηλαδή. Με τον ίδιο τρόπο λοιπόν, από το 1996 (όταν μόλις είχαν αρχίσει τα έργα εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού δικτύου) η κυβέρνηση (ΠΑΣΟΚ) έδεσε τον ενιαίο κρατικό ΟΣΕ στο κρεβάτι του Προκρούστη και άρχισε να τον τεμαχίζει: Από τη μέση και κάτω ΕΡΓΟΣΕ, η επιχείρηση που αναθέτει σε μονοπωλιακούς κατασκευαστικούς ομίλους και πληρώνει τα  έργα κατασκευής των σιδηροδρομικών υποδομών. Από τη μέση και πάνω, το 2005 (ΝΔ), ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η επιχείρηση που εκτελεί το συγκοινωνιακό έργο, δηλαδή η επιχείρηση που αξιοποιεί, που εκμεταλλεύεται τις υποδομές που κατασκευάζει η ΕΡΓΟΣΕ…

Όπως είναι φανερό, η ΕΡΓΟΣΕ που πληρώνει την κατασκευή και συντήρηση των υποδομών αποτελεί ας πούμε τον «κακό ΟΣΕ» και η ΤΡΑΙΝΟΣΕ που εκμεταλλεύεται αυτές τις υποδομές αποτελεί τον «καλό ΟΣΕ». Και όπως μπορεί πια και ένα μικρό παιδί να μαντέψει, η ΕΡΓΟΣΕ θα παραμείνει κρατική ενώ η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η «περιζήτητη νύφη», η «δελεαστική», ξεπουλήθηκε. Το 2017 (ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ).

Βρε «πού πήγαν τα λεφτά»… Και πού εξακολουθούν να πηγαίνουν, βεβαίως – βεβαίως!

***

Μετά από όλα αυτά, ας ανατρέξουμε, ένα χρόνο νωρίτερα, σε εκείνη τη συνεδρίαση Επιτροπής της Βουλής, όπου ο υπουργός Μεταφορών, Υποδομών και Δικτύων, Χρ. Σπίρτζης, «επέρριψε ευθύνες στην προηγούμενη κυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ για τον άγονο διαγωνισμό, λέγοντας ότι ‘θα πρέπει να απολογηθούν όσοι σχεδίασαν τον διαγωνισμό γιατί απέτυχε, ενώ ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση θα προωθήσει με αποφασιστικότητα την ιδιωτικοποίηση της εταιρείας, γιατί ‘αυτό είναι μία δέσμευση όχι μόνο σε σχέση με τους δανειστές αλλά το έχει ζητήσει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή».

Αλήθεια, μήπως εν προκειμένω δεν πρέπει να απολογηθεί, απέναντι στο λαό, η προηγούμενη κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ για την «αποτυχία» της, αλλά η σημερινή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για την «επιτυχία» της;

***

Η «μεγάλη ληστεία των τραίνων», ληστεία δισεκατομμυρίων ευρώ, δεν είναι άλλη από το ξεπούλημα της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, τελεία και παύλα. Το θέμα θα μπορούσε να ολοκληρωθεί εδώ. Παρ’ όλα αυτά ας δώσουμε μια παράταση για κάποιες «επιμέρους» πλευρές του, που μπορεί με τον ένα άλλο τρόπο να απασχολούν:

Πρώτη τέτοια πλευρά: Το ζήτημα των «κοινοτικών», ευρωενωσιακών ενισχύσεων για την κατασκευή των σιδηροδρομικών υποδομών. Στο σημείο αυτό πρέπει να πούμε, ότι το πιο δύσκολο θέμα στην διαδικτυακή αναζήτηση, για τις ανάγκες αυτού του κειμένου, ήταν να «ανακαλυφθεί» το συνολικό κόστος των έργων και η κατανομή αυτού του κόστους. Κι όμως θα έπρεπε να είναι πανεύκολα προσβάσιμη κάθε πληροφορία αυτού του είδους. Έτσι π.χ. δεν μπόρεσα να βρω το ποσό που δαπανήθηκε από ΟΣΕ – ΕΡΓΟΣΕ για την περίοδο 1995-2000, πριν δηλαδή αρχίσει η ευρωενωσιακή συγχρηματοδότηση των έργων. Όπως δεν μπόρεσα να βρω και την κατανομή των ποσών για την κατασκευή του «προαστιακού», ο οποίος από το 2007 «απορροφήθηκε» από την ΤΡΑΙΝΟΣΕ, και ο οποίος το 2003 φέρεται να έχει κοστίσει «περίπου ένα δισ. ευρώ», ενώ η επέκτασή του συνεχίζεται και σήμερα. Εν πάση περιπτώσει, όπως αναφέρθηκε ήδη, το 2010 ο προϋπολογισμός των έργων του σιδηροδρομικού άξονα Πάτρα – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Ειδομενή/Προμαχώνας (ΠΑΘΕΠ) ανερχόταν, για τα έτη 2000-2015, στο συνολικό ποσό των 6,2 δισ. ευρώ. Και από αυτά,  4,6 δισ. προέρχονται από την ΕΕ (Γ΄ ΚΠΣ & ΕΣΠΑ) και 1,6 δισ. ευρώ προέρχονται από εθνικούς πόρους.

Θα πρέπει όμως να ξεκαθαριστεί το εξής: Δεν μπαίνουμε εδώ βαθύτερα στο πραγματικό ερώτημα  πόσα μάς δίνει και πώς μας τα δίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε πόσα μάς παίρνει και πώς μας τα παίρνει. Περιοριζόμαστε στο εξής: Όσο υπόλογη είναι απέναντι στον ελληνικό λαό η ελληνική κυβέρνηση (και διαχρονικά οι ελληνικές κυβερνήσεις) για τη ληστεία σε βάρος του την οποία αποτελεί το ξεπούλημα της ΤΡΑΙΝΟΣΕ (και φυσικά: όχι μόνο), άλλο τόσο υπόλογη είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι και στον ελληνικό και σε κάθε λαό των κρατών-μελών της. Όσο οφείλουν οι εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις και τα ελληνικά κόμματα του καπιταλιστικού-ευρωπαϊκίστικου «τόξου» να «εξηγήσουν» στον «Έλληνα φορολογούμενο» πώς και γιατί τον βάζουν να πληρώσει πολύ περισσότερα από 1,6 δισ. για τις ράγες που πάνω της θα τσουλήσουν τα… ταμεία της οποιασδήποτε καπιταλιστικής επιχείρησης, άλλο τόσο οφείλει η Ευρωπαϊκή Ένωση να εξηγήσει το ίδιο πράγμα στον Γερμανό, τον Γάλλο, τον Ιταλό, τον Ισπανό, τον «ευρωπαίο φορολογούμενο» για τα 4,6 δισ. που τον χρεώνει προκειμένου να συσσωρεύονται κέρδη στα ταμεία των επιχειρηματικών ομίλων.

Δεύτερη πλευρά: Η «Ferrovie dello Stato Italiane», η εταιρεία που «αγόρασε» την ΤΡΑΙΝΟΣΕ είναι ιταλική κρατική σιδηροδρομική εταιρεία. «Κρατική». Επομένως;

Επομένως, αναδεικνύεται ο ρόλος που επιτελεί το κράτος της δικτατορίας των μονοπωλίων, στην γενική επιβολή των όρων του καπιταλιστικού ανταγωνισμού. Η σύμφυση του τραπεζικού και του εμποροβιομηχανικού κεφαλαίου σε ένα «ενιαίο» χρηματιστικό κεφάλαιο  συμπληρώνεται με τη σύμφυση του καπιταλιστικού κράτους με τα καπιταλιστικά μονοπώλια. Και αυτός είναι ο μονοπωλιακός, δηλαδή ο ιμπεριαλιστικός καπιταλισμός. Αναδεικνύεται επίσης ένα μέρος των σχέσεων ανάμεσα σε κράτη, οι σχέσεις της μεταξύ τους ανισομετρίας, οι τέτοιες μεταξύ τους σχέσεις που «στην εποχή του καπιταλιστικού ιμπεριαλισμού γίνονται γενικό σύστημα, αποτελούν μέρος του συνόλου των σχέσεων του ‘μοιράσματος του κόσμου’, μετατρέπονται σε κρίκους της αλυσίδας των πράξεων του παγκόσμιου χρηματιστικού κεφαλαίου» (Λένιν, Ιμπεριαλισμός, σελ. 101). Είναι λοιπόν μια «κρατική επιχείρηση» αυτή που εν προκειμένω βάζει τους καρπούς του κοινωνικού εργατικού, λαϊκού μόχθου στην τροχιά της «ανοιχτής αγοράς», της «ελευθερίας κίνησης των κεφαλαίων», της «ελευθερίας του ανταγωνισμού», της κερδοφορίας των μονοπωλίων και της εξουσίας που πηγάζει από αυτήν και που τη στηρίζει.

Αλλά μήπως και ο ελληνικός κρατικός ΟΤΕ δεν έκανε  στα Βαλκάνια «μπίζνες» παρόμοιες με της ιταλικής σιδηροδρομικής εταιρείας, μέχρι να πουληθεί στην επίσης κρατική γερμανική εταιρία; Αλλά μήπως, επίσης, και η ίδια αυτή η κρατική ιταλική εταιρεία δεν βρίσκεται ήδη στο δρόμο της ιδιωτικοποίησης, μήπως δεν χαρακτηρίζεται ήδη ως «κρατική εταιρεία υπό ιδιωτικοποίηση», η οποία: «υλοποιεί εκτεταμένο πλάνο ανάπτυξης ώστε να δημιουργήσει τις καλύτερες συνθήκες μέσα στις οποίες θα πραγματοποιήσει την αποκρατικοποίησή της. Στοχεύει δηλαδή σε initial public offering, δηλαδή σε εισαγωγή στο χρηματιστήριο με πώληση μέρους των μετοχών της. Το πλάνο αφορά στην περίοδο 2014-2017 και προβλέπει έσοδα 9,5 δισ. ευρώ και λειτουργικά κέρδη EBITDA 2,5 δισ. ευρώ. Ήδη η εταιρεία έκλεισε το 2015 με έσοδα 8,6 δισ. ευρώ. Με την εξαγορά της ΤΡΑΙΝΟΣΕ θα προσθέσει τζίρο 125 εκατ. ευρώ, με κόστος μόλις 45 εκατ. ευρώ»; Μήπως τώρα δεν είναι πιο «χειροπιαστό» τι σημαίνει «κρίκοι της αλυσίδας των πράξεων του παγκόσμιου χρηματιστικού κεφαλαίου»;

Τρίτη και τελευταία πλευρά: Μερικά πράγματα είναι τόσο ξένα προς την «κοινή λογική», που φαντάζουν απίστευτα. Πώς μπορεί η «κοινή λογική» να «χωνέψει» π.χ. στην περίπτωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ ότι είναι «οικονομία» να πληρώνει ένα κράτος κάμποσα δισ. για να φτιάξει ράγες και ηλεκτροδότηση εκατοντάδων χιλιομέτρων, γέφυρες, σήραγγες κλπ, και κατόπιν να εγκαταστεθείς πάνω σε αυτές τις ράγες εσύ ή εγώ και να κόβεις εισητήρια για λογαριασμό σου. Και πώς μπορεί η «κοινή λογική» να χωνέψει ότι έχει δίκιο αυτή και όχι οι «μορφωμένοι άνθρωποι», οι «ειδικοί» πάνω σε αυτά τα ζητήματα, τα οποία στο κάτω-κάτω ίσως είναι πολύ πιο περίπλοκα από όσο φαίνονται…

Κι όμως μερικά πράγματα μπορούν στ’ αλήθεια να τα καταλάβουν και τα παιδιά του δημοτικού… Όσο καλά μπορούν, για παράδειγμα, τα παιδιά δημοτικού να καταλάβουν ότι «η καλή μας αγελάδα βόσκει κάτω στη λιακάδα μικρά χόρτα και μεγάλα για να κατεβάσει γάλα», την ίδια ώρα που επιστήμονες με διδακτορικά στην υπηρεσία του καπιταλιστικού κέρδους μπορούν να ταΐζουν την αγελάδα με τα οστεάλευρα της μαμάς της…

Και απλώς, αν είναι τόσο μεγάλη η διάσταση ανάμεσα σε αυτό που μπορούν και τα μικρά παιδιά να το καταλάβουν και στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τα πράγματα οι επιστημονικοί και πολιτικοί διαχειριστές των υποθέσεων του μονοπωλιακού κεφαλαίου, αυτό μάλλον οφείλεται στο οριστικό «διαζύγιο» του καπιταλιστικού κοινωνικο-οικονομικού σχηματισμού  από οτιδήποτε σε αυτόν θα μπορούσε να αποτελεί λειτουργία που να υπηρετεί τις κοινωνικές σχέσεις. Κι αυτό το «διαζύγιο» δεν εκφράζεται μόνο στην περίπτωση της διατροφής των αγελάδων αλλά και στο πεδίο της οικονομικής διαχείρισης.

Στις παραμονές της γαλλικής επανάστασης, όταν οι φεουδαρχικές σχέσεις είχαν πια οριστικά ξεπεραστεί από την τότε ανάπτυξη του χαρακτήρα της παραγωγής, η Μαρία-Αντουανέτα είπε, λένε, για τους φτωχούς «αν δεν έχουν ψωμί ας φάνε παντεσπάνι». Μια πρόταση ανήκουστη για τη λογική των φτωχών, όμως για τη Μαρία-Αντουανέτα και τη δική της αντίληψη των πραγμάτων μια πρόταση απόλυτα λογική. Απλή διάσταση απόψεων…

Advertisements

Αλληλεγγύη στην Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας

Και ενώ ΗΠΑ-ΕΕ-Τουρκία το ‘χουν ρίξει μεταξύ τους στην κρεβατομουρμούρα, «για να κάνουν ματσαράγκες», πότε στο όνομα της θανατικής ποινής, πότε στο όνομα της έκδοσης Γκιουλέν, παζαρεύοντας στην πραγματικότητα – πίσω από όλα αυτά –  τη χάραξη των αιματοβαμμένων συνόρων του νέου ιμπεριαλιστικού ξαναμοιράσματος της γης…

Και ενώ στα μέτωπα Συρίας και Ιράκ συνεχίζουν να πολεμούν όλοι εναντίον όλων, όλοι εναντίον εχθρών που είναι όλοι σύμμαχοι των συμμάχων τους…

Και ενώ η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ  για άλλη μια φορά, στο όνομα των «εθνικών» συμφερόντων του κεφαλαίου, ακολουθεί την άθλια και επικίνδυνη για το λαό πεπατημένη του «καλού παιδιού» των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ που «τα δίνει όλα» τώρα που η Τουρκία, το «κακό παιδί», κάνει κόνξες…

Και ενώ προκλητικά η κυβέρνηση ετοιμάζεται να υποδεχτεί τον Ομπάμα ανήμερα της αντιιμπεριαλιστικής επετείου του Νοέμβρη

Και ενώ ψήνονται  διχοτομικές ιμπεριαλιστικές «λύσεις» στο κυπριακό…

Και ενώ δεν περνά μέρα που ο εκλεκτός της τουρκικής αστικής τάξης Ερντογάν να μην κάνει κι ένα κήρυγμα «οθωμανικού» μεγαλοϊδεατισμού…

Και ενώ η τουρκική κυβέρνηση έχει αδράξει  την αποτυχία τού εναντίον της πραξικοπήματος σαν «ευκαιρία» για ένα εκτεταμένο κύμα καταστολής του «εσωτερικού εχθρού» της…

***

Την αναστολή λειτουργίας της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας, όπως και άλλων κοινωνικών οργανώσεων, από τις τουρκικές αρχές καταδικάζει Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης και καταγγέλλει την επιχείρηση της αστυνομίας να κλείσει τα γραφεία της Επιτροπής Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

«Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης (ΠΣΕ) εκφράζει την καταδίκη του στην απόφαση των τουρκικών αρχών να αναστείλει για 3 μήνες τη λειτουργία εκατοντάδων κοινωνικών οργανώσεων και κινημάτων με πρόσχημα τη διερεύνηση σχέσεων με «τρομοκρατικές ενέργειες». Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και η Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας (Baris Dernegi), η οποία είναι ιστορικό μέλος του ΠΣΕ και της Εκτελεστικής Επιτροπής του.

epitroph-eirhnhs-toyrkias

Καταγγέλλουμε την αστυνομική επιχείρηση για κλείσιμο των γραφείων της Επιτροπής Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη και εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για τα κίνητρα και τους πραγματικούς σκοπούς της αυταρχικής και αντιδημοκρατικής κίνησης αυτής.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στο λαό της Τουρκίας, στις φιλειρηνικές δυνάμεις και στους συναγωνιστές μας της Επιτροπής Ειρήνης (Baris Dernegi), με την οποία μας συνδέει ο κοινός αγώνας για ειρήνη στην περιοχή. Απαιτούμε την άρση της αναστολής λειτουργίας για την Επιτροπή Ειρήνης και τις άλλες κοινωνικές οργανώσεις».

Απαράδεκτη χαρακτηρίζει η Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ) την απαγόρευση λειτουργίας της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας (Baris Dernegi) από τις τουρκικές αρχές και απαιτεί την άμεση ανάκληση αυτής της απόφασης.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

«Η Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ) καταγγέλλει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την απαράδεκτη απαγόρευση λειτουργίας της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας (Baris Dernegi), μεταξύ εκατοντάδων άλλων κοινωνικών οργανώσεων για τρεις μήνες από τις τουρκικές αρχές με πρόσχημα τη διερεύνηση σχέσεων με τρομοκρατικές ενέργειες.

Απαιτεί την άμεση ανάκληση αυτής της επικίνδυνης απόφασης που καταργεί θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες.

Η ΕΕΔΥΕ εκφράζει την αλληλεγγύη της στο λαό της Τουρκίας, την αμέριστη στήριξή της στην Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας και διαβεβαιώνει ότι θα αναπτύξει μαζική αποφασιστική δράση για την ακύρωση αυτής της αντιδημοκρατικής απόφασης των τουρκικών αρχών.

Απαιτούμε την άρση της απαγόρευσης λειτουργίας για την Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας και τις άλλες κοινωνικές οργανώσεις και κινήματα».

Την απόφαση των τουρκικών αρχών να απαγορεύσουν για τρεις μήνες τη λειτουργία της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας καθώς και εκατοντάδων κοινωνικών οργανώσεων, καταγγέλλει με ψήφισμά του το 12ο Συνέδριο της ΟΓΕ.

Από τις εργασίες του Συνεδρίου που βρίσκονται σε εξέλιξη, οι εκατοντάδες αντιπρόσωποι υιοθέτησαν το ακόλουθο ψήφισμα.

«Εμείς οι αντιπρόσωποι του 12ου Συνεδρίου της Ομοσπονδίας Γυναικών Ελλάδας (ΟΓΕ), καταγγέλλουμε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την απαράδεκτη απόφαση των τουρκικών αρχών να απαγορεύσουν τη λειτουργία της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας (Baris Dernegi), όπως και εκατοντάδων άλλων κοινωνικών οργανώσεων, για τρεις μήνες. Καταδικάζουμε ιδιαίτερα το πρόσχημα με το οποίο απαγορεύτηκε η λειτουργία των οργανώσεων, δηλαδή το πρόσχημα της διερεύνησης τυχόν σχέσεων των οργανώσεων με τρομοκρατικές ενέργειες. Απαιτούμε την άμεση ανάκληση αυτής της επικίνδυνης απόφασης που καταργεί θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες.

Είμαστε στο πλευρό του λαού της Τουρκίας και εκφράζουμε την αμέριστη στήριξή μας στην Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας, παλεύοντας για την ακύρωση αυτής της αντιδημοκρατικής απόφασης των τουρκικών αρχών.

Συνεχίζουμε να παλεύουμε ενάντια στην εκμετάλλευση και την καταπίεση, τη φτώχεια και τον πόλεμο».

Το Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο καταγγέλλει την απαγόρευση λειτουργίας της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας (Baris Dernegi) επισημαίνοντας τα εξής:

«Η λειτουργία της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας, όπως και εκατοντάδων άλλων κοινωνικών οργανώσεων, απαγορεύτηκε από τις τουρκικές αρχές για τρεις μήνες, με πρόσχημα τη διερεύνηση σχέσεων με τρομοκρατικές ενέργειες.

Το ταξικό κίνημα της Ελλάδας έχει μεγάλη πείρα από τέτοιες ενέργειες, που οδηγούν σε χτύπημα των βασικότερων δημοκρατικών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και ελευθερίων.

Το ΠΑΜΕ πιστό στις αρχές της Αλληλεγγύης και του Διεθνισμού εκφράζει την αλληλεγγύη και στήριξή του στην Επιτροπή Ειρήνης Baris Dernegi, στο λαό και τους εργαζόμενους της Τουρκίας.

Το ΠΑΜΕ απαιτεί την άμεση άρση της απαγόρευσης λειτουργίας για την Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας, τις άλλες κοινωνικές οργανώσεις και κινήματα και καλεί μαζικά τις συνδικαλιστικές οργανώσεις της Ελλάδας και της Ευρώπης να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους».

Η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία, εκπροσωπώντας περισσότερους από 92 εκατομμύρια εργάτες σε κάθε γωνιά του πλανήτη, «καταδικάζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την απαγόρευση της λειτουργίας της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας από τις τούρκικες αρχές», προσθέτοντας τα εξής:

«Τα ταξικά συνδικάτα της Τουρκίας και το κίνημα της Ειρήνης παλεύουν κάτω από δύσκολες συνθήκες ενάντια στο καθεστώς εκτάκτου ανάγκης που έχει κηρυχτεί από την κυβέρνηση Ερντογάν μετά το πραξικόπημα του Ιουλίου.

Οι «διασυνδέσεις με την τρομοκρατία» είναι πρόσχημα για να χτυπηθούν από την κυβέρνηση της Τουρκίας ο οργανωμένος λαός, το κίνημα της εργατικής τάξης και οι πρωτοπόροι αγωνιστές, που αγωνίζονται ενάντια στα σχέδια των ιμπεριαλιστών και τους ανταγωνισμούς που εκφράζονται στην περιοχή.

Η Τουρκία είναι μια χώρα που συμμετέχει ενεργά στο ιμπεριαλιστικό πόλεμο στη Συρία. Οι Τούρκοι καπιταλιστές επιδιώκουν μεγαλύτερο μερίδιο από τα κέρδη στην ευρύτερη περιοχή και έχουν ως στόχο την ενίσχυση του ρόλου της Τουρκίας ως μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη.

Καλούμε τον λαό της Τουρκίας και τα ταξικά συνδικάτα της χώρας να συνεχίσουν τον αγώνα τους για συνδικαλιστικά δικαιώματα και ελευθερίες και απαιτούμε την άρση της απαγόρευσης.

Καλούμε όλα τα μέλη και τους φίλους της ΠΣΟ να σταθούν μαχητικά δίπλα στον τούρκικο λαό και τις οργανώσεις του που αγωνίζονται κάτω από αυτές τις συνθήκες».

Την αναστολή λειτουργίας της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας και άλλων κοινωνικών οργανώσεων από τις τουρκικές αρχές καταδικάζει η Πανσαμιακή Επιτροπή Ειρήνης.

Όπως επισημαίνει: «Οι διωγμοί ενάντια στο αντιιμπεριαλιστικό φιλειρηνικό κίνημα, μόνο τυχαίοι δεν μπορούν να χαρακτηριστούν, όταν μάλιστα συμβαίνουν σε μια περίοδο που οι «πολεμικές ιαχές» της αστικής τάξης της Τουρκίας που διεκδικεί σοβαρό μερίδιο στον ενεργειακό πλούτο της Μέσης Ανατολής, φτάνουν μέχρι τη Μοσούλη και το Χαλέπι.

Σε μια περίοδο που αμφισβητείται η συνθήκη της Λοζάνης και με τις πλάτες του ΝΑΤΟ «γκριζάρεται» συστηματικά ολόκληρο το Αιγαίο.

Σε μια περίοδο που εξυφαίνεται και προωθείται το νέο σχέδιο διχοτόμησης της Κύπρου.

Οι συναγωνιστές μας Τούρκοι αντιιμπεριαλιστές, μέλη της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας, με τους οποίους δεκάδες φορές πορευτήκαμε μαζί σε διαδηλώσεις Ειρήνης στη Σάμο και τη Σμύρνη, έχουν σταθεί θαρραλέα και χωρίς να κρύβονται ή να συνωμοτούν, απέναντι στις παραπάνω επιδιώξεις των τούρκικων μονοπωλίων και των κυβερνήσεών τους. Εκπληρώνοντας άξια το πατριωτικό και διεθνιστικό τους χρέος. Αυτή είναι η αιτία των διώξεών τους και όχι η καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας και την αμέριστη συμπαράστασή μας και απαιτούμε την άρση της αναστολής λειτουργίας για την Επιτροπή Ειρήνης και τις άλλες κοινωνικές οργανώσεις της Τουρκίας».

Την αλληλεγγύη του στην Επιτροπή Ειρήνης της Τουρκίας εκφράζει το Παγκύπριο Συμβούλιο Ειρήνης, σημειώνοντας πως «σήμερα καταγράφηκε ακόμα μια μαύρη σελίδα για το λαό της Τουρκίας, ακόμα μια ένδειξη του χαρακτήρα της Τουρκικής Κυβέρνησης που συνεχίζει να προκαλεί και να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες του λαού της και των λαών της περιοχής μας».

Το Παγκύπριο Συμβούλιο Ειρήνης «καταδικάζει την αυταρχική, κατασταλτική και εγκληματική για τα συμφέροντα του λαού της Τουρκίας και των λαών της περιοχής, Κυβέρνηση του AKP», κάνοντας αναφορά στις μαζικές φυλακίσεις και τις πρόσφατες πράξεις βαρβαρότητας της Τουρκικής Κυβέρνησης ενάντια σε ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους, εκπαιδευτικούς, Kούρδους πολιτικούς και άλλους. Παράλληλα ξεκαθαρίζει πως «οι πρόσφατες επίσης ιμπεριαλιστικές ιαχές του Ερντογάν για τα εδάφη που του ανήκουν και είναι στην καρδιά του, που φτάνουν και αγγίζουν βαθιά και την Κύπρο, δεν μπορούν παρά να κινητοποιούν και κινητοποιούν το φιλειρηνικό αντιιμπεριαλιστικό κίνημα της περιοχής μας».

Το Παγκύπριο Συμβούλιο Ειρήνης υπογραμμίζει πως «οι αντιιμπεριαλιστικές, φιλειρηνικές δυνάμεις της Κύπρου εκφράζουν την πλήρη συμπαράσταση, στήριξη και αλληλεγγύη τους στον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα του οποίου ηγείται η Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας». Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει: «Στεκόμαστε δίπλα στους συναγωνιστές μας της Τουρκίας, με τους οποίους μας συνδέουν συναγωνιστικοί αδελφικοί δεσμοί. Μαζί με την Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας και με τους έλληνες συναγωνιστές της ΕΕΔΥΕ εδώ και χρόνια δημιουργήσαμε και δυναμώνουμε συνεχώς ένα ισχυρό θεσμό για την ειρήνη, το θεσμό των τριμερών συναντήσεων ανάμεσα στα κινήματα των τριών χωρών μας, δυναμώνοντας τη φιλία των λαών μας ενάντια στον ιμπεριαλισμό, τον πόλεμο και την υποδούλωση στα ξένα συμφέροντα.

Ήμαστε σίγουροι ότι η Επιτροπή Ειρήνης της Τουρκίας θα παραμείνει όρθια και στο τέλος και με τη διεθνιστική αλληλεγγύη όλων μας, θα νικήσει!».

«Εδώ και τώρα άρση της απαγόρευσης της λειτουργίας των μαζικών λαϊκών οργανώσεων της Τουρκίας», απαιτεί η Ελληνική Επιτροπή Διεθνούς Δημοκρατικής Αλληλεγγύης (ΕΕΔΔΑ), καταδικάζοντας την απαγόρευση της λειτουργίας εκατοντάδων οργανώσεων, ανάμεσά τους και της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας.

Όπως επισημαίνει: «Ο κατήφορος της κυβέρνησης Ερντογάν δεν έχει τελειωμό. Αφού εξαπέλυσε ανελέητο κυνηγητό σ’ όλους τους πολιτικούς αντιπάλους της με πρόσχημα τη συμμετοχή τους στο αποτυχημένο πραξικόπημα του καλοκαιριού, συνεχίζει τώρα το κυνήγι μαγισσών.

Με αντιδημοκρατικό και καθόλα παράλογο τρόπο αποφάσισε την »προσωρινή» απαγόρευση της λειτουργίας εκατοντάδων οργανώσεων, ανάμεσά τους και της Επιτροπής Ειρήνης Τουρκίας, με το ευρηματικό »πρόσχημα» τη δήθεν εμπλοκή τους σε τρομοκρατικές ενέργειες.

Η Ελληνική Επιτροπή Διεθνούς Δημοκρατικής Αλληλεγγύης (ΕΕΔΔΑ) εκφράζει την αλληλεγγύη της στην Επιτροπή Ειρήνης Τουρκίας και στο λαϊκό κίνημα της Τουρκίας και συντάσσεται με το μαζικό λαϊκό κίνημα της χώρας μας, καταδικάζοντας απερίφραστα τη νέα αυτή αντιδημοκρατική ενέργεια. Καλεί τον ελληνικό λαό σε επαγρύπνηση και ετοιμότητα να αντιμετωπίσει μαζικά και μαχητικά τέτοιου είδους ενέργειες όπου και όποτε εμφανιστούν και να σταθεί αλληλέγγυος στον τουρκικό λαό και στο μαζικό λαϊκό κίνημα της χώρας του».

*****

Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά…

Τώρα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, απαιτείται εργατική – λαϊκή κινητοποίηση, διεθνής αλληλεγγύη, ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και την εμπλοκή της Ελλάδας, ενάντια στο σύστημα που γεννά κρίσεις, πολέμους, φτώχεια, προσφυγιά:

– Να κλείσουν όλες οι ΝΑΤΟϊκές βάσεις στην Ελλάδα.

– Να φύγει το ΝΑΤΟ από το Αιγαίο.

– Να επιστρέψουν οι ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις από αποστολές του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.

– Αποδέσμευση της Ελλάδας από ΝΑΤΟ και ΕΕ, από όλους τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς.

– Αλληλεγγύη στα θύματα των πολέμων για να υπάρχουν ανθρώπινοι χώροι προσωρινής φιλοξενίας και ασφαλής μετακίνηση στις χώρες προορισμού τους.

– Να καταργηθούν όλοι οι αντεργατικοί – αντιλαϊκοί νόμοι των μνημονίων, να ανακτηθούν οι μεγάλες οικονομικές απώλειες για τα λαϊκά στρώματα, να ανοίξει ο δρόμος για την ανάπτυξη σε όφελος του λαού, με μονομερή διαγραφή χρέους, κοινωνικοποίηση του πλούτου που παράγει ο λαός, με την εργατική τάξη, το λαό, στην εξουσία.

Να μη χύσει ο λαός το αίμα του για τα συμφέροντα και τους ανταγωνισμούς των ιμπεριαλιστών.


φωτογραφίες

Γύρω στο 1989, με τα γεγονότα της ανατροπής και της δολοφονίας του Τσαουσέσκου στη Ρουμανία, μια καθημερινή εφημερίδα (το Βήμα ή η Καθημερινή, πια δεν θυμάμαι ποιά) είχε δημοσιεύσει μια φωτογραφία που απεικόνιζε ένα κατάστημα με άδεια ράφια και τον υπάλληλο να κρατά μια στοίβα καρτέλες με αυγά. Σύμφωνα με τη λεζάντα της φωτογραφίας: Τα ράφια των μαγαζιών στη Ρουμανία άδειαζαν.

Λίγους μήνες μετά, όταν η κατάσταση στη Ρουμανία είχε «εξομαλυνθεί», η ίδια ή η άλλη εφημερίδα δημοσίευσε την ίδια φωτογραφία. Τώρα σύμφωνα με τη λεζάντα: Τα ράφια των μαγαζιών γέμιζαν.

Αν μια φωτογραφία απεικονίζει απλώς ράφια κι αυγά, το κακό είναι μικρό. Δεν συμβαίνει όμως πάντοτε έτσι:

 

laden-Brzezinski2

Λχ η παραπάνω φωτογραφία έχει αναρτηθει πολλές φορές στο διαδίκτυο (και σε αυτό εδώ το μπλογκ) ως απεικόνιση συνάντησης των Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, Σύμβουλου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ και του Οσάμα Μπιν Λάντεν το 1980, κατά την επίσκεψη του πρώτου στα πακιστανο-αφγανικά σύνορα. .

Με αυτό το «περιεχόμενο» έχει αναρτηθεί και σε άλλη ιστοσελίδα,  όμως στο τελος της συγκεκριμένης ανάρτησης διατυπώνεται μια επιφύλαξη ή επανόρθωση σχετικά με την ταυτότητα του ένστολου της φωτογραφίας, και όπως αναφέρεται, η δημιουργημένη «πεποίθηση» ότι αυτός είναι ο Μπιν Λάντεν προέρχεται από το ότι η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά με τη λεζάντα «πρώην φίλοι» σαν εικονογράφηση άρθρου της εντυπης έκδοσης της «Village Voice Newspaper»  που είχε θέμα τον Οσάμα Μπιν Λάντεν. Το δεύτερο, όμως, που συμβαίνει είναι ότι η ίδια ιστοσελίδα δημοσιεύει συνέντευξη του Μπρεζίνσκι στη «Le Nouvel Observateur» το 1998.

Εκεί ο Μπρεζίνσκι επιβεβαιώνει ότι η υποστήριξη από τις ΗΠΑ των μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν «εναντίον του φιλοσοβιετικού καθεστώτος» άρχισε σχεδόν έξι μήνες πριν από τη σοβιετική επέμβαση με την επίγνωση ότι αυτή η υποστήριξη θα οδηγούσε, όπως και οδήγησε στη σοβιετική στρατιωτική επέμβαση. Στην ίδια συνέντευξη ο Μπρεζίνσκι, -τρία μόλις χρόνια πριν τους «δίδυμους πύργους», την απαρχή του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» και την αμερικανική εισβολή στο Αφγανιστάν «για τη σύλληψη του Οσάμα Μπιν Λάντεν»-, δηλώνει ότι δεν μετανιώνει για την αμερικανική υποστήριξη στους μουτζαχεντίν, για τον «εξοπλισμό και την εκπαίδευση μελλοντικών τρομοκρατών» σύμφωνα με την ερώτηση του δημοσιογράφου, γιατί:  «ποιο είναι το σπουδαιότερο για την παγκόσμια ιστορία; Οι ταλιμπάν ή η πτώση της σοβιετικής αυτοκρατορίας και ο τερματισμός του ψυχρού πολέμου»; Και γιατί τα λεγόμενα περί «διεθνούς κινδύνου που αντιπροσωπεύει ο ισλαμικός φονταμενταλισμός» είναι: «βλακείες».

Μέσα λοιπόν στον γενικό «πόλεμο προπαγάνδας» ή «πόλεμο παραπληροφόρησης», ποια ανάγκη υπάρχει, μετά από αυτά, για μια τουλάχιστον αμφισβητούμενη φωτογραφία, και πώς λειτουργεί μια τέτοια φωτογραφία, που υποτίθεται ότι «αποδεικνύει» όσα ήδη αποδεικνύονται από την ίδια τη συνέντευξη Μπρεζίνσκι, και που κατόπιν εμφανίζεται η ίδια αναπόδεικτη φωτογραφία να τα «διαψεύδει».

Το ίδιο το θέμα αυτής εδώ της ανάρτησης οφείλεται σε αντιπαράθεση που έλαβε χώρα στο πλαίσιο σχολίων σε φιλικό μπλογκ, και στην οποία αντιπαράθεση ακολουθήθηκε -λίγο πολύ- αυτό το σχήμα: δυο τρεις ουσιώδεις θέσεις αρκεί να ατυχήσουν στη λεζάντα μιας φωτογραφίας που τις «αποδεικνύει», για να θαφτούν μέσα σε έναν τόνο «ανταποδείξεων» όχι κατά των θέσεων αυτών, ή κάθε άλλης που αποτελεί το θέμα της αντιπαράθεσης, αλλά κατά της φωτογραφίας «τους»: Διδακτικό το πάθημα και το μάθημα (θα έπρεπε άλλωστε να είναι αφομοιωμένο ήδη από την εποχή της φωτογραφίας των ρουμανικών αυγών), αποδεκτή (και «μετά ευχαριστιών» θα έλεγα κάτω από άλλες συνθήκες) η ανάδειξη της πιθανής ή βέβαιης αναντιστοιχίας του περιεχομένου των φωτογραφιών «μου» με την πραγματικότητα, αλλά δυστυχώς η ανάδειξη αυτή στη συγκεκριμένη αντιπαράθεση δεν ξέφυγε από τον κανόνα που θέλει την απόδειξη μιας πλαστότητας να χρησιμοποιείται σαν βάση για την ανταπόδειξη της πραγματικότητας

Τα ίδια ακριβώς θα μπορούσαν να ειπωθούν και για τη φωτογραφία (εδώ) που «αποδεικνύει» την ανάμιξη των ΗΠΑ στη συγκρότηση του «ισλαμικού κράτους» απεικονίζοντας τη συνάντηση (2013) του Τζον Μακέιν, υποψήφιου προέδρου των ρεπουμπλικάνων το 2008, με στελέχη του λεγόμενου «Συριακού Απελευθερωτικού Στρατού», ανάμεσα στα οποία στελέχη φέρεται να παρευρίσκεται και ο αμέσως μετέπειτα «χαλίφης» του «Ισλαμικού Κράτους». Υπάρχει στο διαδίκτυο ολόκληρη φιλολογία, συγκρίσεις φωτογραφιών κλπ, για το αν ο εικονιζόμενος είναι πράγματι ο χαλίφης ή είναι κάποιος που μοιάζει στον χαλίφη. Και εν τέλει έρχεται μια φωτογραφία, αυτή η συγκεκριμένη φωτογραφία, είτε με την απόδειξη είτε με τη διάψευσή της, να συγκαλύψει το πραγματικό ουσιαστικό γεγονός που συνίσταται στο εξής:

Ότι η «μηχανή» που άρχισαν να δουλεύουν οι ΗΠΑ από το 1979 στο Αφγανιστάν, δεν έχει πάψει μέχρι σήμερα να παράγει το ίδιο αποτέλεσμα. Ότι σε αντίθεση, λοιπόν, με όσα υποστηρίζει ο Ζμπ. Μπρεζίνσκι στην παραπάνω συνέντευξή του το 1998, καθώς πια και τα μικρά παιδιά ξέρουν ότι αυτά δεν ήταν τουλάχιστον «βλακείες», και σύμφωνα με την σημερινή αφήγηση της αμερικανικής διπλωματίας (βλ. ενδεικτικά τα λεγόμενα της κ. Κλίντον, και πάλι εδώ), η αμερικανική υποστήριξη  με χρήματα, οπλισμό, εκπαίδευση, οργάνωση των μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν από το 1979 και για όλη την επόμενη δεκαετία «εναντίον των σοβιετικών»,  άθελά τους είχε σαν αποτέλεσμα την συγκρότηση του κατοπινού μεγάλου «εχθρού» των ΗΠΑ, δηλ. της «Αλ Κάιντα». Ότι στη συνέχεια η αμερικανική – «συμμαχική» εισβολή και κατοχή στο Ιράκ «εναντίον του Σαντάμ Χουσεΐν», άθελά τους είχε σαν αποτέλεσμα την εξάπλωση της «Αλ Κάιντα» στο Ιράκ και τις γύρω χώρες και τον οργανωτικό της πολλαπλασιασμό. Ότι ξανά, η αμερικανο-ΝΑΤΟϊκή στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη «εναντίον του Μουαμάρ Καντάφι», είχε άθελά τους σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός χάους κατάλληλου για την παραπέρα εξάπλωση και κυριαρχία του «εχθρού» τους με τις παλιές ή με νέες οργανωτικές μορφές. Και τέλος, προς το παρόν βέβαια, η «επιστροφή» ουσιαστικά στις παλιές «αφγανικές» μεθόδους υποστήριξης των «μουτζαχεντίν», αυτή τη φορά στη Συρία «εναντίον του Μπασάρ Άσαντ», είχε και πάλι άθελά τους το αποτέλεσμα της συγκρότησης του «ισλαμικού κράτους» και της εμφάνισης του «εχθρού» των ΗΠΑ με τη μορφή πια της ίδιας της «προσωποποίησης του κακού».

Αυτό που στ’ αλήθεια εκφράζει αυτή η κυρίαρχη σήμερα αφήγηση της αμερικανικής πολιτικής και διπλωματίας, δεν είναι βέβαια κανένα  «λάθος» της στην πραγματικότητα. Στην πραγματικότητα, και πριν και μετά την «αναγνώριση του λάθους», πρόκειται για την εκ μέρους των ΗΠΑ υλοποίηση της στρατηγικής τους, για την ανάπτυξη όρων ευνοϊκών υπέρ του μονοπωλιακού κεφαλαίου τους στην εκτυλισσόμενη κούρσα του ιμπεριαλιστικού ξαναμοιράσματος του φυσικού πλούτου και της στρατιωτικής – γεωπολιτικής κυριαρχίας, πάνω στον χάρτη της λεγόμενης «μεγάλης Μέσης Ανατολής».

Κι αν σαν αφετηρία αυτού του ιστορικού κύκλου ξεκαθαρίσματος ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών εμφανίζεται η επίθεση στους δίδυμους πύργους του Διεθνούς Κέντρου Εμπορίου στις 11-9-2001, αφενός ο συμπτωματικός «συμβολισμός» ανταποκρίνεται σε μια πραγματική στροφή του ενδιαφέροντος πρώτα απ’ όλα των  ΗΠΑ, από την επιδίωξη της κυριαρχίας μέσω του «παγκοσμιοποιημένου ελεύθερου εμπορίου» στην επιδίωξή της με μεθόδους παγκοσμιοποιημένης στρατιωτικοπολιτικής ισχύος.

Ενώ, αφετέρου, το «σχήμα» αυτής της αφετηρίας παραμένει τυπικό: Αν για την επιχείρηση διάλυσης και καταστολής μιας λαϊκής μάζας που διαδηλώνει ενάντια στην αντεργατική – αντιλαϊκή πολιτική, αρκούν σαν «σύνθημα» μερικές πέτρες στη βιτρίνα μιας τράπεζας λχ,  για την επιχείρηση ανάπτυξης της στρατιωτικής παρουσίας και του πολέμου των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ενάντια στους λαούς της Ασίας, τους αραβικούς λαούς, τους λαούς της μέσης ανατολής άρκεσε το «σπάσιμο» της «βιτρίνας» του αμερικανικού καπιταλισμού. Και κατά τύχη γύρω από τα «σχήματα» αυτού του είδους περιστρεφόταν και το θέμα της αντιπαράθεσης που πνίγηκε μέσα σε αληθινές και πλαστές φωτογραφίες, και που έδωσε την αφορμή για το θέμα κι αυτής εδώ της ανάρτησης.


Το λάδι και το γάλα

Πρόκειται για αναδημοσίευση παλιότερων άρθρων, με αφορμή την είδηση για σχεδιαζόμενο λουκέτο σε 2750 ελαιοτριβεία της χώρας προκειμένου, για τις ανάγκες ανάπτυξης του χρηματιστικού κεφαλαίου,  να «αντικατασταθούν» από μερικά ελαιοτριβικά «μεγαθήρια», μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού.

Το πρώτο άρθρο, «το λάδι», γράφτηκε και αναρτήθηκε σε αυτό το ιστολόγιο πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, και το δεύτερο, «το γάλα» δυο περίπου μήνες νωρίτερα από το πρώτο.

Προκαταλαμβάνοντας εισαγωγικά την ανάγνωση των δυο άρθρων, σημειώνω πως το κεντρικό νόημά τους είναι, ότι ενώ από τη μια, η αναγκαιότητα του σοσιαλισμού εμφανίζεται ως (αναγκαία και δυνατή) συνέπεια του βαθμού μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής που είναι σύμφυτη με την καπιταλιστική ανάπτυξη (την ανάπτυξη του κεφαλαίου), από την άλλη: Καθόλου κατ’ ανάγκη δεν συμπίπτει ο βαθμός μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής ο υποταγμένος στην ανάπτυξη του κεφαλαίου, με το βαθμό μεγέθυνσης και συγκέντρωσής της  που ανταποκρίνεται στις ανάγκες ανάπτυξης της κοινωνίας. Ότι, αντίθετα, και χωρίς να απαιτούνται μαθηματικοί τύποι γι’ αυτό το συμπέρασμα,  ο βαθμός μεγέθυνσης και συγκέντρωσης του κεφαλαίου (και μαζί και της παραγωγής) ως συνέπεια της δικής του ανάπτυξης μπορεί να έρχεται, και εν προκειμένω έρχεται, σε αντίθεση, σε σύγκρουση με το βαθμό μεγέθυνσης και συγκέντρωσης τον αναγκαίο από την άποψη της ειδικά κοινωνικής ανάπτυξης. Και ότι επομένως, την ίδια στιγμή που ο σοσιαλισμός «εμφανίζεται ως (αναγκαία και δυνατή) συνέπεια του βαθμού μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής που είναι σύμφυτη με την καπιταλιστική ανάπτυξη», εμφανίζεται ταυτόχρονα και ως ανάγκη αποτροπής και αναστροφής αυτού του βαθμού μεγέθυνσης και συγκέντρωσης της παραγωγής στο μέτρο που αυτός ο βαθμός υπερβαίνει τον αναγκαίο στη βάση των αναγκών της κοινωνικής ανάπτυξης και όχι της ανάπτυξης του κεφαλαίου.

Ακολουθούν τα δυο άρθρα.

—————————————————————-

Το λάδι

Εδώ και εδώ γράφει για το σχέδιο που υπέβαλε ο Στουρνάρας στο Γιούρογκρουπ, λίγο πριν τη λήξη της υπουργικής του θητείας και τη μεταπήδησή του στην ΤτΕ.

Σύμφωνα με αυτό το σχέδιο τα 1500 λιοτρίβια που λειτουργούν σήμερα στην επικράτεια θα πρέπει μέχρι το 2024 να αντικατασταθούν από δυο ελαιοτριβεία που θα καλύπτουν τις συνολικές «ανάγκες» της χώρας. Όπως επίσης προβλέπεται και η λειτουργία, για όλη τη χώρα,  τριών συσκευαστήριων φρούτων και λαχανικών.

Προβαλλόμενος λόγος, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, είναι να «πετύχουμε «οικονομίες κλίμακος» και έτσι να μπορέσουμε να ανταγωνιστούμε με χαμηλές τιμές την Ισπανία».

Οι όροι του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, λοιπόν, εμφανίζονται ως αξεχώριστοι από τους όρους της μονοπωλιακής συγκέντρωσης της παραγωγής. Κι η ίδια η μονοπωλιακή συγκέντρωση της παραγωγής εμφανίζεται ως όρος «εκ των ουκ άνευ»  της οικονομικής ανάπτυξης υπό αυτούς τους όρους ανταγωνισμού, δηλαδή σαν αναγκαίος όρος της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Προτού, όμως, κλείσουμε το θέμα «ανακαλύπτοντας» την αναγκαιότητα του σοσιαλισμού ως συνέπεια της συγκέντρωσης του κεφαλαίου, της μονοπώλησης της παραγωγής και της «ανάπτυξης» που συμβαδίζει με αυτή τη συγκέντρωση και αυτή τη μονοπώληση, θα πρέπει να επισημάνουμε τη διάσταση ανάμεσα σε αυτή την «ανάπτυξη» που οι όροι της υποτάσσονται στις ανάγκες του κεφαλαίου και την «ανάπτυξη» που τους όρους της καθορίζουν οι κοινωνικές ανάγκες.

Φαινομενικά βέβαια αυτή η «παρένθεση» ανάμεσα στο γεγονός και την «αποκάλυψη» θέτει προσκόμματα στη δεύτερη, θίγει την μεταξύ τους θεωρητική «αρμονία», τον «αυτοματισμό» της σχέσης ανάμεσα σε πρόβλημα και συμπέρασμα. «Άρα»;

Πριν όμως φτάσουμε στο «άρα», το θέμα είναι ότι έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που η καπιταλιστική ανάπτυξη, έστω στρεβλά, έστω στην πλάτη του προλεταριάτου, έστω σε βάρος της εργατικής τάξης, συνέπιπτε στα γενικά ποσοτικά της μεγέθη με τις κοινωνικές οικονομικές ανάγκες, έχει δηλαδή περάσει αρκετός καιρός από τον καπιταλισμό στο στάδιο του τού «ελεύθερου συναγωνισμού».

Ο βαθμός της μονοπωλιακής συγκέντρωσης του κεφαλαίου δεν είναι ποσοτικό μέγεθος ειδικά κοινωνικό. Δεν είναι ποσοτικό μέγεθος που προσδιορίζει την ανάπτυξη της κοινωνίας, που προέρχεται από την ειδικά δική της ανάπτυξη. Είναι ποσοτικό μέγεθος της ανάπτυξης του κεφαλαίου, η οποία πραγματώνεται χάρη στην ιδιοποίηση, χάρη στη μονοπώληση των όρων ανάπτυξης της κοινωνίας. Ποσοτικό μέγεθος που προέρχεται από την αντίφαση, και που αυξάνει την αντίφαση, ανάμεσα στην κοινωνική φύση των μέσων παραγωγής και την ατομική τους ιδιοποίηση.  Είναι, σαν μέγεθος, συνέπεια αυτής της αντίφασης, που από ποσότητα έχει μετατραπεί σε ποιότητα μετατρέποντας ταυτόχρονα τον καπιταλισμό από καπιταλισμό του «ελεύθερου συναγωνισμού» σε μονοπωλιακό καπιταλισμό, σε ιμπεριαλισμό: τόσο προς τα έξω όσο και προς τα μέσα.

Με άλλα λόγια η ανάπτυξη του κεφαλαίου αφήνει ποσοτικά πίσω της την ανάπτυξη της κοινωνίας. Με άλλα επίσης λόγια οι δυνατότητες και ταυτόχρονα οι ανάγκες του κεφαλαίου που προκύπτουν από την δική του ποσοτική ανάπτυξη, δεν έχουν καμία αναγκαία σχέση με τις δυνατότητες και ανάγκες του δοσμένου επίπεδου κοινωνικής ανάπτυξης.

Με άλλα λόγια επίσης, παίρνοντας σαν πρόσφατο παράδειγμα το γάλα, τα μεγέθη της συγκέντρωσης του κεφαλαίου και οι ανάγκες του ανταγωνισμού μεταξύ τέτοιων μεγεθών μπορεί να επιβάλλουν την κατάργηση του φρέσκου γάλακτος, αλλά αντίθετα σκοπός  της ανάπτυξης της κοινωνίας είναι να μπορεί να έχει ένα ποτήρι φρέσκο γάλα κάθε παιδί και οι όροι της κοινωνικής ανάπτυξης οφείλουν να υποτάσσονται σε αυτό το σκοπό.

Σε ό,τι αφορά το λάδι (ή τα φρούτα και τα λαχανικά) περιοριζόμαστε στο ότι -εκτός από το αυτονόητο (;), την ικανοποίηση σε ποσότητα και ποιότητα των λαϊκών διατροφικών αναγκών- σε μια ισόρροπη κοινωνική ανάπτυξη η παραγωγική δραστηριότητα κλιμακώνεται προοδευτικά, ενώ αντιθετα τα μεγέθη της μονοπωλιακής συσσώρευσης είναι τέτοια που στην «οικονομία κλίμακός» τους καταπίνουν μονομιάς κάθε προοδευτική κλιμάκωση αφήνοντας πίσω τους, αντί για μια κοινωνία που αναπτύσσεται, μια κοινωνία που σαπίζει.

Πρόκειται δηλαδή για μια από τις περιπτώσεις, όπου η αναγκαιότητα του σοσιαλισμού δεν πρέπει να κατανοείται τόσο σαν «αντικειμενική συνέπεια» ενός «αντικειμενικού» βαθμού οικονομικής ανάπτυξης, αλλά κυρίως  ως συνέπεια της αντίθεσης ανάμεσα στους αντικειμενικά αναγκαίους όρους ανάπτυξης του κεφαλαίου και τους αντικειμενικά αναγκαίους όρους της κοινωνικής ανάπτυξης και ως επιλογή απέναντι στο δίλημμα που προκύπτει από αυτή την αντίθεση.

ΥΓ Θα ήταν ακόμα πιο ανάγλυφο το παραπάνω σκεπτικό αν η «οικονομία κλίμακος» και οι ανάγκες του καπιταλιστικού ανταγωνισμού επέβαλαν την λειτουργία όχι δυο μόνο ελαιοτριβείων στην Ελλάδα, αλλά, αντί γι’ αυτά, ενός μόνο ελαιοτριβείου στην Κίνα ή στην Ινδία…

Το ότι στην πραγματικότητα αυτή η υπόθεση επαληθεύεται -αν όχι στο λάδι- στην κλωστοϋφαντουργία και σε άλλους κλάδους της μεταποίησης, κάνει φανερή την απόσταση που χωρίζει τους ορους της καπιταλιστικής ανάπτυξης από τους όρους της κοινωνικής ανάπτυξης, όχι μόνο σε ό,τι αφορά την απόσπαση της υπεραξίας, αλλά και σε ό,τι αφορά τις γενικές κοινωνικές αναπτυξιακές δυνατότητες και προοπτικές.

Από αυτή την άποψη λοιπόν η ανάγκη του σοσιαλισμού προβάλλει όχι μόνο σαν αντικειμενική συνέπεια της μονοπωλιακής συγκέντρωσης της παραγωγής αλλά και σαν συνέπεια της αντίθεσης απέναντι στην «ανάπτυξη» που επιβάλλει η κυριαρχία των μονοπωλίων, η οποία αντιστρατεύεται την ικανοποίηση των αναγκαιων όρων της κοινωνικής ανάπτυξης, καταστρέφοντας επίσης την υλική βάση ακόμα και του δοσμένου επίπεδου ανάπτυξης της κοινωνίας.

—————————————————————-

το γάλα

Σε παλιότερη ανάρτηση (την πρώτη του μπλογκ πριν 1,5-2 χρόνια) με τον τίτλο «υπερεθνικότητα» vs έθνους και διεθνισμού, είχα χρησιμοποιήσει τον «αδόκιμο» όρο «υπερσυγκέντρωση κεφαλαίου», τον οποίο σε υποσημείωση εκείνης της ανάρτησης δικαιολογούσα ως εξής:

«Μπορεί ορισμένους να ξενίζει η χρήση του όρου «υπερσυγκέντρωση», σε σχέση με τον βαθμό συγκέντρωσης του κεφαλαίου.

Όμως από τη στιγμή κι έπειτα, όπου η ανάπτυξη του κεφαλαίου, και συνακόλουθα ο βαθμός της συγκέντρωσής του, άρχισε να αποτελεί μέγεθος ολωσδιόλου ξεχωριστό από τα μεγέθη που αφορούν την ανάπτυξη της κοινωνίας, από τη στιγμή που επίσης η ανάπτυξη του κεφαλαίου άρχισε να αποτελεί όρο που αντιστρατεύεται την ανάπτυξη της κοινωνίας και τους όρους αυτής της ανάπτυξης, από τη στιγμή που τα ποσοτικά μεγέθη της αντίθεσης ανάμεσα στην κοινωνική φύση των παραγωγικών δυνάμεων και τον ατομικό χαρακτήρα της ιδιοποίησής τους μεταβλήθηκαν σε μια «νέα ποιότητα», από τη στιγμή δηλαδή που ο «παλιός» καπιταλισμός του ελεύθερου συναγωνισμού έδωσε οριστικά τη θέση του στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, στο στάδιο του μονοπωλιακού καπιταλισμού, από τότε κι έπειτα μπορεί κατά τη γνώμη μου να γίνεται λόγος για καπιταλισμό που αναπτύσσεται με όρους υπερσυγκέντρωσης του κεφαλαίου».

Το πρόβλημα που με απασχολεί δεν είναι βέβαια καθόλου το να γίνει αποδεκτός ο όρος «υπερσυγκέντρωση». Το ζήτημα δεν είναι αυτό, αλλά η εκτίμηση της συγκέντρωσης του κεφαλαίου στο στάδιο του μονοπωλιακού καπιταλισμού, που -ας μην το ξεχνάμε- όσο κι αν εμφανίζεται σαν φορέας της «τελευταίας λέξης» της τεχνικής προόδου, είναι στην πραγματικότητα φορέας της ιστορικής αντίδρασης σε όλη τη γραμμή, και η ίδια του η ανάπτυξη μπορεί να νοηθεί μόνο σαν ανάπτυξη της ιστορικής αντίδρασης: όσο περισσότερο αναπτύσσεται και «προοδεύει» ο μονοπωλιακός καπιταλισμός, τόσο περισσότερο ιστορικά αντιδραστικός γίνεται. Και τόσο περισσότερο οι ανάγκες της ανάπτυξής του έρχονται σε σύγκρουση με τις κοινωνικές ανάγκες και τους όρους ικανοποίησής τους.

Εδώ θα προσπαθήσω να δείξω ότι από την παραπάνω διαπίστωση δεν εξαιρείται η «καθαρά» οικονομική πλευρά, η πλευρά που συνήθως νοείται σαν μια απλώς «αντικειμενική», και απλώς ποσοτική εξέλιξη, η οποία καταδείχνει την ανάγκη της αντικατάστασης του καπιταλισμού από το σοσιαλισμό. Το τελευταίο είναι βέβαια σωστό. Όμως αν δεν κατανοηθεί ότι, πια, και αυτή η «αντικειμενική» οικονομική εξέλιξη, τα ίδια τα «ποσοτικά» της μεγέθη είναι συναρτημένα όχι με την οικονομική εξέλιξη γενικά αλλά με την εξέλιξη του καπιταλισμού που από καιρό αντιστρατεύεται την εξέλιξη της κοινωνίας, τότε είναι δυνατόν να βγούνε λαθεμένα συμπεράσματα  για μια σειρά θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα της ταξικής πάλης.

Για να γίνω σαφέστερος, το ζήτημα που τίθεται με αφορμή την πρόσφατη νομοθεσία για το γάλα, δεν είναι μόνο ότι ως «εξέλιξη» μεν προχωράει όμως μέσω της καταστροφής των μικρών αγροτών. Το ζήτημα που τίθεται είναι  επίσης, ότι οι όροι της μονοπωλιακής συγκέντρωσης κεφαλαίου δεν συμπίπτουν με τους όρους συγκέντρωσης της παραγωγής που θα υπαγόρευαν οι κοινωνικές ανάγκες σε μια κοινωνικά σχεδιασμένη οικονομία.

*

Για το γεγονός ότι η κατάργηση της ετικέτας «φρέσκο γάλα» (μια που το φρέσκο γάλα έχει καταργηθεί αρκετό καιρό πριν την ετικέτα του) υπαγορεύτηκε από τις ανάγκες του μονοπωλιακού ανταγωνισμού που είναι καταδικασμένος  να ανεβαίνει τις αναβαθμίδες του (καταδικάζοντας και την κοινωνία να ανεβαίνει το γολγοθά της) μέσω μιας όλο και πιο μεγάλης συγκέντρωσης κεφαλαίου στα χέρια των μονοπωλιακών ομίλων, δεν είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν αποδείξεις.

Στη σχετική έκθεση του «Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης» (από την περίφημη «εργαλειοθήκη» του οποίου  προήλθε η κατάργηση του «φρέσκου γάλακτος») αναφέρεται ότι:

Το γεγονός ότι στην Ελλάδα το «φρέσκο» παστεριωμένο γάλα κυκλοφορεί με διάρκεια ζωής 5 ημερών, αποτελεί «μια αυστηρή απόκλιση από τις συνήθεις πρακτικές της ΕΕ, που προκύπτουν από τη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η απόκλιση αυτή ενδεχομένως να βλάπτει τον ανταγωνισμό στη σχετική αγορά σε σημαντικό βαθμό».

«Η κατάργηση του ορίου των πέντε ημερών θα δώσει επαρκή χρόνο στη βιομηχανία για την εισαγωγή γάλακτος από άλλες, φθηνότερες χώρες της ΕΕ, μειώνοντας έτσι το κόστος των πρώτων υλών»

«Η εντατικοποίηση του ανταγωνισμού θα καταστήσει πολύ δύσκολο για τα τοπικά μικρά αγροκτήματα να λειτουργήσουν σύμφωνα με το ισχύον επιχειρηματικό τους μοντέλο και θα περίμενε κανείς ότι ορισμένα από αυτά θα αγοραστούν από τις μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις»

Από τα παραπάνω, εκτός από το ότι η κατάργηση έστω και του κατ’ όνομα φρέσκου γάλακτος υπαγορεύεται από τις ανάγκες του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, εκτός και από την κυνική ομολογία των επιπτώσεων στους μικρομεσαίους κτηνοτρόφους αυτού του ανταγωνισμού και των μέτρων που παίρνονται για την εξυπηρέτησή του, γίνεται φανερό και το ότι το ίδιο αυτό μέτρο που νομοθετήθηκε αποτελεί προσαρμογή στις «συνήθεις πρακτικές» της Ευρωπαϊκής Ένωσης που «προκύπτουν από τη σχετική της νομοθεσία», καθώς άλλωστε με την ιδρυτική της πράξη του Μάαστριχτ η ΕΕ έχει προσδώσει στον καπιταλιστικό ανταγωνισμό (δηλαδή την κυριαρχία των μονοπωλίων) νομικό κύρος με ισχύ για όλα τα κράτη – μέλη της.

Ήρθε λοιπόν η στιγμή που και το «φρέσκο γάλα» αναγνωρίστηκε σαν περιορισμός ή σαν καταστρατήγηση της «αρχής της οικονομίας της ανοικτής αγοράς με ελεύθερο ανταγωνισμό, που ευνοεί την αποτελεσματική κατανομή των πόρων [!!!]«  την οποία προβλέπει το άρθρο 102Α της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Και σίγουρα δεν είναι δική μας δουλειά να παραστήσουμε τον «κριτή» για το αν την «ανοικτή αγορά με ελεύθερο ανταγωνισμό» την παραβιάζει πράγματι το «φρέσκο γάλα» ή αντίθετα η κατάργησή του, για τον αν «αθέμιτος» ανταγωνισμός σε βάρος των μονοπωλίων είναι η ημερομηνία λήξης των 5 ημερών ή αν, αντίθετα, «αθέμιτος» ανταγωνισμός είναι η χρησιμοποίηση από τα μονοπώλια της νομοθετικής ισχύος που αποκτούν χάρη στην ψήφο των μικρομεσαίων κτηνοτρόφων με σκοπό την εξαφάνισή τους. Ούτε, επίσης, να παραστήσουμε τον κρίτη για το αν η «αποτελεσματική κατανομή των πόρων ευνοείται» περισσότερο με το γάλα των 5 ή με το γάλα των 10 ημερών. Ούτε για το αν η ημερομηνία λήξης των 5 ημερών αποτελεί ή όχι «μέσο αυθαίρετων διακρίσεων» ή «συγκεκαλυμμενο περιορισμό της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων και των πληρωμών» (πράγμα που «απαγορεύει» το άρθρο 73Δ παρ. 3 της Συνθήκης του Μάαστριχτ):  Πόσο μάλλον που το γάλα μετατρέπεται σε «ελεύθερα κινούμενο» κεφάλαιο όταν βρίσκεται στα χέρια των καπιταλιστών και των μονοπωλίων, ενώ στα χέρια του αυτοαπασχολούμενου κτηνοτρόφου το γάλα δεν είναι καν κεφάλαιο…

*

Όλα αυτά όμως είναι η μισή αλήθεια, όσο δεν τίθεται και δεν απαντιέται το ζήτημα γύρω από τη σχέση του βαθμού συγκέντρωσης της παραγωγής όπως αυτή πραγματοποιείται από την άποψη των αναγκών του κεφαλαίου («μεταφραζόμενη» από την άποψη αυτή σε συγκέντρωση κεφαλαίου), από τη μια, και του βαθμού συγκέντρωσης της παραγωγής από την άποψη των αναγκών της κοινωνίας, από την άλλη.

Από την άποψη του κεφαλαίου (και ιδίως του μονοπωλιακού που αποτελεί πια την κυρίαρχη μορφή του) η συγκέντρωση της παραγωγής στα χέρια του πραγματοποιείται με γνώμωνα τις ανάγκες του ανταγωνισμού μεταξύ των μονοπωλίων, τις συνακόλουθες ανάγκες μεγιστοποίησης της κερδοφορίας και του ποσοστού κέρδους, και επίσης πραγματοποιείται πάνω στη βάση μιας ήδη πραγματοποιημένης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου (σαν αποτέλεσμα του πληθωρισμού κερδών, που προγήθηκε κατά τη φάση της «ανάπτυξης»), το οποίο γυρεύει νέα πεδία επένδυσης και κερδοφορίας. Ιδίως όμως σε ό,τι αφορά τους κλάδους παραγωγής μέσων συντήρησης, πρέπει επίσης εμφατικά να υπογραμμιστεί ότι η μείωση του συνολικού κόστους παραγωγής τους, η μείωση δηλαδή της ανταλλακτικής αξίας τους, αποτελεί πρωταρχικό όρο αύξησης του ποσοστού της υπεραξίας, καθώς φτηνότερα μέσα συντήρησης φτηναίνουν την εργατική δύναμη μειώνοντας έτσι το μερίδιο που αποσπά αυτή από την συνολική αξία του κοινωνικού προϊόντος και αυξάνοντας την μάζα της υπεραξίας που σφετερίζεται το κεφάλαιο.

Όμως αυτά (ο ανταγωνισμός, η κερδοφορία, η συσσώρευση,  η υπεραξία κλπ), το τελευταίο πράγμα με το οποίο έχουν σχέση, είναι το γάλα, και πόσο μάλλον το φρέσκο. Και σε ό,τι αφορά το γάλα καθαυτό, η μοναδική του σχέση με αυτές τις «οικονομικές» ανάγκες και κριτήρια, περιορίζεται στο μέγιστο χρονικό διάστημα που μπορεί να καταναλώνεται χωρίς να παύει και τυπικά να είναι πια «γάλα», ως όριο πέρα από το οποίο δεν μπορούν άλλο να παραμεριστούν τα εμπόδια που βάζουν οι έσχατες φυσικές του ιδιότητες  στην «ανοικτή αγορά με ελεύθερο ανταγωνισμό», στην «αποτελεσματική κατανομή των πόρων», στην «ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων και των πληρωμών».

Δεν ισχύει όμως το ίδιο από την άποψη της κοινωνίας, με τις ανάγκες της οποίας η κυριαρχία των μονοπωλίων από καιρό βρίσκεται σε αντίθεση, και για την οποία από καιρό το σύστημα της μονοπωλιακής κυριαρχίας έχει καταστεί πια «ξένο σώμα».

Φυσικά και από την άποψη της κοινωνίας δεν είναι αδιάφορη η εξοικονόμηση πόρων, είτε φυσικών είτε ανθρώπινων, δεν είναι αδιάφορο το να απαιτούνται και να ξοδεύονται για το κοινωνικό προϊόν οι ελάχιστες δυνατές ποσότητες φυσικών πόρων και ανθρώπινης εργασίας. Όμως σε ό,τι αφορά για παράδειγμα το γάλα, η εξοικονόμηση αυτή βρίσκει το εκάστοτε όριό της στην ανάγκη το γάλα να παράγεται με τις υγιεινότερες δυνατές φυσικές και τεχνικές μεθόδους και να καταναλώνεται, με μια λέξη, φρέσκο. Κι αυτή η ανάγκη οφείλει να καθορίζει, από κοινωνική άποψη, το βαθμό συγκέντρωσης της παραγωγής, την κατανομή της, την ισόμετρη ανάπτυξή της υπό όρους που δεν εντείνουν αλλά σταδιακά αναιρούν τη διαφορά ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο.

Πρόκειται όμως για καθορισμό που στην πραγματικότητα απέχει όσο η μέρα και η νύχτα από την «εξέλιξη» που συνιστά η συγκέντρωση του κεφαλαίου στη βάση της συσσώρευσής του, των αναγκών της ανταγωνιστικότητάς του, και της πολιτικής του κυριαρχίας. Για καθορισμό υπό το φως του οποίου αυτή δεν συνιστά καν «εξέλιξη», αλλά μάλλον τερατογένεση. Μια διάσταση που οι συνέπειες της (αλλά και οι συνέπειες της παραγνώρισής της) αφορούν τόσο τους υλικούς – οικονομικούς όρους επαναστατικής μετάβασης από την καπιταλιστική στην κοινωνικοποιημένη παραγωγή αύριο, όσο και τους όρους οικοδόμησης της συμμαχίας της εργατικής τάξης με τα υπόλοιπα εργαζόμενα κοινωνικά στρώματα σήμερα. Διάσταση, επίσης, που θεωρητικά παραπέμπει στο  «ηθικό συμπέρασμα», ότι «η ορθολογικά οργανωμένη αγροτική οικονομία δεν συμβιβάζεται με το κεφαλαιοκρατικό σύστημα (…) και χρειάζεται είτε το χέρι του μικροαγρότη, που εργάζεται ο ίδιος, ή τον έλεγχο των συνεταιρισμένων παραγωγών» (Μάρξ, Το κεφάλαιο, τ.3, σελ. 157): δυο πράγματα που -καθαυτά- δεν έρχονται μεταξύ τους σε αντίθεση.

 


Ξεναγήσεις! (Πλούσιο φωτογραφικό άλμπουμ)

[Προσθήκη 3-2-2016: σχετικά με το περιεχόμενο αυτής της ανάρτησης βλέπε και αυτό]

Κατά τη δεκαετία  του ’80 οι ιεροί πολεμιστές πολεμούσαν εναντίον των άθεων σοβιετικών στο Αφγανιστάν.

ramboIII-40

Από τις ΗΠΑ δεν είχαν τίποτα να φοβούνται, ίσα-ίσα μπορούσαν να δεχθούν υποστήριξη. Έτσι ήταν φυσικό να ξεναγούν αμερικανούς στα στρατόπεδά τους.

ramboIII-36

ramboIII-37

Βέβαια κι αυτοί, οι αμερικανοί, εν προκειμένω ο αμερικανός ιερός πολεμιστής Τζόνυ Ράμπο, δεν πήγαιναν επίσκεψη με άδεια χέρια.

ramboIII-08

Σήμερα, βέβαια, όλοι γνωρίζουν ότι ο κινηματογραφικός ήρωας Τζόνι Ράμπο είχε και το πραγματικό πολιτικό alter ego του.

Laden-Brzezinski3

Όπως τον Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, που ξεναγείται σε στρατόπεδο των ιερών πολεμιστών από τον Οσάμα Μπιν Λάντεν.

Ορισμένοι, βέβαια, παρερμηνεύουν τις ξεναγήσεις. Λόγου χάρη η προ καιρού Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρυ Κλίντον.

«Δημιουργήσαμε κι εξοπλίσαμε εναντίον των σοβιετικών μια δύναμη μουτζαχεντίν», λέει η Κλίντον, «και πετύχαμε! Οι σοβιετικοί αποχώρησαν από το Αφγανιστάν, κι εμείς είπαμε: Τέλεια! Μπάααϊ!»

Έτσι οι δημιουργοί άφησαν το δημιούργημά τους στη τύχη του.

«Κι από τη μεγάλη μας χαρά, που ξεμπερδέψαμε με τους σοβιετικούς», συνεχίζει η Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, «πού να το καταλάβουμε ότι αφήσαμε εκεί εκπαιδευμένους και εξοπλισμένους φανατικούς που θα στρέφονταν εναντίον μας»!

Αυτά παθαίνουν οι πρωτάρηδες. Τυφλώνονται από τη χαρά τους και μετά ψάχνουν να βρουν τους κόμβους και τους συνδέσμους τους. Πού τον άφησα άραγε τον κόμβο μου; Πού μού παράπεσε ο  σύνδεσμός μου;

Αλλά παρόλη την κατσάδα της Κλίντον, ο Μπρεζίνσκι δε μάσησε: «Θα το ξανάκανα», είπε (θα ξαναπήγαινα για ξενάγηση, εννοούσε).

laden-Brzezinski1

Και το ξανάκανε. Ή, τέλος πάντων, το έκαναν οι συνεχιστές του. Όπως ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ επί παραδείγματι. Διότι τι είχε να φοβηθεί ο ΟυΤσεΚα από τις ΗΠΑ;  Στο κάτω-κάτω αυτές τον υποστηρίζανε. Γιατί να μην ξεναγήσουν στο στρατόπεδό τους έναν κορυφαίο εκπρόσωπο της αμερικανικής διπλωματίας;

holbruk-uck2

Ε περάσαν τα χρόνια, μεσολάβησε το 2001 ο αρμαγεδών των δίδυμων πύργων στη Νέα Υόρκη, οι ΗΠΑ συνήλθαν από τη χαρά τους, έριξαν λίγο κρύο νερό στο πρόσωπο και τρέξαν στο Αφγανιστάν να βρούνε τον παλιό τους ξεναγό, τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, να τον εκδικηθούνε. Από τότε βαστάει κι ο 14ετής πόλεμος κατά της τρομοκρατίας που λένε.

Αφού τον σκότωσαν τον Μπιν Λάντεν στο Αφγανιστάν, άφησαν εκεί λίγο στρατό να βομβαρδίζει συγκεντρώσεις άνω των τεσσάρων ατόμων, και να ‘χουν και κάτι να πυροβολάνε πού και πού οι ιεροί πολεμιστές γιατί στους διαρκείς πολέμους βαριέσαι αλλιώς, και τρέξανε στο Ιράκ να σκοτώσουνε το Σαντάμ Χουσεΐν γιατί είχε πολλά όπλα λέει. Θα μπορούσε να ξεκάνει όλο τον κόσμο αυτός ο τρελός. Κι έτσι πάει κι ο Σαντάμ ο Χουσεΐν. Τον κρεμάσανε.

14302571_h0380894.limghandler

Εδώ ο αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ παρουσιάζει στην ανθρωπότητα (τον ΟΗΕ) ένα πειστήριο των καταστροφικών όπλων που διαθέτει ο Σαντάμ Χουσεΐν.

Αργότερα όμως είπε ότι τον ξεγέλασε η CIA. Ε κι αυτή χαμένα τα είχε, ακόμα δεν είχε ξεθολώσει από τη χαρά της, ανακατωσούρα ακόμη, άιντε να ξεμπλέξεις τους συνδέσμους σου, που σου μπρεδεύονται πολύ όταν αφήνεις σύξυλα τα δημιουργήματά σου. Και σαν αποτέλεσμα όλης αυτής της μπερδεψιάς, σα να λέμε, πώς να τα κουμαντάρουν τώρα στο Ιράκ, από δω σιίτες από κεί σουνίτες και ξέρω κι εγώ τι άλλο έχουν εκεί χάμω, έγιναν όλα μάλε βράσε και γέμισε ο τόπος ιερούς πολεμιστές εκεί που δεν είχε. Πού να τα φανταστείς αυτά από πριν.

Στο μεταξύ ήταν και το άλλο: Τι θα κάνουμε και με δαύτονε τον Καντάφι, τον δικτάτορα της Λιβύης. Ακούς εκεί δικτάτορας, πού ξανακούστηκε, αυτά δεν τα ανέχονται οι δημοκρατίες. Η Κλίντον, η Υπουργός Εξωτερικών, το έθεσε ωμά: Τέρμα οι ξεναγήσεις και τα χαριεντίσματα.

«Πήγαμε, είδαμε, πέθανε». Ξεκάθαρα πράματα. «Κι όποιος τραβάει ζόρι ας πάει και στον ΟΗΕ».

Τέτοια  δυναμική είναι η Κλίντον, η δημοκρατικιά, γι’ αυτό την αγαπάει  ο αντίπαλος της, ο ρεπουμπλικάνος ο Τζον Μακέιν, που ήταν αντίπαλος του Ομπάμα στις  προεδρικές του 2008, αλλά κι αν έχασε πάλι Πρόεδρος είναι: του Διεθνούς Ρεπουμπλικανικού Ινστιτούτου, που ο προϋπολογισμός του εγκρίνεται από το Κογκρέσο και εξαρτάται από το Υπουργείο Εξωτερικών. Στο κάτω-κάτω της γραφής στις ΗΠΑ έχει αντιμονοπωλιακό νόμο. Γι’ αυτό έχει δυο κόλες (πέπσι και κόκα) αλλά και δυο κόμματα (ρεπουμπλικανικό και δημοκρατικό, ούτε ένα δικτατορικό).

Νάτους εδώ ο Μακέιν και η Κλίντον. Κάνουνε τα γλυκά μάτια.

μακειν mccain_&_hitlary

Οι καινούργιοι φίλοι είναι από ασήμι…

μακειν-ομπαμα1-4770-63f93

…Αλλά από χρυσάφι είναι οι παλιοί!

μακεινbush_mccain_hug

Αυτόν τον άνθρωπο όλοι τον αγαπάνε! Αλλά όταν δίνεις αγάπη στο σύμπαν, το σύμπαν σε ανταμείβει με αγάπη!

Εδώ έχει πάει για κλάμα στο αντι-ισλαμικό τείχος των δακρύων.

μακειν-leiberman_mccain_wailing_wall

Κι εδώ φτιάχνει το γιακά ενός αντισημίτη ιερού πολεμιστή. ΔΟΞΑ ΕΝ ΥΨΙΣΤΟΙΣ ΘΕΩ ΚΑΙ ΕΠΙ ΓΗΣ ΕΙΡΗΝΗ, ΕΝ ΑΝΘΡΩΠΟΙΣ ΕΥΔΟΚΙΑ!

μακείν2013συρίαjabhat-al-nusra-general-inspects-his-troops

2013. Ο Μακέιν  στη Συρία! Ξεναγοί του τώρα η Αλ Κάιντα, η Αλ Νούσρα, ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός, κι ο χαλίφης του «Ισλαμικού Κράτους», ο Αλ Μπαγκντάντι.  Το έφτιαξε (το «κράτος») μόλις τελείωσε η ξενάγηση.

μπαγκνταντι-μακεινCapture-ae629

Αλλά τώρα τα πράγματα δεν είναι όπως παλιά.

Τη δεκαετία του ’80 τι να φοβηθούνε από τις ΗΠΑ οι ιεροί πολεμιστές και τι να φοβηθούνε από τους ιερούς πολεμιστές οι ΗΠΑ; Γιατί να μην αλληλοξεναγούνται;

Τώρα όμως; Που αυτοί πέσανε με τα αεροπλάνα στους δίδυμους πύργους; Που οι άλλοι  κρεμάσανε τον σουνίτη τον Σαντάμ τον Χουσεΐν, τον άπιστο, τον αιρετικό, και διώξαν τους σουνίτες από τους θώκους; Και τους πεισμώσανε σαν γερμανούς έπειτα από τη συνθήκη των βερσαλιών, φροντίζοντας όμως -κι αυτούς κι εκείνους- να τους συγκρατήσουν στην καθορισμένη αντιδραστική ταξική τροχιά; Τι τις θένε λοιπόν τώρα τις αγαπούλες; Παλιά μου τέχνη κόσκινο.

Ε μάλλον είναι τα ποσοστά. Από την εποχή του Τσόρτσιλ, από το 1944 όταν ο εγγλέζος πέρασε στο Στάλιν μια χαρτοπετσέτα με γραμμένα νούμερα πάνω και του ζήτησε έπειτα να την κάψουνε, να την καταπιούνε, μην τυχόν και τη βρουν οι μέλλουσες γενεές και τον πουν συνωμότη, είναι γνωστό πια το στυλ των ιμπεριαλιστών όταν γυρεύουν να μοιράσουν τον κόσμο.

τσορτσιλ_ποσοστα

Κι αν το 1998, 10 χρόνια μετά την ξενάγηση του Τζόνι Ράμπο από τους ιερούς πολεμιστές στο Αφγανιστάν, ο κινηματογραφικός μετεωρίτης Αρμαγεδών πήρε λίγο ξώφαλτσα το Παρίσι και μόνο οι ΗΠΑ μπόρεσαν τελικά να σώσουν την υπόλοιπη Γαλλία (και την υφήλιο βεβαίως-βεβαίως), κι αυτό ακόμα δεν ήταν παρά ένα χολυγουντιανό υπονοούμενο για το ζήτημα των ποσοστών.

 Κι αν το ΙΚ αρχικά προσέλκυσε τους χαλαρούς, τροχονομικούς (προς τα εκεί απλωθείτε, όχι προς τα εδώ που σας ρίχνουμε) βομβαρδισμούς των ΗΠΑ, από τη στιγμή που μπήκε κι η Ρωσία στο «παιχνίδι» για να διατηρήσει τα «κεκτημένα» της, από τη στιγμή που στο ζήτημα των ποσοστών ο «δυτικός» (και  σαουδαραβικός -καταριανός) «κοινός τόπος» περί του Άσαντ που «δεν μπορεί να είναι το μέλλον της Συρίας» έδωσε τη θέση του στον ευρύτερο «κοινό τόπο» του «βομβαρδισμού θέσεων τζιχαντιστών» και η Γαλλία δήλωσε έμπρακτα τη συμμετοχή της στη ΝΕΑ MONOPOLY, αυτομάτως δέχθηκε το πραγματικό αντίστοιχο των ριπών του αρμαγεδώνα της χολυγουντιανής προφητείας, και τώρα φέρνοντας στη μνήμη της την ταινία, ξεφυλλίζοντας και το φωτογραφικό άλμπουμ των ξεναγήσεων από τον Τζόνι Ράμπο έως τον Τζον Μακέιν, ξέρει τώρα ποιος είναι ο «σωτήρας» της αν δείξει καλή διαγωγή και δεν πάει να του κόψει τα πολλά γυρεύοντας η ίδια τα λίγα. Εκτός κι αν πάει για τα ακόμα περισσότερα. Οπότε…

Ηθικό δίδαγμα αυτής της κάπως ποιητικά ελεύθερης απόπειρας:

«Ο πόλεμος παρατείνεται και απειλεί να εξελιχθεί σε ολόκληρη «εποχή» πολέμου!», έγραφε το 1916 ο Λένιν για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ήδη 14 χρόνια «πολέμου κατά της τρομοκρατίας», ιμπεριαλιστικού πολέμου σε δόσεις, με όλη την απειλή της γενίκευσης που εγκυμονεί, έχουν μέρα-την-ημέρα, ασυναίσθητα, μαυρίσει τον ουρανό πάνω από τους λαούς της γης.

Έχουν γεμίσει τη γη με δεκάδες κι εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς – θύματα του πολέμου για τα πετρέλαια, για τη «λύση» του ιμπεριαλιστικού  γόρδιου δεσμού των αγωγών, έχουν γεμίσει τις θάλασσες με χιλιάδες πνιγμένα κουφάρια προσφύγων, τις στεριές με εκατοντάδες χιλιάδες απελπισμένους ανθρώπους που γυρεύουν καταφύγιο στις χώρες των αιώνιων «νικητών»…

…Που μόνο από εμάς, από την εργατική τάξη, το λαό και τη νεολαία  μπορούν να ηττηθούνε, μέσα στις ίδιες μας τις χώρες, για να κερδίσουμε τη λεύτερη πατρίδα και την πανανθρώπινη λευτεριά που τραγουδήθηκε κάποτε και θα τραγουδιέται για πάντα.

Μονόδρομος!

οχι-επανενταξη-ΝΑΤΟ-01

20 Οκτωβρίου 1980, διαδήλωση ενάντια στην επανένταξη, εκείνη τη μέρα, στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. «ΕΜΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟ ΝΑΤΟ» είναι το σύνθημα του πανό στη δεξιά πλευρά της φωτογραφίας, το ίδιο σύνθημα που αντήχησε στη διάρκεια της κινητοποίησης.


Και τη φωτιά και τα λάφυρα τα έβλεπαν και τα βλέπουν

«Έβλεπαν τα λάφυρα, αλλά όχι τη φωτιά», γράφει η χθεσινή «Αυγή», με αφορμή το μακελειό  στο Παρίσι, για το «πλέγμα χωρών» που  «συνεργάστηκε για την ανατροπή του Ασαντ»  και που «αποτέλεσαν τα στηρίγματα των τζιχαντιστών».

Και σχολιάζει σήμερα σωστά ο Ριζοσπάστης (από οπου και τα παραπάνω αποσπάσματα):

«Τώρα το κατάλαβαν; Οταν ο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, από το 2011, τότε με δηλώσεις της Ρ. Δούρου, αλλά και το 2013, ως υπεύθυνης Εξωτερικής Πολιτικής, καλούσε το διεθνή παράγοντα, δηλαδή τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, να επέμβει στρατιωτικά για να ανατρέψει το σφαγέα, όπως έλεγαν, Ασαντ, ποιον υπηρετούσε; Αλλά, πάλι, τη μισή αλήθεια λένε, αφού δε στήριξαν απλά αυτές οι δυνάμεις τους τζιχαντιστές, είναι αυτές που τους δημιούργησαν, τους οργάνωσαν, τους εκπαίδευσαν και τους εξόπλισαν. Γιατί το κρύβουν και δεν το λένε; Μήπως επειδή είναι σύμμαχοί τους; `Η νομίζουν ότι γράφοντας τώρα αυτά, «ρίχνουν στάχτη στα μάτια» για να καθησυχάσουν, όταν έχουν δηλώσει σε όλους τους τόνους έτοιμοι, μέσω ΝΑΤΟ και ΕΕ, να συνδράμουν σε κάθε ιμπεριαλιστική ενέργεια στην περιοχή;»

Πέρα από αυτά, όμως, που εντοπίζει το σχόλιο του Ριζοσπάστη, αποτελεί νομίζω χαζοπρεπή αφέλεια το να υποστηρίζει κανείς ότι οι ιμπεριαλιστικές χώρες, ή αλλιώς το «πλέγμα κρατών», είναι τόσο αφελείς οι ίδιες, ώστε ενώ έβλεπαν τα λάφυρα δεν έβλεπαν, δήθεν, και τη φωτιά… Αν είναι δυνατόν!

Κι αν είναι, επίσης, δυνατόν, να θεωρείται αίνιγμα το πώς το «πλέγμα κρατών» έβλεπε και τα λάφυρα και τη φωτιά αδιαφορώντας για τη δεύτερη προς χάρη των πρώτων… Αν κανείς το θεωρεί «αίνιγμα» αυτό, η λύση του βρίσκεται στο ότι για τους εκμεταλλευτές οι άνθρωποι, οι λαοί, «δικοί τους» και «ξένοι», είναι στοιχείο αναλώσιμο, στοιχείο αξιοποιήσιμο: είτε με τη ζωή τους καταναλωνόμενη παραγωγικά για  τη συσσώρευση των κερδών τους, είτε με το θάνατό τους: σαν πρώτη ύλη για τις «έξυπνες βόμβες» τις οποίες επενδύουν στους ληστρικούς ανταγωνισμούς και πολέμους τους.

Τώρα, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, ο Ολάντ έκανε λόγο για «πράξη πολέμου»… Προφανώς δεν ανακάλυψε την Αμερική. Ανακάλυψε απλώς ένα πρόσχημα, και μάλιστα πρόσχημα εύσχημο -όσο άσχημη κι αν είναι η πραγματικότητα που το παρέχει αυτό το πρόσχημα- για να χαρακτηρίσει «πόλεμο» την αναβάθμιση του πολέμου που διεξάγει το γαλλικό κράτος με τους  «συμμάχους» του εδώ και δεκαετίες.

Για «πράξη πολέμου» έκανε λόγο ο Ολάντ…

Τα ίδιο και ο Μπους το 2001.

Το ξέχασε ο Ολάντ ότι από το 2001 η Γαλλία, μαζί με όλο τον ΝΑΤΟϊκό ιμπεριαλιστικό συνασπισμό και τους περιφερειακούς τους «συμμάχους», διεξάγει τον λεγόμενο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας»;

Το έχει ξεχάσει ότι από τότε -και για όποιον ακόμα δεν το έχει συνειδητοποιήσει- έχουν περάσει δεκατέσσερα (14) ολόκληρα  χρόνια πολέμου στο Αφγανιστάν, για την ακρίβεια: πολέμου και συναλλαγής, ταυτόχρονα, μεταξύ των εμπολέμων μερών και μεταξύ των κρατών που βρίσκονται πίσω από τα εμπόλεμα μέρη, καθώς πόλεμος και συναλλαγή ταυτόχρονα είναι κάθε ιμπεριαλιστικός πόλεμος που σέβεται τον εαυτό του;

Στα 14 χρόνια που διαρκεί ήδη αυτός ο ψευδεπίγραφος πόλεμος «κατά της τρομοκρατίας», με αφετηρία την επιδρομή για  τη «σύλληψη του Οσάμα Μπιν Λάντεν» – του «πρώην συμμάχου» των ΗΠΑ και ΝΑΤΟ- στο Αφγανιστάν, έχουν πραγματοποιηθεί σαν «επεισόδιά» του οι επιδρομές εναντίον του Ιράκ και της Λιβύης, η καταστροφή του εθνικού σχηματισμού αυτών των δυο χωρών,  καταστροφή που σχεδιασμένα ενίσχυσε (απογείωσε θα ήταν πιο κατάλληλη λέξη) τον υποτιθέμενο «εχθρό» της 14ετούς «αντιτρομοκρατικής» εκστρατείας. Έχουν πραγματοποιηθεί και συνεχίζουν να πραγματοποιούνται (με πρωτοπόρο τη Γαλλία που ανακάλυψε μόλις προχθές κάποια «πράξη πολέμου») οι ιμπεριαλιστικές επιδρομές και επεμβάσεις στην Αφρική. Έχουν πραγματοποιηθεί απόπειρες ανοιχτής πολεμικής επέμβασης κατά της Συρίας. Εναντίον της Συρίας διεξάγεται εδώ και χρόνια η ιμπεριαλιστική επέμβαση της «δύσης» και των «ανατολικών» της «συμμάχων». Μια ιμπεριαλιστική επέμβαση δι’ αντιπροσώπων μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται -στις πρώτες-πρώτες θέσεις- οι «θεσμικοί εχθροί», που χάρη στον πόλεμο της «δύσης» εναντίον του «καθεστώτος Άσαντ» (και στην πραγμαικότητα εναντίον των βάσεων της εθνικής υπόστασης της Συρίας κατά τα πρότυπα του Ιράκ κι της Λιβυης) προχώρησαν στην εδαφική τους επέκταση στην περιοχή, σηματοδοτώντας μια επέκταση του πεδίου στο οποίο διεξάγεται αυτός ο δίχως χρονικά όρια ιμπεριαλιστικός πόλεμος.

Δεν ανακάλυψε τον πόλεμο ο Ολάντ με το να κάνει λόγο για «πολεμική πράξη». Διακήρυξε απλώς, με αυτά τα λόγια, την κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου που ήδη διεξάγει και η χώρα του, τη συνέχιση της διεξαγωγής του σε νέες βαθμίδες, με νέες μορφές.

Αυτού του πολέμου που αποσκοπεί στη διανομή των «λαφύρων», στη διανομή ολόκληρων περιοχών της γης μεταξύ των κρατών που συγκροτούν αυτό το «πλέγμα» το συμμαχικό και ανταγωνιστικό ταυτόχρονα…  Σύμμαχοι και εχθροί ταυτόχρονα, πότε κατά του «καθεστώτος Άσαντ», πότε «εναντίον της τρομοκρατίας», πότε συμφωνώντας και συμμαχόντας και πότε διαφωνώντας και ανταγωνιζόμενοι σκληρά για τις διευθετήσεις της ληστρικής «λαφυραγώγησης» στην οποία αποσκοπεί ο ιμπεριαλιστικός πόλεμός τους. Του οποίου πολέμου οργανικό μέρος είναι και το «ΙΚ» με όλα τα συστατικά στοιχεία που το συγκροτούν:

Παράγωγο προϊόν της, από τα παλιά, υπηρεσιακά ελεγχόμενης κατασκευής του «δικτύου των ισλαμιστών» που χρησιμοποίηθηκε εναντίον της ΕΣΣΔ. Παράγωγο προϊόν της επίσης υπηρεσιακά ελεγχόμενης «εκκαθάρισης», μέσω του πολέμου, αυτού του δικτύου και της, μέσω αυτής, αναδιοργάνωσής του. Παράγωγο προϊόν των ιμπεριαλιστικών επιδιώξεων τμημάτων των αστικών τάξεων χωρών της περιοχής που του παρέχουν οικονομική και οργανωτική στήριξη. Παράγωγο προϊόν του ίδιου του ιμπεριαλιστικού πολέμου, της αντίδρασης λαϊκών δυνάμεων απέναντι στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις της «δύσης», προορισμένο  οργανωτικά, ιδεολογικά, πολιτικά να διοχετεύσει αυτή την αντιδραση και σε ιστορικά αντιδραστική κατεύθυνση, προορισμένο να την διοχετεύσει και να την συγκρατήσει «στην καθορισμένη ταξική τροχιά». Προορισμένο να επιτελέσει ρόλο «καταλύτη» του ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού/πολέμου για τη «αναδιαμόρφωση»-διάλυση-διανομή της περιοχής, στην οποία διανομή διεκδικεί ταυτόχρονα, για λογαριασμό του και για λογαριασμό των αστικών δυνάμεων της περιοχής που το ενισχύιουν,  το δικό του ληστρικό μερίδιο.

Αυτό που έζησε ο γαλλικός λαός αποτελεί, πολύπλευρα, αποτέλεσμα του  ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού για τα «ποσοστά», για χάρη των οποίων και ο γαλλικός ιμπεριαλισμός επιδιώκει τη (μέσω και των «τζιχαντιστών») διάλυση και της Συρίας. Για χάρη των οποίων ποσοστών, επίσης, άρχισε να βομβαρδίζει «θέσεις τζιχαντιστών», από τη στιγμή που η στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας εναντίον τους είχε ως συνέπεια την αχρήστευση της ως τότε προσχηματικής αξιοποίησής τους από τη «δύση» και τους «συμμάχους» της, και κατέστησε το «βομβαρδισμό θέσεων τζιχαντιστών»  την κύρια «μορφή πάλης» όλων των εμπλεκόμενων για τα «ποσοστά»…

«Ο πόλεμος παρατείνεται και απειλεί να εξελιχθεί σε ολόκληρη «εποχή» πολέμου!», έγραφε το 1916 ο Λένιν για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και όπως και τότε έτσι και σήμερα η έξοδος από τον πόλεμο, και από την εποχή πολέμου που προοιωνίζονται οι εξελίξεις,  βρίσκεται στον ίδιο δρόμο,  σε αυτόν και μόνο σε αυτόν: Οι 72 μέρες της κομμούνας και τα 72 χρόνια του Οκτώβρη είναι, μπροστά στην καπιταλιστική  κρίση και τις συνέπειές της εσωτερικά και διεθνώς, επίκαιρα όσο ποτέ.

«Δεν γίνεται»;

Πολύ καλά, τότε απλώς δεν υπάρχει έξοδος.

Κατά τα άλλα τα ίδια: Ο δρόμος αυτός περνά άλλωστε μέσα από τα γνωστά και τα καθημερινά, μέσα από την πάλη των εργαζομένων για την υπεράσπιση των οικονομικών, κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων τους που τους τα αρνείται η κάθε διαχείριση είτε της καπιταλιστικής κρίσης είτε της καπιταλιστικής ανάπτυξης, μέσα από την πάλη για την αποδέσμευση από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς (ΕΕ, ΝΑΤΟ κλπ), μέσα από την  λαϊκή πάλη την ήδη αποδεσμευμένη από αυτούς, μέσα από την ταξική προλεταριακή διεθνιστική αλληλεγγύη με τους λαούς που παλεύουν στους  ίδιους δρόμους, με τα θύματα των ιμπεριαλιστικών πολέμων και επεμβάσεων, τους πρόσφυγες και τους μετανάστες ενάντια στο ρατσισμό, το φασισμό και την καπιταλιστική εκμετάλλευση, μέσα από την ανατροπή της εκμεταλλευτικής εξουσίας στην ίδια μας τη χώρα.

οχι-επανενταξη-ΝΑΤΟ-01

20 Οκτωβρίου 1980, διαδήλωση ενάντια στην επανένταξη, εκείνη τη μέρα, στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. «ΕΜΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟ ΝΑΤΟ» είναι το σύνθημα του πανό στη δεξιά πλευρά της φωτογραφίας. Το ίδιο σύνθημα αντηχούσε από τα στόματα των διαδηλωτών στη διάρκεια της κινητοποίησης.


Λένιν: Ένα απίθανο όχι όμως αδύνατο πισωγύρισμα – μέρος 3

Εισαγωγή στο τρίτο και, μάλλον, τελευταίο μέρος αποτελεί  ένα σχόλιο, σαν παραλειπόμενο από το προηγούμενο, δεύτερο μέρος:

«Ο διεθνής σοσιαλισμός αναγνωρίζει το δικαίωμα των ελεύθερων, ανεξάρτητων, ισότιμων εθνών, όμως μόνο αυτός μπορεί να δημιουργήσει τέτοια έθνη, μόνο αυτός μπορεί να πραγματοποιήσει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. Και το σύνθημα αυτό του σοσιαλισμού», γράφει Η Ρόζα Λούξεμπουργκ (και σχολιάζει ο Λένιν: «πολύ σωστά»), «χρησιμεύει, όπως κι όλα τ’ άλλα, όχι ως δικαιολογία της υπάρχουσας κατάστασης αλλά ως δείκτης του δρόμου, ως κίνητρο για μια επαναστατική, μεταμορφωτική, δραστήρια πολιτική του προλεταριάτου».

Γράψαμε στο δεύτερο μέρος τι σημαίνει και σε τι χρησιμεύει η αποποίηση, η άρνηση του συνθήματος του σοσιαλισμού, σε τι χρησιμεύει το σύνθημα που ταυτίζει τον σοσιαλισμό με τη «δευτέρα παρουσία»… Σύνθημα μάλιστα –να συμπληρώσουμε- προερχόμενο πρώτα από όλα από τους συνιδρυτές και συμμέτοχους του πολιτικού ιδρύματος εκείνου, που στον τίτλο του καπηλεύεται και το όνομα της ίδιας της Ρόζας Λούξεμπουργκ: Η Ρόζα Λούξεμπουργκ (ο «Γιούνιους» της παράνομης μπροσούρας) σήκωνε τη σημαία με το σύνθημα του σοσιαλισμού. Αυτών τα συνθήματα τοποθετούν τον σοσιαλισμό στο ανύπαρκτο μέλλον της «δευτέρας παρουσίας» για να συκοφαντήσουν όποιον έχει το σύνθημα του σοσιαλισμού στη σημαία του… Η Ρόζα Λούξεμπουργκ στο δίλημμα «μεταρρύθμιση ή επανάσταση» απαντούσε: επανάσταση! ασκώντας μάλιστα τη σφοδρότερη κριτική στο είδος των μεταρρυθμίσεων που αποτελούν τη δίκη τους προγραμματική «πεμπτουσία». Αυτοί στο ίδιο δίλημμα απαντούν: μεταρρύθμιση… «Μεταρρύθμιση» με «ελκυστικό» περιτύλιγμα στα λόγια, και στην πράξη «μεταρρύθμιση» σαν αυτή που προβλέπει το 3ο μνημόνιό τους. Αλλά, θα πει κανείς, οι ίδιοι δε διστάζουν να χρησιμοποιούν τον ύμνο της διεθνούς σαν τζιγκλάκι στο ραδιοφωνικό τους σταθμό [*], στο όνομα της Ρόζας Λούξεμπουργκ θα κολώνανε…

Και φτάνουμε επιτέλους και στο «παραλειπόμενο» του δεύτερου μέρους: Το σύνθημα, λοιπόν,  του σοσιαλισμού, όχι σαν δικαιολογία της υπάρχουσας κατάστασης, αλλά σαν κίνητρο για την επαναστατική, μεταμορφωτική δραστηριότητα του προλεταριάτου, γύρω από κάθε δικαίωμα που αναγνωρίζει ο σοσιαλισμός και που, όμως, μόνο αυτός μπορεί να πραγματοποιήσει: Είτε πρόκειται για την εθνική αυτοδιάθεση κι ανεξαρτησία, για την αποδέσμευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς γενικά, είτε πρόκειται για την εκποίηση του δημόσιου – κοινωνικού παραγωγικού και φυσικού πλούτου, είτε για την ελευθερία του κεφαλαίου να «αναχωρεί» προς τους καπιταλιστικούς παραδείσους της φτηνής εργατικής δύναμης, είτε πρόκειται για την απλήρωτη εργασία εδώ, για την ανεργία, το δικαίωμα στην κατοικία, την αντιλαϊκή φοροληστεία, την κοινωνική ασφάλιση κ.ο.κ., το σύνθημα του σοσιαλισμού δεν χρησιμεύει για να χαλαρώσουμε το άδραγμα του κάθε κρίκου αλλά για να τον κρατήσουμε πιο σφιχτά. Κι αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα κάποιας αφηρημένης ιδεολογικής διευκρίνισης, αλλά ζήτημα που οφείλει να καθίσταται ιδεολογικά ανάγλυφο συνεχώς, κι ακόμα περισσότερο ανάγλυφο μέσα από την καθημερινή, πρακτική, «επαναστατική, μεταμορφωτική, δραστήρια πολιτική του προλεταριάτου». Και την αφορμή για το «παραλειπόμενο» αποτελεί κάθε περιστατικό, ακόμα και κάθε υποψία περιστατικού, όπου το σύνθημα του σοσιαλισμού απλώς «διατυπώνεται» κατά τρόπο που δεν μετατρέπεται το ίδιο, στην πρώτη-πρώτη γραμμή του άμεσου προσκηνίου, σε κίνητρο για την «επαναστατική, μεταμορφωτική, δραστήρια πολιτική του προλεταριάτου». Δηλαδή κατά τρόπο που, κατ’ αναγκαία συνέπεια, περιέχει ή και απλώς μπορεί να περιέχει και την παραμικρή δυνατότητα χρησιμοποίησής του «ως δικαιολογίας της υπάρχουσας κατάστασης». Και με αυτά τα λόγια τελειώνει και το «παραλειπόμενο» του δεύτερου μέρους.
=============================================================================

Για την ανάλυση των δυνατοτήτων μετατροπής του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εθνικό και αντίστροφα, καθώς για την αναγνώριση του κύριου και του δευτερεύοντος από τα πιθανά συνυπάρχοντα στοιχεία (εθνικό ή ιμπεριαλιστικό) που καθορίζει το χαρακτήρα ενός δοσμένου πολέμου, ο Λένιν χρησιμοποιεί παραδείγματα παρμένα από ιμπεριαλιστικούς και εθνικούς πολέμους πριν την εποχή του μονοπωλιακού κεφαλαίου: Γίνεται λόγος για ιμπεριαλιστικούς ναπολεόντειους πολέμους, για ιμπεριαλισμό του Ναπολέοντα. Και παρακάτω: «Η Αγγλία και η Γαλλία έκαναν τον επταετή πόλεμο για τις αποικίες, δηλαδή διεξήγαγαν ιμπεριαλιστικό πόλεμο (που είναι δυνατός και στη βάση της δουλείας και στη βάση του πρωτόγονου καπιταλισμού, όπως και στη σύγχρονη βάση του πολύ αναπτυγμένου καπιταλισμού)» [**]. Τα παραδείγματα αυτά είναι παρμένα από μια ιστορική περίοδο πριν από το ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, γιατί αυτό σαν νεότατο δεν παρείχε ακόμη τέτοια παραδείγματα.

Αν το κείμενο γραφόταν 30-40 χρόνια αργότερα, ο Λένιν θα μπορούσε να χρησιμοποιεί το παράδειγμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που εκδηλώθηκε λ.χ. σαν ιμπεριαλιστικός μεταξύ Αγγλίας και Ιταλίας / Γερμανίας με πεδίο αντιπαράθεσης την Ελλάδα, γεννώντας έτσι έναν εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο στην Ελλάδα, που φυσικά δεν μπορούσε μεμιάς να διεξαχθεί έξω από το γενικό πλαίσιο του ιμπεριαλιστικού πολέμου. Θα μπορούσε στο ίδιο παράδειγμα να μπουν τα τριπλά και πολλαπλά συνυπάρχοντα χαρακτηριστικά του πολέμου: Ιμπεριαλιστικός ανάμεσα σε Αγγλία, ΗΠΑ, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία, Γαλλία. Εθνικός από την πλευρά των κατακτημένων χωρών (μαζί και της Γαλλίας) και έτσι, πράγματι, «ένας μεγάλος εθνικός πόλεμος στην Ευρώπη», Εθνικός και από την πλευρά της ΕΣΣΔ αλλά ταυτόχρονα και σοσιαλιστικός από την πλευρά της: Όλα αυτά αντικειμενικά, πέρα από προθέσεις και χωρίς ακόμη να έχουν φύγει από το πεδίο της γενικότητας, χωρίς να αποτελούν ακόμη λεπτομερή ανάλυση π.χ. του ιμπεριαλιστικού πολέμου της Γαλλίας κατά της Γερμανίας και στη συνέχεια υπέρ της Γερμανίας από τη δοσιλογική αστική γαλλική κυβέρνηση με ταυτόχρονο γαλλικό εθνικό πόλεμο κατά της Γερμανίας: πόλεμο λαϊκό με τη συμμετοχή  (ή και κάτω από τη διεύθυνση) τμημάτων της αστικής τάξης, που στην προοπτική του δικού τους αγώνα βρίσκεται μια ιμπεριαλιστική, ξανά, Γαλλία. Χωρίς, επίσης, να αποτελούν ακόμα λεπτομερή ανάλυση, πχ, του λαϊκού ταξικού χαρακτήρα που είχε ο εθνικός πόλεμος στις κατακτημένες χώρες, όταν η «παντού αντιδραστική» αστική τάξη προσκολλιόταν στις ανταγωνιζόμενες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Ή, ανάλυση του ανταγωνισμού ανάμεσα στους αντιμαχόμενους ιμπεριαλιστικούς συνασπισμούς, την εξαναγκαστική συμμαχία του ενός από αυτούς με την ΕΣΣΔ και τους ταυτόχρονα κοινούς στόχους (με διαφορετικές μορφές και εν μέσω πάλης για την μεταξύ τους επικράτηση και ηγεμονία) των εμπόλεμων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων ενάντια στην ΕΣΣΔ…

*

Το παράδειγμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τον Λένιν, αν το κείμενο γραφόταν 30-40 χρόνια αργότερα, όμως επειδή γράφτηκε το 1916 χρησιμοποιείται, όχι βέβαια σαν παράδειγμα αλλά σαν υποθετική δυνατότητα, είκοσι περίπου χρόνια -για την ακρίβεια: «καμιά εικοσαριά χρόνια»- νωρίτερα από αυτόν:

«Είναι σε μεγάλο βαθμό απίθανο ότι ο σημερινός ιμπεριαλιστικός πόλεμος του 1914-1916 θα μετατραπεί σε εθνικό, επειδή η τάξη που αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη προς τα μπρος, είναι το προλεταριάτο, που αντικειμενικά τείνει να μετατρέψει τον πόλεμο αυτό σε εμφύλιο πόλεμο ενάντια στην αστική τάξη και έπειτα ακόμα επειδή η διαφορά ανάμεσα στις δυνάμεις των δυο συνασπισμών δεν είναι πολύ σημαντική και επειδή το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο έχει δημιουργήσει παντού μια αντιδραστική αστική τάξη. Δεν μπορούμε όμως να λέμε ότι είναι αδύνατη μια τέτοια μετατροπή: Αν το προλεταριάτο της Ευρώπης γινόταν ανίσχυρο για καμιά εικοσαριά χρόνια.. αν ο σημερινός πόλεμος τελείωνε με νίκες όπως οι ναπολεόντειες και με την υποδούλωση μιας σειρά βιώσιμων εθνικών κρατών.. αν ο εξωευρωπαϊκός ιμπεριαλισμός (ο ιαπωνικός και ο αμερικανικός κατά πρώτο λόγο) διατηρούνταν επίσης καμιά εικοσαριά χρόνια χωρίς να περάσει στο σοσιαλισμό, λόγου χάρη, ύστερα από έναν ιαπωνοαμερικανικό πόλεμο, τότε θα ήταν δυνατός ένας μεγάλος εθνικός πόλεμος στην Ευρώπη. Αυτό θα σήμαινε γύρισμα της Ευρώπης προς τα πίσω για αρκετές δεκαετίες. Αυτό είναι απίθανο. Δεν είναι όμως αδύνατο, γιατί είναι αντιδιαλεκτικό και θεωρητικά όχι σωστό να φαντάζεται κανείς ότι η παγκόσμια ιστορία τραβάει ομαλά και κανονικά προς τα μπρος, χωρίς να κάνει κάποτε γιγάντια άλματα προς τα πίσω.»

Ας σταθούμε, λοιπόν, στο συγκεκριμένο θέμα κι ας προσπαθήσουμε να δούμε σημείο προς σημείο και να συγκρίνουμε τις «ιδεατές» προϋποθέσεις που βάζει ο Λένιν το 1916 για τη δυνατότητα «ενός μεγάλου εθνικού πολέμου στην Ευρώπη» με τις πραγματικές προϋπόθεσες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου [***].

*

Ας επιχειρήσουμε, καταρχήν, μια σύνοψη-σύμπτυξη της «μακριάς» πρότασης: «Είναι σε μεγάλο βαθμό απίθανο ότι ο σημερινός ιμπεριαλιστικός πόλεμος του 1914-1916 θα μετατραπεί σε εθνικό… Δεν μπορούμε όμως να λέμε ότι είναι αδύνατη μια τέτοια μετατροπή… Αν… Αν… Αν…, τότε θα ήταν δυνατός ένας μεγάλος εθνικός πόλεμος στην Ευρώπη. Αυτό θα σήμαινε γύρισμα της Ευρώπης προς τα πίσω για αρκετές δεκαετίες»: Ο σημερινός πόλεμος είναι απίθανο μεν αλλά και δυνατό να «μετατραπεί» σε καμιά εικοσαριά χρόνια σε εθνικό (αν μάλιστα «τελειώσει» με μια ορισμένη μορφή). Εδώ, λοιπόν, δεν πρόκειται ακριβώς για μετατροπή κατά την ανάπτυξη ενός κύκλου, πρόκειται για μετατροπή στη βάση των προϋποθέσεων που δημιουργεί η ολοκλήρωση ενός κύκλου. Πρόκειται για τη «γέννηση» του ενός απ’ το άλλο ως μορφή μετατροπής του ενός στο άλλο.

Γιατί, όμως, είναι «σε μεγάλο βαθμό απίθανη» μια μετατροπή του «σημερινού» (1916) ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εθνικό; Διότι:

α) Η τάξη που αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη προς τα μπρος, είναι το προλεταριάτο, που αντικειμενικά τείνει να μετατρέψει τον πόλεμο αυτό σε εμφύλιο πόλεμο ενάντια στην αστική τάξη.

β) Η διαφορά ανάμεσα στις δυνάμεις των δυο συνασπισμών δεν είναι πολύ σημαντική και

γ) Το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο έχει δημιουργήσει παντού μια αντιδραστική αστική τάξη.

(Σημειώνουμε ότι για κάθε μία από αυτές και για όλες μαζί τις προϋποθέσεις μη-μετατροπής του ιμπεριαλιστικού πολέμου του «1914-1916» σε εθνικό πόλεμο θα μπορούσε να υπάρξει και μια ξεχωριστή ανάλυση).

Και ποιες, παρ’ όλα αυτά, είναι οι προϋποθέσεις «ενός μεγάλου εθνικού πολέμου στην Ευρώπη»;

α) Το προλεταριάτο της Ευρώπης γίνεται ανίσχυρο για καμιά εικοσαριά χρόνια.

β) Ο «σημερινός» (1916) πόλεμος τελειώνει με νίκες όπως οι ναπολεόντειες και με την υποδούλωση μιας σειρά βιώσιμων εθνικών κρατών.

γ) Ο εξωευρωπαϊκός ιμπεριαλισμός (ο ιαπωνικός και ο αμερικανικός κατά πρώτο λόγο) διατηρείται επίσης καμιά εικοσαριά χρόνια χωρίς να περάσει στο σοσιαλισμό, λόγου χάρη, ύστερα από έναν ιαπωνοαμερικανικό πόλεμο,

Και πώς συγκρίνονται αυτές με τις πραγματικές προϋποθέσεις του Β΄ Παγκόσμιου Πόλεμου.

α) Ο εξωευρωπαϊκός ιμπεριαλισμός διατηρήθηκε «για καμιά εικοσαριά χρόνια» (μετρώντας από το 1916) χωρίς να περάσει στο σοσιαλισμό, ενώ ο ιαπωνοαμερικανικός πόλεμος δεν ξέσπασε παρά μόνο μετά από αυτή την περίπου εικοσαετία και παράλληλα με το ξέσπασμα του πολέμου στην Ευρώπη.

β) Αν και ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος 1914-1918 παρέμεινε μέχρι τέλους ένας πόλεμος «για τις αποικίες», αν και δεν τελείωσε «με νίκες όπως οι ναπολεόντειες και με την υποδούλωση μιας σειράς βιώσιμων εθνικών κρατών», όμως ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος μετά από «καμιά εικοσαριά χρόνια», ενώ ταυτόχρονα δεν ήταν και δεν μπορούσε να είναι άσχετος από τις αποικίες, άρχισε από τη Γερμανία και την Ιταλία στην Ευρώπη για «νίκες όπως οι ναπολεόντειες» και για την «υποδούλωση μιας σειράς βιώσιμων εθνικών κρατών»,

(Να σημειώσουμε, λοιπόν, και ένα στοιχείο διαφοροποίησης των πολέμων στην εποχή του ιμπεριαλισμού, στην εποχή δηλαδή όπου όλοι οι πόλεμοι αντικειμενικά εντάσσονται στους- ή εντάσσουν εντός τους τούς- ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς: Ένας δοσμένος πόλεμος είναι κύρια «πόλεμος για τις αποικίες», μ’ άλλα λόγια για το μοίρασμα και ξαναμοίρασμα των «σφαιρών επιρροής», ή είναι πόλεμος για «νίκες όπως οι ναπολεόντειες» και για την «υποδούλωση μιας σειρά βιώσιμων εθνικών κρατών», με οποιαδήποτε παραλλαγμένη μορφή θα μπορούσε αυτό να κατανοηθεί;)

γ) Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος τελείωσε το 1918 με το προλεταριάτο να έχει νικήσει στη Ρωσία (και, επίσης, τελείωσε χάρη στη νίκη του προλεταριάτου στη Ρωσία), όμως για το «προλεταριάτο της Ευρώπης» τα πράγματα ακολούθησαν διαφορετική εξέλιξη. Η διπλή και τριπλή ιστορική προδοσία της σοσιαλδημοκρατίας, τη μια με τη μορφή του «σοσιαλσοβινισμού» κατά το ξέσπασμα και τη διάρκεια του ιμπεριαλιστικού πολέμου και την άλλη με τη μορφή του δήμιου της προλεταριακής επανάστασης στη Γερμανία, ύστερα η άνοδος και η επικράτηση του φασισμού και του ναζισμού στην Ιταλία, στη Γερμανία και στην Ισπανία, έκαναν το προλεταριάτο της Ευρώπης «ανίσχυρο για καμιά εικοσαριά χρόνια», ή ακριβέστερα: ανίσχυρο στην πορεία και την κατάληξη μιας περίπου εικοσαετίας, δηλαδή από το 1916 που γράφτηκαν αυτά τα λόγια ως τα τέλη της δεκαετίας του ’30.

Η μεγάλη ποσοτική και ποιοτική διαφορά ήταν, βέβαια, (εκτός από την άνοδο του φασισμού ως πολιτικής-κρατικής μορφής της εξουσίας των μονοπωλίων) η ύπαρξη της ΕΣΣΔ:.Η ύπαρξή της αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα στην ανάπτυξη του εθνικού πολέμου των κατακτημένων χωρών, αποτελώντας ο δικός της εθνικός (και σοσιαλιστικός) πόλεμος «κορμό» του εθνικού πολέμου γενικά. Και καθιστώντας, έως την οριστικοποίηση της έκβασης του πολέμου, δευτερεύοντες τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς. Αλλά ο Λένιν κάνει λόγο για εθνικό πόλεμο και τον θεωρεί υπό προϋποθέσεις δυνατό στο έδαφος των «ναπολεόντειων νικών» ή κατακτήσεων χωρίς να υπολογίζει την ύπαρξη της ΕΣΣΔ. Ενώ, σαν σοσιαλιστικό προλεταριακό κράτος, η ΕΣΣΔ εισήγαγε επίσης μια πραγματική «αντίφαση» στη θεωρητική υπόθεση του Λένιν. Το προλεταριάτο αδυνάτισε στην Ευρώπη «για καμιά εικοσαριά χρόνια», αλλά επίσης για καμιά εικοσαριά χρόνια δυνάμωσε στην ΕΣΣΔ (και στο ευρωπαϊκό – ρωσικό τμήμα της): Και τα δυο αυτά «περιστατικά», το αδυνάτισμα του προλεταριάτου εδώ και το δυνάμωμα του εκεί αποτέλεσαν παράγοντες που έκαναν δυνατό αυτόν τον μεγάλο εθνικό –και, δηλαδή, όχι από όλες τις πλευρές ιμπεριαλιστικό- πόλεμο στην Ευρώπη. Στη βάση και της ίδιας αυτής αντίφασης πρέπει να αποτιμηθεί, και το αναφερόμενο από το Λένιν «γύρισμα της Ευρώπης προς τα πίσω για αρκετές δεκαετίες» που θα σήμαινε ένας «μεγάλος εθνικός πόλεμος στην Ευρώπη» σαν πραγματωμένη δυνατότητα:

Γύρισμα προς τα πίσω, πρώτα και κύρια, με το νόημα που, κατά τη γνώμη μου, έχει η φράση αυτή στο κείμενο του Λένιν: Γύρισμα προς τα πίσω εφόσον η αντικειμενική ωριμότητα της σοσιαλιστικής επανάστασης στην Ευρώπη υποκαθίσταται στον μεγάλο εθνικό πόλεμο, εφόσον μια προγενέστερη ιστορική κατάκτηση καταλαμβάνει ξανά το ιστορικό προσκήνιο για την υπεράσπιση και τη διατήρησή της, αντί στο έδαφός της να διεξάγεται η πάλη για την ιστορική πρόοδο. Γύρισμα προς τα πίσω, επιπρόσθετα, με τη διακοπή και την χρονική οπισθοδρόμηση της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ, την αναγκαστική μετάθεση των δυνάμεων της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην υπεράσπιση της πατρίδας.  Προχώρημα προς τα μπρος, εφόσον η έκβαση του πολέμου σημαίνει νίκη του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, επέκταση των σοσιαλιστικών οικονομικών σχέσεων στη «μισή» Ευρώπη (και, απ’ αυτό, προχώρημα «για αρκετές δεκαετίες» προς τα μπρος ολόκληρης της Ευρώπης). Γύρισμα προς τα πίσω, όμως, στο βαθμό που οι σοσιαλιστικές σχέσεις επεκτείνονται διαμέσω του εθνικού πολέμου κι όχι μέσω της σοσιαλιστικής επανάστασης, στο βαθμό που μέσα από αυτόν τον πόλεμο αναδεικνύεται σαν κυρίαρχος ο «εθνικός» παράγοντας, σχετικά αποσυνδεμένος από τον ταξικό και τον διεθνιστικό παράγοντα. Προχώρημα προς τα μπρος, ως ήττα «για αρκετές δεκαετίες» της ανοιχτής, πολεμικής ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας στην Ευρώπη, ως εγκλωβισμός των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών εντός των ορίων που επέβαλλε η ύπαρξη της ΕΣΣΔ και του σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Γύρισμα προς τα πίσω, ως μεταπολεμική άμβλυνση της ταξικής πάλης και των στόχων της ταξικής πάλης στις χώρες του ευρωπαϊκού καπιταλισμού, και στο βαθμό κατά τον οποίο το μεταπολεμικό «εθνικό» status quo μετατρεπόταν ή μετατράπηκε σε κοινωνικό-ταξικό «status quo» με την επιπρόσθετη επιστράτευση ή και κατασκευή «ειδικών» οπορτουνιστικών οικονομικών και πολιτικών θεωριών. Προχώρημα προς τα μπρος, ως νίκη μεταπολεμικά των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων των αποικιών. Γύρισμα προς τα πίσω ήδη από την «εισαγωγική πράξη» του πολέμου στην Ευρώπη, την στρατιωτική ήττα του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος στην Ισπανία, έως και το «επίμετρό» του, την «άνευ αγώνος» συνθηκολόγηση μιας σειράς λαϊκών – εθνικοαπελευθερωτικών ευρωπαϊκών κινημάτων με τις αστικές «τους» τάξεις (σαν «εθνική» οπισθοχώρηση του λαϊκού κινήματος τη στιγμή ακριβώς που έμπαινε το θέμα της ταξικής αντιπαράθεσης για την μεταπολεμική εξέλιξη, τη στιγμή που οι ιμπεριαλιστικές «σύμμαχες» ως τότε δυνάμεις στον εθνικό πόλεμο έρχονταν πλέον οι ίδιες σε σύγκρουση με το λαϊκό απελευθερωτικό του περιεχόμενο, τη στιγμή που τα διάφορα τμήματα των αστικών τάξεων επανασυσπειρώνονταν για να εξουδετερώσουν από κοινού τον οπλισμένο λαό και να διασφαλίσουν εκ νέου την κυριαρχία τους πάνω του) [****] και την στρατιωτική ήττα του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος στην Ελλάδα. Προχώρημα προς τα μπρος, ως «παράγωγο προϊόν» της «όχι ολοκληρωτικής επιτυχίας του επαναστατικού αγώνα» [*****]. Γύρισμα προς τα πίσω, στο έδαφος της μετατροπής του «παράγωγου προϊόντος του επαναστατικού αγώνα και της όχι ολοκληρωτικής επιτυχίας του» σε συστατικό ανάπτυξης του ρεφορμισμού και του οπορτουνισμού «για αρκετές δεκαετίες».

δ) Η τάξη που αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη προς τα μπρος, παρέμενε το προλεταριάτο, «που αντικειμενικά τείνει να μετατρέψει τον πόλεμο αυτό σε εμφύλιο πόλεμο ενάντια στην αστική τάξη»: Αδυνατισμένο όμως  -με τον τρόπο που είδαμε- τουλάχιστον κατά το ξέσπασμα του πολέμου, και ε) Μια αντιδραστική αστική τάξη δημιουργημένη από το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο εξακολουθούσε να κυριαρχεί παντού:

Γι’ αυτό και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο δεν διεξήγαγε παρά, το πολύ, ένα μικρό τμήμα της αστικής τους τάξης, ενώ τα άλλα τμήματά της είτε συμμάχησαν με τον κατακτητή είτε προσκολλήθηκαν σε άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Γι’ αυτό και στην πρωτοπορία του εθνικοαπελευθερωτικού πολιτικού και πολεμικού αγώνα αναδείχθηκε, και ανδρώθηκε μέσα από αυτόν, αυτή η ίδια η αδυνατισμένη μετά από «καμιά εικοσαριά χρόνια» εργατική τάξη με το κόμμα της και με τα σύμμαχά της κοινωνικά στρώματα. Αναδείχθηκε στην πρωτοπορία του εθνικοαπελευθερωτικού πολέμου το προλεταριάτο που αντικειμενικά έτεινε να μετατρέψει τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο 1914-1918 σε εμφύλιο ενάντια στην αστική τάξη και να τον τελειώσει με αυτόν τον τρόπο, ακριβώς όπως η αστική τάξη αντικειμενικά έτεινε να μετατρέψει τον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο της δεκαετίας του ’40  σε εμφύλιο πόλεμο εναντίον του προλεταριάτου και σε ιμπεριαλιστικό πόλεμο, για να τον συνεχίσει έτσι…

στ) Τέλος, η διαφορά ανάμεσα στις δυνάμεις των δυο συνασπισμών μπορεί, ίσως, να μην φαινόταν το 1939 πολύ σημαντική, όμως ήταν: Γιατί εξαρχής από τη μια πλευρά βρίσκονταν, παρά τις διαφορές τους, όλες οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις ενάντια στην ΕΣΣΔ.  Από εκεί και η «ουδετερότητα» Αγγλίας – Γαλλίας στον ισπανικό εμφύλιο. Από εκεί και η «πολιτική του κατευνασμού» που επέτρεψε στη Γερμανία να καταβροχθίσει Αυστρία, Τσεχοσλοβακία και Πολωνία φτάνοντας «ανίκητη» ως τα σύνορα με την ΕΣΣΔ. Από εκεί και η εγκατάλειψη της Ελλάδας εκ μέρους της Αγγλίας μετά τη γερμανική επίθεση, όπου η αγγλική πολεμική συμμετοχή είχε χαρακτήρα τακτικής υποχώρησης. Από εκεί και η καθυστέρηση ανοίγματος του δεύτερου μετώπου στην Ευρώπη. Και μόνο μετά την ανατροπή του πολέμου στο Στάλινγκραντ, ο πόλεμος ανάμεσα στους ιμπεριαλιστικούς συνασπισμούς μετατράπηκε μεταξύ τους σε πόλεμο οριστικής επικράτησης, πια για την αναχαίτιση της προέλασης της ΕΣΣΔ και την κυριαρχία στους μεταξύ τους ανταγωνισμούς.

*

Ένας μεγάλος εθνικός πόλεμος στην Ευρώπη ακριβώς «καμιά εικοσαριά χρόνια» αργότερα από τότε που γράφτηκαν από τον Λένιν αυτές οι γραμμές. Ένας εθνικός πόλεμος που φυσικά δεν μπορούσε παρά από την άλλη πλευρά να είναι πόλεμος ιμπεριαλιστικός: Ο εθνικός πόλεμος από τη μια πλευρά προϋποθέτει τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο από την άλλη. Ένας εθνικός πόλεμος που «αγκάλιασε» καπιταλισμούς που ήδη είχαν περάσει ή που περνούσαν στο μονοπωλιακό τους στάδιο. Ένας μεγάλος εθνικός πόλεμος που κάτω από τους πραγματικούς όρους της διεξαγωγής του σήμανε ταυτόχρονα και προχώρημα προς τα μπρος και «γύρισμα της Ευρώπης προς τα πίσω για αρκετές δεκαετίες».

Είναι, όμως, «αντιδιαλεκτικό και θεωρητικά όχι σωστό να φαντάζεται κανείς ότι η παγκόσμια ιστορία τραβάει ομαλά και κανονικά προς τα μπρος, χωρίς να κάνει κάποτε γιγάντια άλματα προς τα πίσω». Αλλά -θα συμπλήρωνα- είναι επίσης «αντιδιαλεκτικό και θεωρητικά όχι σωστό» να φαντάζεται κανείς ότι, πέρα από τα όρια των αδυναμιών του υποκειμενικού παράγοντα όπως εκδηλώνονται πάνω στο κάθε συγκεκριμένο και ιστορικά δοσμένο έδαφος, το ζήτημα συνίσταται σε κάποια θεωρητική «επιλογή» του χαρακτήρα του πολέμου και όχι στην συνολική εκτίμηση των αντικειμενικών του χαρακτηριστικών. Αντίθετα, μόνο στη βάση αυτής της εκτίμησης μπορούν να καταπολεμηθούν όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα οι αδυναμίες του υποκειμενικού παράγοντα, όποια κι αν είναι στην πραγματικότητα αυτά τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά.

=============================================================================

υποσημειώσεις

[*]

Η ΔΕΚΑΕΞΑΧΡΟΝΗ ΑΣΠΡΟΡΟΥΧΟΥ ΕΜΜΑ ΡΙΣ ΜΠΡΟΣ ΣΤΟΝ ΑΝΑΚΡΙΤΗ

Σαν η δεκαεξάχρονη ασπρορουχού Έμμα Ρις
Στήθηκε μπρος στον ανακριτή στο Τσέρνοβιτς,
Διατάχτηκε να εξηγήσει, γιατί
Μοίραζε προκηρύξεις που
Καλούσανε για επανάσταση, πράγμα που επισύρει καταδίκη σε ειρκτή.
Αντί γι’ απάντηση σηκώθηκε όρθια και τραγούδησε
Τη Διεθνή.
Κι όταν ο ανακριτής κούνησε το κεφάλι του
Του φώναξε μ’ όλη τη δύναμή της: Σήκω πάνω! Αυτό
Είναι η Διεθνής!

(Μπέρτολτ Μπρεχτ, Ποιήματα για την πάλη των τάξεων, εκδόσεις Οδηγητής, 1984)

[**] Και στον «Ιμπεριαλισμό ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» (σελ. 96 Σ.Ε.) ο Λένιν γράφει:

«Η αποικιακή πολιτική και ο ιμπεριαλισμός υπήρχαν και πριν από το νεότατο στάδιο του καπιταλισμού και μάλιστα πριν από τον καπιταλισμό. Η Ρώμη, που στηριζόταν στη δουλεία, ακολουθούσε αποικιακή πολιτική και εφάρμοζε τον ιμπεριαλισμό. Οι «γενικοί» όμως συλλογισμοί για τον ιμπεριαλισμό, που ξεχνούν ή βάζουν σε δεύτερη μοίρα τη ριζική διαφορά των κοινωνικοοικονομικών σχηματισμών, μετατρέπονται αναπότρεπτα στην πιο τιποτένια χυδαιότητα ή σε κομπασμό, όπως η σύγκριση της «μεγάλης Ρώμης με τη μεγάλη Βρετανία». Ακόμη και η καπιταλιστική αποικιακή πολιτική των προηγούμενων σταδίων του καπιταλισμού διαφέρει ουσιαστικά από την αποικιακή πολιτική του χρηματιστικού κεφαλαίου». Και παρακάτω στο ίδιο έργο (σελ. 99): «Μια και γίνεται λόγος για την αποικιακή πολιτική της εποχής του καπιταλιστικού ιμπεριαλισμού (…)».

[***] Το περιεχόμενο των τριών παραγράφων στη συνέχεια του κειμένου του Λένιν για τη «δυνατότητα εθνικών πολέμων ακόμη και στην Ευρώπη στην εποχή του ιμπεριαλισμού», όπου γίνεται λόγος π.χ. «σχετικά με την Αυστρία» και «σχετικά με ορισμένα βαλκανικά κράτη και τη Ρωσία», δεν ταυτίζεται με τα όσα έχουν προηγηθεί για την «απίθανη μεν αλλά πάντως δυνατότητα» ενός μεγάλου εθνικού πολέμου στην Ευρώπη. Στη μια περίπτωση γίνεται λόγος για τις ήδη υπάρχουσες, το 1916, προϋποθέσεις τέτοιων εθνικών πολέμων που (όπως στην περίπτωση του αυστροσερβικού πολέμου καθώς και των βαλκανικών κρατών σε σχέση με τη Ρωσία) «σβήνουν», γίνονται δευτερεύουσες, μέσα στον γενικό ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του πολέμου. Στην άλλη περίπτωση, αυτή που εξετάζουμε, γίνεται λόγος για το πώς μια σειρά προϋποθέσεων μπορούσαν όλες μαζί να εκπληρωθούν με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνει δυνατός -όχι ένας αριθμός, μια σειρά, εθνικών πολέμων- αλλά ένας μεγάλος ευρωπαϊκός εθνικός πόλεμος.

[****] «…Το Παρίσι όμως δεν μπορούσε να κάνει άμυνα χωρίς να οπλιστεί η εργατική τάξη του, χωρίς να μετατραπεί σε αποτελεσματική στρατιωτική δύναμη και χωρίς να εκπαιδεύσει τις γραμμές της στρατιωτικά με τον ίδιο πόλεμο. Μα όταν το Παρίσι είναι οπλισμένο, αυτό σημαίνει να είναι οπλισμένη η ίδια η επανάσταση. Μιά νίκη του Παρισιού ενάντια στον Πρώσο επιδρομέα θα ήταν μια νίκη του Γάλλου εργάτη ενάντια στο Γάλλο κεφαλαιοκράτη και στα κρατικά του παράσιτα. Μπρος στο δίλημμα να διαλέξει ανάμεσα στο εθνικό καθήκον και στο ταξικό συμφέρον, η κυβέρνηση της εθνικής άμυνας δε δίστασε ούτε στιγμή – μετατράπηκε σε κυβέρνηση εθνικής προδοσίας…» (Μαρξ, Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, σελ. 42-43, ΣΕ)

[*****] «…το ζήτημα τίθεται έτσι: Είτε επαναστατικός αγώνας που παράγωγο προϊόν του είναι, σε περίπτωση όχι ολοκληρωτικής επιτυχίας του, οι μεταρρυθμίσεις (αυτό το έχει αποδείξει ολόκληρη η ιστορία των επαναστάσεων σ’ όλο τον κόσμο) είτε τίποτε άλλο εκτός από κουβέντες για μεταρρυθμίσεις και υποσχέσεις μεταρρυθμίσεων»… (Πασιφισμός αστικός και πασιφισμός σοσιαλιστικός, στη συλλογή Λένιν, Για τον πόλεμο και τη σοσιαλιστική επανάσταση, ΣΕ, σελ. 296).

Και είτε «μεταρρυθμίσεις» αλά 3ο μνημόνιο, να συμπληρώσουμε, για να ξανασυνδεθούμε με την επικαιρότητα…

Το πρώτο μέρος (απόσπασμα από Λένιν, Για τη μπροσούρα του Γιούνιους) εδώ

Το δεύτερο μέρος εδώ